پایگاههای اینترنتی و کارشناسی ارشد

دانلود پایان نامه

موجز الرساله…………………………………………………………………..127


فهرستها
فهرست منابع و مراجع 136
فهرست پایگاههای اینترنتی 141
فهرست أعلام 142
فهرست آیات 146
فهرست احادیث 151
مقدمه:
علم نقد همواره در ادبیات از ارزش و اهمیت والایی برخوردار بوده و به عنوان راهی برای ارزشگذاری آثار ادبی از دیرباز مورد توجّه قرار گرفته است. پدیدهی بینامتنی به عنوان یک نظریهی جدید و مدرن که ارائه دهندهی نگرشهای تازه در علم نقد است، امروزه بسیار حائز اهمیت است و جنبه ای از زندگی پسامدرن را نشان میدهد. این نظریهی به عنوان یک امر حتمی برای هر متن میباشد و هیچ متن ادبیای، از این امر مستثنی نیست، هر اثر در یک زمانی تحت تأثیر آثار قبل خود بوده و با تغییر و تحوّل آثار پیشین به خود هویت بخشیده است؛ به عبارت دیگر در هر اثری باید به دنبال ارجاعی به قبل آن اثر و یا معاصر آن بود؛ چرا که خاصیت ذهنی انسان اقتضا میکند تا پیوسته از تجربیات ذهن فعّال و پویای خود استفاده کند. نویسنده و افکار او در یک زمان از تفکّرات دیگران تأثیر میپذیرد و در زمان دیگر اندیشههای مخاطبین خود را تحت تأثیر قرار میدهد. چنین نگرشهایی به متن امروزه به عنوان یک قانون برای هر متن تبدیل شده و در حیطهی نظریهی ادبی به عنوان «بینامتنی» جای میگیرد.
سؤالهایی که در این رابطه در ذهن صورت میگیرد، میتواند چنین باشد:
1.آیا بدون کمک گرفتن از دیگر اندیشهها میتوان اندیشید؟
2. آیا بدون اشاره به دیگر نوشتهها میتوان نوشت؟
در واقع پذیرش پاسخ منفی به این پرسشها، خود به معنای رسمیت شناختن بینامتنی است.
قرآن کریم ارزشمندترین اثری است که به عنوان یک میراث ادبی و دینی جامع و کامل در آثار شاعران میدرخشد. قرآن کریم به علت برخورداری از جمال لفظی و معنویِ غیر قابل وصف، همواره الگوی بسیاری از شاعران و ادیبان و بزرگان بوده است. در واقع استفاده از آیات و مفاهیم قرآنی در شعر در هر دوره ضرورت به شمار میرفته؛ چرا که شعرهایی بیشترین تأثیر را داشتند که در پروردن مضامین آنها از آیات قرآنی و یا حتی احادیث پیامبر(ص) و أئمهی اطهار(ع) استفاده میشد.
دربارهی پیشینهی پژوهش، میتوان گفت که پژوهشهایی در زمینهی بینامتنی در دانشگاههای جهان عرب، انجام شده است. از آن جمله میتوان به «مظاهر التناص الدینی فی شعر أحمد مطر» پایان نامه کارشناسی ارشد، نوشته عبدالمنعم محمد فارس و «التناص فی روایه الیاس خوری»، پایان نامه کارشناسی ارشد نوشتهی أمل أحمد عبداللطیف أحمد در دانشگاه نابلس(فلسطین) اشاره نمود. در این زمینه پژوهشهایی نیز در ایران صورت گرفته است که از آن میان میتوان به مقالهی «بینامتنی دیوان ابوالعتاهیه و نهج البلاغه»، نوشتهی مرتضی قائمی، پایان نامهی «روابط بینامتنی قرآنی با اشعار احمد مطر» نوشتهی ماشاء الله واحدی و فرامرز میرزایی، مقالهی «بینامتنی قرآنی و روایی در شعر سید حمیری»، نوشتهی قاسم مختاری، مقالهی «بینامتنی دینی در ادبیات زنان کویت»، نوشتهی فاطمه ذوالقدر، مقالهی «ظاهره التناص فی لغه محمود درویش الشعریه»، نوشتهی مرضیه زارع زردینی، «بینامتنی قرآنی در مقامات ناصیف یازجی»، نوشتهی مرتضی قائمی و مقالهی «بینامتنی اشعار عبدالوهّاب البیاتی با قرآن کریم»، نوشتهی طیبه سیفی اشاره نمود.
دربارهی ضرورت تحقیق باید متذکر شد که برای خواننده این نکته اهمیت دارد که بداند شاعران شیعه تا چه اندازه در گفتن اشعار خود به قرآن کریم و کلام اهل بیت(ع) نظر داشتهاند و همچنین برای ادب دوستان مفید خواهد بود که بدانند چه مضامین مشترکی بین شعر شاعران و آیات قرآن و سخنان أئمهی اطهار(ع) وجود دارد. با این حال این موضوع آنگونه که شایسته است مورد تحقیق و بررسی قرار نگرفته است، و این نوشتار میزان بهرهمندی از آیات و روایات را در اشعار شاعرانی چون «کمیت بن زید اسدی»، «عبدی کوفی» و «دیک الجن» با توجّه به نظریهی بینامتنی مورد بررسی قرار میدهد.
فرضیههای پژوهش
آشکار بودن روابط بینامتنی باعث شده که اکثر روابط از نوع نفی متوازی و نفی جزئی باشد
روابط بینامتنی در اشعار سه شاعر بیشتر در واژگان و مضمون میباشد.
واژگان قرآنی و روایی جزء لا ینفک اشعار شاعران شیعی است.
کمیت اسدی، عبدی کوفی و دیکالجن از مضامین آیات قرآن و حدیث برای بیان اهداف دینی خویش بهره بردهاند.