پایان نامه ارشد درباره تولید ناخالص داخلی و بازارهای جهانی

علاوه بر این حتی اگر آمریکا نسبت به 30 سال گذشته در ازای تولید ناخالص داخلی خود نفت کمتری را مصرف کند, از طرف دیگر تولید نفت این کشور نیز کاهش یافته و در نتیجه واردات خالص نفت آن تقریبا به نسبت تولید ناخالص داخلی تقریبا مساوی است. (اندکی زیر 2 درصد) علاوه بر این تاثیر قیمت‌ های نفت بر تولید ناخالص داخلی به واردات خالص بستگی دارد, نه به مصرف ؛ زیرا تولیدکنندگان نفت زمانی درآمد خوبی کسب می‌ کنند که قیمت‌ ها بالاست.
Widget not in any sidebars

2-2- بررسی نفت خام
طبق تحلیل صندوق بین‌ المللی پول به ازای هر 10 دلار افزایش قیمت نفت 6/0 درصد از تولید جهانی کاهش می‌یابد, در نتیجه افزایش 30 دلاری قیمت نفت در سال گذشته باید رشد جهانی اقتصاد در حدود دو درصد کاهش داده باشد ؛ اما تمام این تخمین‌ ها بر طبق شوک‌ های پیشین نفتی صورت گرفته که در همه آنها دلیل افزایش قیمت نفت به اخلال در روند عرضه برمی‌ گردد, تحریم نفتی اوپک از سال 1973 تا 1974، انقلاب ایران در سال 57 (1979) و حمله کویت به عراق در سال 1990.
اما در دوره کنونی دلیل افزایش قیمت نفت به افزایش میزان تقاضا به‌ ویژه در چین، سایر نقاط آسیا و ایالات متحده برمی‌ گردد, سال گذشته افزایش میزان مصرف نفت در 30 سال اخیر بی‌ سابقه بوده است.
قوانین قدیمی که بر مبنای اختلال در عرضه نفت شکل گرفته‌ اند, در مورد افزایش کنونی قیمت نفت که بر اثر افزایش میزان تقاضا به‌ وجود آمده کارآیی ندارند. قیمت نفت به دلیل کمبود میزان عرضه افزایش یابد. باعث افت تولید ناخالص داخلی در همه جا خواهد شد ؛ اما اگر افزایش قیمت نفت در نتیجه افزایش میزان تقاضا صورت گرفته باشد, از سلامت اقتصاد جهانی خبر می‌ دهد, درنتیجه در این حالت افزایش قیمت نفت آسیب‌ های بسیار کمتری را به دنبال خواهد داشت.
اما بعد منفی قضیه در اینجاست که اگر این‌ بار دلیل افزایش قیمت نفت به جای این‌ که در اثر اختلال در عرضه باشد, به افزایش میزان تقاضا مربوط باشد, احتمال این‌ که این قیمت‌ های بالا تا مدتی طولانی‌ تر ادامه داشته باشند, بسیار بالاست.
در شوک‌ های پیشین نفتی هرگونه افزایشی در قیمت نفت که در اثر محدود بودن موقت عرضه صورت می‌ گرفت, باعث می‌ شد میزان تقاضا نیز کاهش می‌ یافت تا بدین وسیله بازار عرضه زودتر به حالت طبیعی خود برگردد و قیمت‌ ها خیلی سریع کاهش یابند ؛ اما اگر افزایش قیمت نفت در نتیجه افزایش میزان تقاضا در چین و سایر قسمت‌ های اقتصادی در حال ظهور صورت گرفته باشد, احتمال این‌ که قیمت‌ ها سریع کاهش یابند, بسیار کم است.
البته این بر این معنی نیست که جو روانی بی‌ تاثیر بوده ؛ چرا که وجود روانی و ادامه حدس و گمان‌ ‌ ها مبنی بر ادامه افزایش قیمت نفت بازار این محصول را آشفته کرده و آن‌ را بیش از هر زمان دیگری آماده پذیریش افزایش قیمت‌ های بعدی کرده است. با این وجود با توجه به رشد شدید میزان تقاضا و تحت فشار بودن بی‌ سابقه بازار عرضه که در نتیجه عدم سرمایه‌ گذاری مناسب در اکتشاف، توسعه و افزایش ظرفیت پالایشگاهی در سال‌ های اخیر صورت گرفته, هرگونه اختلالی در میزان عرضه قیمت‌ های نفت را باز هم بالاتر خواهد برد.
واقعیت اساسی این است که ترازمندی قیمت نفت افزایش یافته است, طبق بررسی صورت گرفته در موسسه گلدمن سش، انتظار می‌ رود سال آینده متوسط قیمت نفت 68 دلار باشد و این میزان در 5 سال بعد در حدود 60 دلار قرار گیرد. در درازمدت بالا بودن قیمت‌ ها اکتشاف بیشتر را تشویق می‌ کند و میزان عرضه را افزایش داده و در نتیجه قیمت‌ ها را کاهش خواهد داد ؛ اما این امر نیازمند زمان است.
3-2- تجربه تازه تورم
افزایش نسبتا تدریجی قیمت‌ ها کاهش یافتن نقش نفت در اقتصاد بسیاری از کشورها و نقش میزان بالای تقاضا به جای عرضه محدود هر یک به نوعی توضیح می‌ دهند که چرا این‌ بار افزایش قیمت نفت به تولید ناخالص داخلی در سطح جهان آسیب وارد نکرده است ؛ اما بی‌ شک مهم‌ ترین فرقی که بین افزایش کنونی قیمت نفت با دوره‌ های قبلی وجود دارد, در واکنش تورم و نرخ‌ های بهره نهفته است.
در گذشته افزایش قیمت نفت افزایش ناگهانی تورم را در پی می‌ آورد و بانک‌ های مرکزی هم دیر یا زود نرخ بهره را افزایش می‌ دادند؛ اما این‌ بار چطور آخرین آمار منتشر شده, نشان می‌ دهد که از فاصله ماه ژوئن تا ماه جولای میزان تورم در آمریکا از 5/2 درصد به 2/3 درصد رسیده است که دلیل آن هم عمدتا به قیمت بالای نفت برمی‌ گردد ؛ اما میزان متوسط تورم تنها از 2 درصد به 1/2 درصد رسیده است.
در حقیقت میزان تورم در سراسر جهان به طرزی غیرعادی پایین است که دلیل بخشی از آن به فشارهای رقابتی از سوی چین و جاهای دیگر برمی‌ گردد. کنترل شدن تورم و پیش‌ بینی ادامه این روند به بانک‌ های مرکزی امکان داده که نرخ بهره را نسبت به گذشته پایین‌ تر نگه دارند.
در نتیجه کاهش نرخ‌ های بهره و اقتصاد آمریکا و چندین کشور دیگر شاهد افزایش قیمت مسکن، وام‌ گیری خانوارها و افت میزان پس‌ انداز بوده‌ اند, تاثیر قیمت‌ های بالای نفت همچون تاثیر مالیات بر مصرف‌ کنندگان است که برای آنان پول کمتری باقی می‌ گذارد که خرج خرید اقلام دیگر نکنند.
اما در امریکا این روند کاملا از طریق وام‌ گیری در برابر افزایش قیمت مسکن خنثی شده است, این امر نشان می‌ دهد که چرا قیمت‌ های بالاتر نفت تقاضای داخلی در اروپا را بیش از آمریکا کاهش داده است.
این حقیقت که اقتصاد آمریکا قادر بوده به دلیل رونق ناگهانی در بخش مسک
ن و رهن، از قیمت‌ های بالای نفت آسیب نبیند, به هیچ عنوان نمی‌ تواند فکر آرامش بخش برای آمریکایی‌ ها باشد. وقتی که قیمت مسکن افزایش یا کاهش می‌ یابد, چه اتفاقی می‌ افتد؟ در چنین مواقعی مصرف‌ کنندگان تاثیر قیمت بالای نفت را کاملا درک می‌ کنند, تاکنون افزایش قیمت نفت آسیب چندانی به‌ دنبال نداشته است ؛ اما ممکن است شرایط بدتری هم در راه باشد.
4-2- اقتصاد نفت
بازارهای جهانی نفت و گاز براساس تفکری منطقی و عقلانی حرکت نمی‌کنند و در پشت هر معامله‌ای ترس و تردید قرار گرفته است. تقاضای بیشتر و محدودیت عرضه نفت سبب بالارفتن قیمت شده است و این (نظریه هوبرت) که کل ذخایر قابل استخراج نفت امریکا حتی اگر نفت آلاسکا را در نظر بگیرید فقط تا 8 سال دیگر (2013) کفا ف می‌دهد، نیز تقویت گشته است. به زودی قیمت نفت به بشکه‌ای ۱۲۰ دلار خواهد رسید. اگر چه هنوز تردیدهایی برای قیمت ۱۲۰ دلاری نفت وجود دارد، اما تشنج فعلی بازار، و وجود موارد ژئوپلتیک متعدد همگی به یک معنی خواهند بود و آن افزایش قیمت نفت است. عموم مسایل ژئوپلتیک حول محور خاورمیانه می‌گذرد. این بدان دلیل است که سه منبع از چهار منبع اصلی نفت جهان در این منطقه قرار گرفته است.این سه منبع در کشورهای ایران، عراق و عربستان سعودی واقع هستند که هر کدام دستخوش مشکلاتی بوده‌اند. با توجه به تمامی شرایط گفته شده، این گونه به نظر می‌رسد که بازار نفت کماکان آشفته خواهد ماند و فشار بیشتر در جهت افزایش قیمت و نه کاهش آن دیده خواهد شد.
5-2- دلایل قیمت‌های بالای نفت چیست؟
این قیمت‌های بالا فعلا ماندگار خواهد بود. از جهت عرضه، زمزمه‌هایی مبنی بر کاهش منابع در بخش‌های نفتی غیرعضو در اوپک همانند خلیج مکزیک و دریای شمال به گوش می‌رسد. با استناد بر آمار منتشره آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، تولیدات عرضه‌کنندگان غیراوپکی تا ۲۰۰هزار بشکه در روز کاهش خواهد یافت. بخشی از دلایل این موضوع آن است که شرایط سیاسی و عدم جذابیت در قوانین سرمایه‌گذاری پاره‌ای کشورها همانند مکزیک و روسیه مشکلاتی در راه کشف و توسعه منابع جدید نفتی در آنها به وجود آورده است.این مساله فشار بیشتری را بر تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه به خصوص عربستان سعودی وارد می‌آورد. تقاضای بیشتر و محدودیت عرضه نفت سبب بالارفتن قیمت تا رقمی بالاتر از ۶۵دلار برای هر بشکه در تابستان ۲۰۰۵ شده است و این نظریه که به زودی نفت به بشکه‌ای ۷۵ دلار خواهد رسید نیز تقویت گشته است‌. همچنین با توجه به منازعاتی که بر سر عدم شفافیت گزارش اعلام شده توسط عربستان مبنی بر حجم واقعی منابع ذخیره نفتی آنها به وجود آمده، خود دلیلی دیگر برای متشنج شدن بازار را فراهم آورده است.
از دلایل دیگر می‌توان به مساله ظرفیت بهره‌وری پالایشگاه‌های جهانی اشاره کرد. در اواسط دهه ۸۰، ظرفیت بهره‌وری پالایشگاه‌های جهانی تقریبا ۷۵درصد بود و لیکن امروزه این ظرفیت به بیش از ۹۵درصد رسیده است. خصوصا پالایشگاه‌های ایالات متحده تحت فشار سنگینی قرار گرفته‌اند و ظرفیت بهره‌وری از آنها حتی از ۹۸درصد نیز فراتر رفته است. از نقطه‌نظر تاریخی، بخش پالایشگاهی جزو بخش‌های مشکل‌زا برای شرکت‌های نفتی در جهت درآمدزایی بوده است و نتیجه بلندمدت آن، سرمایه‌گذاری اندک در این بخش بوده است که خود سبب شده است که پالایشگاه‌ها فرسوده و تجهیزات آنها قدیمی مانده باشد. در همین راستا، به سبب دلایل زیست محیطی، از سال ۱۹۸۰ به بعد هیچ پالایشگاه جدیدی نیز در ایالات متحده ساخته نشده است. این نکات نشان می‌دهد که پالایشگاه‌های فعلی تحت‌فشار هستند و به علت خرابی و تعمیرات می‌بایست بسته شوند. سیستم پالایشگاهی ایالات متحده بیشتر از حد قابل تحمل آن به کار گرفته شده است و مشکلات مربوط چه در ظرفیت پالایش و چه در وضعیت تولید سبب ایجاد حادثه‌های متعدد و به تبع آن از خط تولید خارج گشتن پالایشگاه‌ها گردیده است.