پایان نامه نهج البلاغه و خرید و فروش

دانلود پایان نامه

7 ذى الحجه 99/ آبان 58


روح اللَّه الموسوی الخمینى‏
3-2-5- بیت المال
بیت المال در اصطلاح به مالى که همه مسلمانان در آن حق دارند گفته مى‌شود (لغت نامه، دهخدا، واژه‌هاى بیت، مال و بیت المال) در گذشته، بخشى از درآمد، منابع و اموال عمومى در خانه‌هاى امنى قرار مى‌گرفت تا به موقع در راه برطرف ساختن نیازهاى مردم و اجتماع صرف گردد. نام آن دارایى‌ها به مناسبت محل نگهدارى آن، (بیت المال) خوانده شد (نورى، بیت المال در نهج البلاغه، چاپ اول، ص13).
3-2-5-1- منابع درآمد بیت المال
بیت المال مسلمانان از درآمدهاى حاصل از خمس، زکات، انفال، جزیه، خراج و مانند اینها تأمین مى‌شود. توضیح این منابع از دیدگاه امام خمینى (ره) به قرار زیر است :
3-2-5-2- خمس
(خمس یکى از درآمدهاى هنگفتى است که به بیت المال مى‌ریزد و یکى از اقلام بودجه را تشکیل مى‌دهد. طبق مذهب ما از تمام منابع کشاورزى، تجارت، منابع زیرزمینى و روى زمینى و به طور کلى از کلیه منابع و عواید، به طرز عادلانه‌اى گرفته مى‌شود، به طورى که از سبزى فروش درب این مسجد تا کسى که به کشتیرانى اشتغال دارد، یا معدن استخراج مى‌کند همه را شامل مى‌شود. این اشخاص باید خمس اضافه بر درآمد را پس از صرف ما خرج [هزینه زندگى ] متعارف خود به حاکم اسلام بپردازند، تا به بیت المال وارد شود.)( ولایت فقیه، ص22).
3-2-5-3- زکات
مالیات جنس [زکات ] نیز خیلى مهم است و از منابع درآمد بیت المال مسلمانان شمرده مى‌شود قانون در اینجا مراعات حال طبقه کشاورز و بى بضاعت را که بیشتر این مالیات به آن‌ها تعلق مى‌گیرد، کرده است، در مواردى صد ده [110] و در مواردى نیز صد پنج [120] قرار داده است، براى زراعت هایى که براى تربیت آن رنج بسیار باید کشید مانند برنج کارى، پنبه کارى و امثال این‌ها اصلاً قرار نداده است. دولت موظف است براى ضبط این مالیات، با شرایطى که در قانون آمده، مأمورانى در هر جا داشته باشد (کشف اسرار، امام خمینى (ره)، ص257).
3-2-5-4- انفال
انفال و ثروت‌هاى عمومى از قبیل زمین‌هاى موات یا رها شده، معادن، دریاها، دریاچه ها، رودخانه‌ها و سایر آب‌هاى عمومى، کوه ها، درّه ها، جنگل ها، نیزارها، بیشه‌هاى طبیعى، مراتعى که حریم نیست، ارث بدون وارث و اموال مجهول المالک و اموال عمومى که از غاصبین مسترد مى‌شود، همه جزء بیت المال مسلمانان و در اختیار حکومت اسلامى است، تا در مصالح عامه به کار گیرد (تحریرالوسیله، ج1، ص368).
3-2-5-5- خراج
مالیات هایى که از طریق زمین‌هاى خراجى گرفته مى‌شود از دیگر درآمدهاى مهمى است که براى اداره کشور به بیت المال وارد مى‌شود. این زمین‌ها عبارت از کشورهایى است که دولت اسلامى آن‌ها را فتح کرده و هنگام فتح آباد بوده اند، تمام این زمین‌ها مال مسلمین است و دولت هر طور که صلاح دید طبق یک قرارداد معینى آنها را در اختیار مردم قرار مى‌دهد و درآمدهاى حاصل از آن‌ها را در مصالح کشور و مردم مصرف مى‌کند. این گونه اراضى در حقیقت جزو درآمد دولت به شمار مى‌رود؛ زیرا عین املاک، تحت نظر دولت باید باشد و کسى حق خرید و فروش و نقل و انتقال آن را ندارد (کشف اسرار، ص256).
3-2-5-6- جزیه
جزیه عبارت از مالیات بر نفوس و اراضى است که دولت اسلامى هر طور و هر قدر مقتضى بداند، از (اهل ذمّه) مى‌گیرد. این هم یکى از مالیات‌هاى اسلامى و درآمدهاى بیت المال است که در تصرف دولت اسلامى است و در مصالح مسلمانان به کار مى‌گیرد(همان، ص258؛ ولایت فقیه، ص23).
3-2-5-8- نمونه هایى از فتاوا
1- استفاده از مکان و امکانات مربوط به بیت المال باید با اجازه قانونى مسئولین مربوطه باشد(استفتائات، ج2، ص264)
2- کارمند دولت جمهورى اسلامى گاهى از محل خدمت بدون اجازه سازمان براى تشییع جنازه یا مجلس ختم خارج مى‌شود حقوقش چه حکمی دارد؟
جواب: اگر از وظیفه کوتاهى نموده به مقدارى که کوتاهى کرده مدیون است (همان، ص50)
3- شخصى … مقدارى از اموال عمومى و یا به تعبیر دیگر بیت المال را مصرف نموده است … براى برى ءالذمّه شدن … با توجه به اینکه مقدار دقیق آن پول‌ها و پول آن اشیا و کالاها را نمى‌داند چه مقدار پول بدهد… و به چه حسابى واریز کند، یا کجا بفرستد؟
جواب: اجناس برداشتى را ضامن است. باید عین یا قیمت آن را به بیت المال برگرداند(همان، ص540).
4- استفتاى نخست وزیر از محضر امام (ره) پیرامون تأخیر انداختن اقامه نماز جماعت در بعضى از شعب بانک ها، ادارات و کارخانه ها:
بسمه تعالى
محضر مبارک بنیانگذار جمهورى اسلامى ایران حضرت آیت‌الله العظمى امام خمینى مدّظلّه العالى
بعد از درود و سلام بى پایان، از آنجا که در بعضى از شعب بانک‌ها و ادارات انجام فریضه نماز به صورت جماعت به هنگام وقت فضیلت موجب سوء استفاده و یا اضرار به بیت المال مى‌گردد، لذا سؤ الات زیر در این رابطه مطرح است :