پایان نامه با کلید واژگان خلاقیت و نوآوری، پرورش خلاقیت، فرهنگ سازمانی

دانلود پایان نامه

تحول پذیر ، تبادل اطلاعات به راحتی انجام میشود و افراد در فرایند تصمیم سازی مشارکت دارند.امروزه برای رویارویی با مشکلات، ساختارهایی مانند: ساختار پروژهای، ساختار ماتریسی، ساختار مولکولی، و ساختار ادهوکراسی به وجود آمده اند که از ماهیت انعطاف پذیر بر پروژه یا زمان برخوردار هستند.
الف) ساختار پروژه ای16: از ویژگیهای آشکار این ساختار ، که سبب جدایی آن از ساختار کلاسیک و سنتی سازمان است، وجود رابطه افقی و مورب است. ساختار پروژهای، زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که سازمان تاکید فراوان بر بهره گیری از تبحر و منابع سازمان، برای پروژه خاص دارند.
ب) ساختار ماتریسی17: این ساختار عبارت است تطابق ساختار پروژه ای بر ساختار وظیفهای (تخصصی) است. به عبارت دیگر در این ساختار ، مجموعه ساختارهای وظیفهای به صورت عمودی و ساختار پروژه ای به طور افقی ، ماتریسی را تشکیل می دهند.
ج) ساختار مولکولی: در این ساختار سازمان ها بیش از تاکید بر روشها و چگونگی انجام کار، بر خواسته ها و نیازهای عوامل محیطی ، به خصوص متقاضیان محصولات خود تاکید دارند. ویژگیهای آشکار این ساختارها ، انعطاف پذیر در پاسخ گویی و ارائه سرویس مناسب به متقاضیان سازمان است.
د) ساختار ادهوکراسی: این ساختار با توجه به عصر جدید و یا پیچیدگی، مناسبترین نوع ساختار برای سازمانهای خلاق و نوآور تلقی شده است. ادهوکراسی، سازمان های ویژه موقت، دارای سلسله مراتب محدود، روابطی افقی، عدم تمرکز، قوانین رسمی بسیار کم و انعطاف پذیر زیاد می باشند. ویژگیهای سااختار ادهوکراسی عبارتند از:
• ساختاری است زنده و پویا که استانداردهای رفتار در آن کم است.
• گرایش آن به تشکیل گروههای متخصص در واحدهای مبتنی بر وظیفه ، برای دست یافتن به اهداف سازمان مبتنی بر تقاضا است.
• بر برقراری رابطه مکانیزم اصلی هماهنگی در درون گروه ها تاکید میشود.
• اهداف و روش اتخاذ تصمیم به صورت غیر رسمی و بسیار انعطاف پذیر است.
• از دانش و مهارت های موجود به عنوان پایگاهی برای به دست اوردن آگاهی ها و مهارت های جدید سود میجوید.

3-20-2-2- فرهنگ سازمانی خلاق
فرهنگ سازمانی را میتوان مجموعهای از باورها و ارزشهای همگانی و مشترک که بر اندیشه و رفتار سازمان، اثر میگذارد و باعث اتحاد و انفاق آن ها میشود، تعریف کرد.
فرهنگ سازمانی میتواند سرچشمهای برای حرکت و پویایی، خلاقیت و نوآوری و یا مانعی در راه پیشرفت آنها به شمار آید. از این رو میتوان گفت که فرهنگ در یک سازمان ، همانند شخصیت در یک انسان است.
وقتی که سازمان دارای فرهنگ قوی باشد، افراد را به سازمان و هدفهای آن به گونهای متمایل میکند که آن ها خود را جزئی از سازمان بدانند. در فرهنگ قوی تاکید اصلی بر روحیه کارافرینی و تقویت زمینههای مناسب، برای پرورش خلاقیت و نوآوری است. سازمان خلاق از فرهنگ قوی و تشویق کننده، برخوردار هستند و از این رو در رشد و توسعه خلاقیت، پیشگام هستند.

4-20-2-2- محیط خلاق
اصولاً خلاقیت و نوآوری قادر به تبلور در محیط نامناسب و نامطلوب نخواهد بود. محیط نامطلوب برای ترغیب و پرورش خلاقیت ، محیطی است که کارکنان را از ریسک کردن باز میدارد، فشارهای کاری را به گونه-های، مختلف بر کارشناس وارد میکند. یکی از روشهای مهم متبلور کردن خلاقیت، به وجود آوردن فضای محرک، متعدد و به طور کلی خلاق است و لذا مسؤولان سازمان باید به طور مستمر، آمادگی شنیدن اندیشههای بدیع و نوین را داشته باشند و مشوق و ترغیبکننده کاوش و جستجوی روشهای نوین، برای انجام کار باشند. از دیگر خصوصیات محیط خلاق ، آن است که افراد به یکدیگر اعتماد و اطمینان دارند و میتوانند خطرهای روانی را برای ابراز کردن احتیاجات و ترسهای عمیق خود بپذیرند.
عالی(1379) میگوید: به طور کلی برای ایجاد محیط مناسب در سازمان برای خلاقیت و نوآوری باید محیط آرام و صمیمی را فراهم کرد، هدفها را به طور مشخص تعیین نمود، به نوآوری و خلاقیت امتیاز مناسب داد، از تعصب کاری حمایت کرد و افراد را برای تغییر آماده ساخت.

5-20-2-2- افراد خلاق
سازمانهای خلاق و نوآور برای ادامه موجودیت و رشد خود بیش از پیش به خصوصیت جستجوگرانه نیاز دارند و باید بر روشهای نوین و بدیع تکیه کنند. تواناییهای خلاق به خودی خود در سازمان به وجود نخواهد آمد، مگر اینکه افراد درون سازمان، از ویژگیهای خاص خود برخوردار باشند.

6-20-2-2- گروه خلاق
گروه خلاق گروهی است که تمام اعضای آن بتوانند با تشریک مساعی مؤثر ، برای دستیابی به روشهای حل مسأله که مسؤولیت آن را برعهده گرفتهاند،کوشا باشند. گروههای خلاق راههای حل مؤثر را با کمترین وقت و انرژی و منابع به دست میآورند.
عوامل مورد توجه در تشکیل گروههای خلاق عبارتند از:
• شناسایی افراد خلاق، ایجاد سازماندهی مناسب با توجه به روابط و رفتار سازمانی، توجه به ویژگی سرپرستی و هدایت گروه.
• چگونگی جمع آوری ایدههای نو، شناخت روشهای نو و خلاق ، توجه به ویژگیهای فرهنگی ، مقتضیات و ظرفیتهای موجود جامعه.

رهبر سازمان خلاق
سازمان و گروه خلاق به رهبری خلاق نیاز دارد که در زمینه و نگهداری خلاقیت داخلی و در ترغیب و به وجودآوردن انگیزه برای رفتار خلاق افراد و گروه های درون سازمانی کوشا باشد.
رهبر خلاق کسی است که بتواند در فرهنگ سازمان تأثیر بگذارد و به عنوان طراح اجتماعی سازمان خود، در خلاقیت، و نگه داری عوامل فرهنگی آن، توانمند ب
اشد.
برومند(1374)قدمهای زیر را برای ایجاد جوی که خلاقیت را تشویق میکند پیشنهاد مینماید:
1- پذیرش تغییر: اعضای سازمان، بایستی معتقد باشند که تعبیر برای آنها و سازمان مفیداست. براین اساس مدیران باید در سازمان وضعی را به وجود آورند که افراد پدیده تغییر را بپذیرند.
2- تشویق نظریههای جدید: مدیران سازمانها، در سطوح مختلف باید روشن سازند که در کلام و عمل از نگرشهای جدید استقبال می کنند.
3- اجازه تعامل بیشتر: اگر افراد فرصت تعامل با اعضای گروه خود و دیگرگروههای کار را داشته باشند، چنین تعاملی، مبادله اطلاعات مفید، جریان آزاد نظریهها، و دیدگاههای تازه درمورد مشکلات را حمایت مینماید.
4- تحمل شکست: مدیران اثر بخش، میپذیرند و اجازه میدهند که وقت و منابع جهت آزمون بسیاری از نظریههای جدید که احتمالا ممکن است به کار هم نیایند سرمایه گذاری شوند.
5- ایجاد هدفهای روشن و آزادی جهت تحقق آنها: اعضای سازمان باید هدف و جهت برای خلاقیت داشته باشند
6- تشخیص: افراد خلاق برانگیخته میشوند تا در وظایفی که مورد علاقهشان است، سخت بکوشند و در مقابل، پاداشهایی هم در نظر گرفته میشود. بنابراین اصل، مدیران باید برای افراد خلاق و سخت کوش ارزش قائل شوند.
حق شناس (1378) عواملی را که منجر به ایجاد جو مناسب برای رشد خلاقیت میشود را شامل تشویق به همکاری متقابل، ایجاد احساس نعلق، تشویق به تفاوتها و فردیت، اهمیت به قابلیت انعطاف و اعتماد به کارکنان میداند.
وارن بیس، پس از بررسیهای مستمر در مورد الگوهای رفتاری رهبران سازمانهای خلاق، اعتقاد دارند که چهار توانایی در رهبری میتواند، سودمند باشد(شهرآرای و مدنی پور،1375):
1- مدیریت توجه: توانایی شکل دادن بینش جمعی و شامل بودن تمام کارکنان در این بینش.
2- مدیریت معنی: توانایی بیان این بینش به طور محسوس، معنادار و با تاثیر احساس.
3- مدیریت اعتماد: توانایی به دست آوردن و نگه داشتن اعتماد کارکنان.
4- مدیریت خویشتن: آگاهی از تواناییها و خصوصیات ویژه خود و استفاده بهینه از آنها و حفظ روحیه موفقیت و دوری از شکست نسبت به خود.
از دیگر ویژگیهای رهبر خلاق در هر سازمان این است که او کمک کننده تبلور اندیشه خلاق در سازمان باشد.
نظام ارتباطی مشارکت جویانه
برای این که افراد سازمان به تفکر بپردازند ، باید محیطی ایجاد شود که در آن به نظریلت و اندیشهها امکان بروز داده شود. یکی از شیوههای بسیار مهم و پر جاذبه پرورش شخصیت انسانها همین طور استعداد خلاقیت و نوآوری و حتی رشد اجتماعی ، شور و مشورت است. نظام ارتباطی مشارکت جویانه، برخلاف نظام اتباطی یک سویه یا سلسله مراتبی کلاسیک ، امکان رشد خلاقیت را بیشتر میکند. زیرا امکان مشارکت افراد برای درگیری با موقعیت و حل مسأله را فراهم مینماید و از این طریق موجب رشد قوای فکری و ذهنی آنان میشود.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه درباره دندانپزشکی و بهینه سازی

سبک مدیریت مناسب
یکی از تفاوتهای اساسی یک سازمان خلاق با یک سازمان غیر خلاق ، سبک مدیریت آن ها میباشد. مدیریت خلاق نمیتواند در بند شیوههای سنتی و معمول باشد.بلکه سبکی را برای مدیریت برمیگزیند که برای سازمان خلاق و نوآور باشد و منجر به ایجاد محیطی شود که روح ابتکار و نوآوری در آن حاکم باشد. در سازمان خلاق روایط بین مدیران و کارکنان مبتنی برصمیمیت، روشنی و تشریک مساعی است و این امر منجر به احساس امنیت و آرامش خاطر در افراد میگردد. حقیقی (1380)خصوصیات سازمان خلاقهای خلاق را شامل موارد زیر ذکر نموده است:

انعطاف پذیری
رویارویی با بحران های ناشی از رقابت های انحصاری
برخورد منطقی با مسائل و تنگناها
اعمال تغییر و تحول در سازمان پس از بررسی دقیق و عالمانه
ساختار سازمانی خلاق

21- 2- 2- عوامل موثر بر خلاقیت:
عوامل موثر بر خلاقیت را میتوان در قالب یک طبقه بندی کلی (عوامل فردی و محیطی ) و یک طبقهبندی تفصیلی) عوامل فردی، گروهی و سازمانی( جای داد . تقسیمبندی دیگری(صادقی مال میری، 1386) برای خلاقیت چهار رویکرد را در نظر میگیرد:
الف – رویکرد روان شناختی: از این دیدگاه، خلاقیت به عوامل روان شناختی خصوصاً میزان هوش و استعدادهای فردی بستگی دارد. بر این اساس توصیه میشود که زمینه برای پرورش خلاقیت افراد باهوش فراهم شود.
ب – رویکرد اجتماعی: از این دیدگاه، خلاقیت را بیشتر امری گروهی دانستهاند که بر این اساس برای داشتن خلاقیت، بر فراهم کردن عوامل گروهی باید تاکید شود.
ج- رویکرد سازمانی: از این دیدگاه، خلاقیت متاثر از متغیرهای سطح سازمان میباشد. از این رو بر فراهم کردن متغییرهای سازمانی مناسب برای خلاقیت تاکید میکند.
د- رویکرد سیستمی: از این دیدگاه، خلاقیت در سازمان متاثر از عوامل متعددی است که میتوان زمینه ظهور و بروز آن را از طریق فراهم کردن عوامل فردی ، گروهی و سازمانی محقق نمود.

در یک طبقه بندی جامع میتوان گفت که در نوشتهها و تحقیقات سازمان و مدیریت جهت زمینه سازی برای خلاقیت، چهار عامل کلی وجود دارد که عبارتند از: عوامل فردی، عوامل محیطی، عوامل گروهی و عوامل سازمانی. حال به بررسی عوامل ذکر شده میپردازیم:

1- عوامل فردی:
تحقیقات انجام گرفته در طی سالهای مختلف در مورد افراد خلاق، عوامل مشترک شگفت انگیزی ر
ا نشان میدهد .مهمترین متغیرهای سطح فردی موثر بر خلاقیت شامل: توانمندی، ویژگیهای شخصیتی، سبک شناسی، هوش و چالش پذیری میباشد.
الف – توانمندی: توانمندی متشکل از سه عنصر هوشمندی، دانش و مهارت است. هوشمندی هر فرد، ذاتی و غیر اکتسابی است .اما دانش و مهارت اکتسابی هستند و از طریق تجربه و یادگیری قابل آموختن میباشند.
ب- ویژگیهای شخصیتی: خلاقیت فرد تابع ویژگیهای شخصیتی او است . بعضی از محققین دریافتهاند که وجود بعضی از ویژگیهای شخصیتی در افراد در مقایسه با دیگران باعث خلاقیت بیشتری میشود. میتوان از مهمترین صفات مشخصه افراد بسیار خلاق شامل: تصور قوی از خلاق بودن خود، پشتکار و استقامت، ابهام پذیری، ریسک پذیری، استقلال، نیاز به موفقیت و اعتماد به نفس پرداخته میشود.
ج- سبک شناختی: سبکشناختی عبارت است از روش ترجیحی فرد برای جمع آوری، پردازش و ارزیابی اطلاعات. به عبارت واضحتر سبک شناختی عبارت

دیدگاهتان را بنویسید