پایان نامه درباره بخش های مختلف اقتصادی و تولید ناخالص داخلی


Widget not in any sidebars

شرایط حاکم برساختار انرژی اتحادیه اروپا
و مناسبات ایران با این اتحادیه
مقدمه
اتحادیه اروپا یک اتحادیه اقتصادی–سیاسی است که منشاء آن به جامعۀ زغال و فولاد در سال 1951 و جامعه اقتصادی اروپا باز می گردد که در سال 1957 با توافقنامه رم ، بین شش کشور آلمان ، فرانسه ، ایتالیا ، هلند ، بلژیک و لوکزامبورگ شکل گرفت. از آن تاریخ با اضافه شدن اعضای جدید، اتحادیه اروپا گسترده تر شده است.(خالوزاده: 1388، 3)در سال ۱۹۹۳ ، توافق ماستریخت چارچوب قانونی کنونی اتحادیه را پایه‌گذاری کرد .اتحادیه در حال حاضر بازار واحد مشترکی دارد که شامل: اتحادیه گمرکی ، واحد پول (یورو) ، سیاست مشترک کشاورزی، سیاست مشترک تجارت ، سیاست مشترک شیلات، سیاست مشترک خارجه و امنیت می باشد.پیمان شنگن نیز کنترل روادید را لغو کرد، ایست های گمرکی نیز در بسیاری از مرزهای داخلی برداشته شد و امکان رفت‌وآمد شهروندان اتحادیه اروپا برای زندگی، مسافرت، کار و سرمایه گذاری بیشتر شد. مهمترین نهادهای اتحادیه اروپا نیز عبارتند از: شورای اتحادیه اروپا ، کمیسیون اروپا ، دادگاه اروپا ، کنگره اروپا ، شورای اروپا و بانک مرکزی اروپا . (نیوجنت:1384، 94-92)
اتحادیه اروپا هم اکنون دارای 28 عضو مستقل می باشد که مجموعاً ایالت های عضو خوانده می شوند.اتحادیه اروپا با پانصد میلیون شهروند ، ضمن اختصاص8 .25 درصد از تولید ناخالص داخلی به خود در جهان در سال 2010 میلادی ، به تولید ناخالص داخلی 17.6 تریلیون دلار در سال 2011 میلادی دست یافت .این اتحادیه سالانه 2.5 درصد ازGDP خود را برای واردات انرژی اختصاص می دهد. لذا تأمین منابع انرژی به خصوص نفت و گاز ، جایگاه ویژه ای در سیاست های راهبردی اتحادیه دارا است. (خواجوی: 1390، 26) با وجود تلاش های گسترده ای که به منظور جایگزینی دیگر منابع انرژی به جای نفت و گاز صورت گرفته است ، این منابع همچنان نقش اصلی و حیاتی را در تأمین انرژی جهان و اتحادیه اروپا ایفا می کنند. حدود چهل و دو درصد از سبد مصرف انرژی اتحادیه اروپا را نفت خام و بیش از بیست و سه درصد را گاز طبیعی تشکیل می دهد. لذا در مجموع بیش از شصت و پنج درصد از منابع انرژی اتحادیه اروپا توسط منابع نفت و گاز تأمین می گردد.
در این فصل ابتدا نگاهی به جایگاه نفت و گاز در سبد مصرف انرژی اتحادیه اروپا خواهیم داشت ، سپس میزان ذخایر نفت و گاز ، تولید و مصرف نفت و گاز در این اتحادیه بررسی می شود و در ادامه ، به توضیح مناسبات اتحادیه اروپا با جمهوری اسلامی ایران قبل از تحریم های این اتحادیه می پردازیم.
3-1 : وضعیت ذخائر، تولید، مصرف و واردات نفت خام و گاز طبیعی اتحادیه اروپا
3-1-1: جایگاه نفت و گاز در سبد مصرف انرژی اتحادیه اروپا
با وجود تلاش های گسترده ای که به منظور جایگزینی دیگر منابع انرژی به جای نفت و گاز صورت گرفته است ، این منابع همچنان نقش اصلی و حیاتی را در تأمین انرژی جهان و اتحادیه اروپا ایفا می کنند. حدود چهل و دو درصد از سبد مصرف انرژی اتحادیه اروپا را نفت خام و بیش از بیست و سه درصد را گاز طبیعی تشکیل می دهد. لذا در مجموع بیش از شصت و پنج درصد از منابع انرژی اتحادیه اروپا توسط منابع نفت و گاز تأمین می گردد.
در میان بخش های مختلف اقتصادی اتحادیه اروپا بیشترین مصرف به ترتیب مربوط به بخش خانگی و خدمات(با سی و هفت درصد سهم)، بخش حمل و نقل(با سی و سه درصد سهم) ، بخش صنعت(با بیست و هشت درصد سهم) و کشاورزی (با دو درصد سهم) می باشد.
3-1-2 : ذخایر نفت خام اتحادیه اروپا
سهم کشورهای عضو اتحادیه اروپا از کل ذخایر نفت خام جهان در سال 2010 به کمتر از یک سوم سهم این اتحادیه در سال 1980 کاهش پیدا کرده و از 1/8 درصد در سال 1980 به 5/0 درصد در سال 2010 افت کرده است. همچنین از نظر مقدار نیز طی سی سال گذشته، میزان ذخایر نفت خام این اتحادیه به کمتر از نیمی تقلیل یافته و از 11/8 میلیارد بشکه در سال 1980 به 6/3 میلیارد بشکه در سال 2010 رسیده است. با احتساب میزان ذخایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا و همچنین در نظر گرفتن مقدار تولید سالیانه آنها ، عمر ذخایر نفت خام این اتحادیه کمتر از نه سال برآورد می شود.(شاخص R/P) (خواجوی: 1391، 140)
3-1-3 : ذخایر گاز طبیعی اتحادیه اروپا
سهم کشورهای عضو اتحادیه از کل ذخایر گاز طبیعی جهان در سال2010 به کمتر از یک سوم سهم این اتحادیه در سال 1980 کاهش پیدا کرده و از 4/6 درصد در سال 1980 به 1/3درصد در سال 2010 رسیده است. همچنین از لحاظ مقدار نیز طی مدت سی سال گذشته ، میزان ذخایر گاز طبیعی این اتحادیه سی وپنج درصد تقلیل یافته و از3/7 تریلیون متر مکعب در سال 1980 به2/4 تریلیون متر مکعب در سال 2010 کاهش پیدا کرده است. با احتساب میزان ذخایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا و مقدار تولید سالیانه آنها، عمر ذخایر گازی طبیعی این اتحادیه کمتر از چهارده سال برآورد شده است.(شاخص R/P) بیش از شصت درصد از ذخایر گاز طبیعی اتحادیه متعلق به هلند و انگلستان است. (خواجوی: 1391، 143)
3-1-4 : تولید نفت خام اتحادیه اروپا
طی دوازده سال گذشته میزان تولید نفت خام کشورهای عضو اتحادیه اروپا به کمتر از نیمی تقلیل یافته و از 3684 هزار بشکه در روز در سال1999 به 1951 هزار بشکه در روز در سال2010 رسیده است.علت این افت تولید نیز گذشتن نیمه عمر میادین تولیدی و نبود ذخایر نفت خام جدید به میزان کافی است و نه محدودیت در دسترسی به تکنولوژی جدید.
انگلستان بزرگترین تولید کننده و دارنده ذخایر نفت خام اتحادیه اروپا می باشد.انگلستان در سال2010 معادل یک میلیون و چهارصد هزار بشکه در روز نفت خام تولید می کرد که بیش از هفتاد درصد از نفت خام تولیدی اتحادیه اروپا در سال مذکور می باشد. همچنین بیش از چهل درصد از ذخایر نفت خام کشورهای عضو اتجادیه اروپا در انگلستان می باشد.دانمارک نیز یک دیگر از کشورهای اتحادیه اروپا صادرکننده نفت خام می باشد و لذا وابستگی به به نفت خام وارداتی نمی باشد.(خواجوی: 1391، 141)نروژ نیز دارای ذخیره اثبات شده 7/9 میلیارد بشکه و تولید روزانه 188/3 میلیون بشکه است.(موسوی: 1384 ،301) براساس پیش بینی آژانس بین المللی انرژی تولید نفت خام اتحادیه با حدود پنجاه درصد کاهش از یک میلیون و نهصدو پنجاه ویک هزار بشکه در روز در سال 2010 به نهصدو هشتادو چهار هزار بشکه در روز در سال 2030 می رسد.این در حالی است که طی این مدت روند تولید نفت خام جهان روندی صعودی داشته و از هشتاد و دو میلیون بشکه در روز در سال 2010 به بیش از نود وسه میلیون بشکه در روز در سال 2030 افزایش می یابد. همچنین سهم اتحادیه اروپا از کل تولید نفت خام جهان با بیش از پنجاه درصد کاهش از 2/4 درصد در سال2010 به 1/1 درصد در سال 2030 کاهش می یابد.(خواجوی:1391 ،147)
3-1-5 : تولید گاز طبیعی اتحادیه اروپا
طی سال های گذشته میزان تولید گاز طبیعی کشورهای عضو اتحادیه اروپا حدودبیست درصد ومعادل پنجاه میلیارد متر مکعب در سال کاهش داشته است و از دویست و بیست و هفت میلیارد درسال 1999 به یک صد و هفتاد و پنج میلیارد متر مکعب در سال2010 رسیده است. هلند و انگلستان بزرگترین تولید کنندگان گاز طبیعی اتحادیه اروپا می باشند و در سال2010 به ترتیب هفتاد و یک و پنجاهو هفت میلیارد متر مکعب گاز طبیعی تولید کرده اند که حدودهفتاد و سه درصد از تولید گاز اتحادیه اروپا در سال مذکور است.(خواجوی: 1391، 144) کشور نروژ بزرگترین عضو اتحادیه اروپا است که تأمین کننده سهمی معادل سی درصد از نیاز گاز اتحادیه می باشد.(خواجوی: 1390 ،28) دانمارک در سال2008 نیز از کشورهای تولید کننده گاز طبیعی در اتحادیه اروپا بود.بر اساس پیش بینی آژانس بین المللی انرژی تولید گازطبیعی اتحادیه در افق 2035 روندی نزولی داشته و از یک صد و هفتاد و پنج میلیارد متر مکعب در سال2010 به نود وسه میلیارد متر مکعب در سال 2035 کاهش می یابد.لذا سهم اتحادیه اروپا از کل گاز طبیعی تولیدی جهان با بیش از پنجاه درصد کاهش از 5/5 درصد در سال2010 به 2/1 درصد در سال2035 کاهش می یابد.(خواجوی: 1391، 150)
3-1-6 : مصرف نفت خام اتحادیه اروپا
حدود هفده درصد از نفت خام جهان در سال 2010 توسط کشورهای عضو اتحادیه اروپا مصرف شده است.این درحالی است که در این سال حدود 2/5 درصد از کل تولید جهانی نفت خام متعلق به کشورهای عضو این اتحادیه بود. اتحادیه اروپا در این سال معادل سیزده میلیون وهشتصد و نود هزار بشکه در روز نفت خام مصرف کرد که نسبت به سال 2009 حدود یک درصد کاهش داشته است. بیش از پنجاه و دو درصد از مصرف نفت خام اتحادیه در سال مذکور به چهار کشور آلمان ، ایتالیا،انگلستان و فرانسه بود. در میان کشورهای اتحادیه اروپا تنها دانمارک صادرکننده نفت خام می باشد و لذا وابسته به نفت خام وارداتی نمی باشد. بعد از آن انگلستان کمترین وابستگی به نفت خام را با حدود ده درصد دارا می باشد.البته انگلستان تا سال 2005 یک صادر کننده نفت خام بوده و از سال 2006 به یک وارد کننده تبدیل شد.(خواجوی: 1391، 141)
3-1-7 : مصرف گاز طبیعی اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا در سال2010 معادل 492/5 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی گاز طبیعی مصرف کرد که نسبت به سال2009 حدود7/5 درصد رشد داشته است.سهم این اتحادیه از کل مصرف گاز طبیعی جهان در این سال حدود شانزده درصد بوده است.این درحالی است که اتحادیه تنها 1/3 درصد از ذخایر و 5/5 درصد از تولید گاز طبیعی جهان را در این سال در اختیار داشته است. بیش از شصت درصد از مصرف نفت خام اتحادیه در سال مذکور به چهار کشور آلمان ، ایتالیا، انگلستان و فرانسه بود.روسیه،نروژ ،الجزایر و نیجریه با سهمی به ترتیب چهل ،سی، پانزده و چهار درصد بزرگترین تأمین کنندگان گاز طبیعی اتحادیه می باشند. (خواجوی: 1391، 144)
3-1-9 : پیش بینی تولید،مصرف ،سرمایه گذاری و وابستگی اتحادیه اروپا به منابع نفت وگاز