پایان نامه ارشد با موضوع رویکرد مخالفان معنویت و معنویت در محیط کار

دانلود پایان نامه

معنویت در محیط کار به معنای انجام سازماندهی شده شعائر مذهبی نبوده و به همین ترتیب در مورد خدا یا الهیات نیست (رابینز، 2003).
معنویت در کار، نیرویی الهام بخش و برانگیزاننده برای جست و جوی مداوم در پی یافتن معنا و هدف در زندگی کاری است. درک عمیق و ژرف از ارزش کار، زندگی، بی کرانگی عالم هستی، موجودات طبیعی و نظام های باور شخصی است (میر، 1999، نقل از رستگار، 1389).


معنویت در کار، درک و شناسایی بعدی از زندگی کاری یک فرد که درونی و قابل پرورش است و به واسطه انجام کارهای بامعنا در زندگی اجتماعی پرورش می یابد (اشمس و دوچن، 2000).
معنویت در محیط کار دربرگیرنده تلاش برای جستجو و یافتن هدف نهایی در یک فرد برای زندگی کاری، به منظور برقراری ارتباط قوی بین فرد و همکاران و دیگر افرادی است که به نحوی در کارش مشارکت دارند و همچنین سازگاری با یگانگی بین باورهای اساسی یک فرد با ارزش های سازمان اوست (برادلی، 2003).
کینجرسکی و اسکریپنک برای یافتن زمینه های مشترک عمومی در رسیدن به یک تعریف جامع، منسجم و مشترک در میان کارکنان، تحقیقات میدانی گسترده ای انجام دادند. این دو محقق، تحقیقات را بر اساس تجربه متخصصان و افرادی که تجربه معنویت در کار داشتند، یا معنویت را رهبردی می کردند یا آن را تدریس می کردند، به صورت مطالعات کیفی و اکتشافی ترتیب دادند. تحقیقات آنان هر چند در سطح فردی بود، با وجود این، ما را به شناسایی معنویت در کار نیز رهنمون می سازد. بر اساس نتایج تحقیقات آنان معنویت در کار، حالات معینی از فرد است که به وسیله ابعاد فیزیکی، عاطفی، شناختی، میان فردی، معنوی و عرفانی وصف پذیرند (کینجرسکی و اسکریپنک، 2004، نقل از رستگار، 1389).
2-1-3-2- دیدگاههای معنویت در محیط کار
2-1-3-2-1- دیدگاه کریشناکومار و نک
یک دستهبندی متداول از رویکردهای مختلف معنویت در محیط کار عبارت است از: رویکرد درونگرا (متافیزیکی)، رویکرد دینی، رویکرد اگزیستانسیالیستی (سکولار) (کریشناکومار و نک، 2002).
اگر بخواهیم آرای افراد مخالف دین و معنویت را درنظر بگیریم باید رویکرد مخالفان معنویت را نیز اضافه کنیم (بوژ، 2000؛ به نقل از فرهنگی و همکاران، 1385).
2-1-3-2-1-1- رویکرد دینی
این دیدگاه به تعاریف معنویت از جانب مذاهب مختلف باز می گردد. مسیحیان معنویت را فراخوان کار می نامند. هندوها معنویت را وقف بی نهایت در کار می بینند. از دیدگاه بودا کار سخت ابزار غنی سازی زندگی است و نهایتاً از دیدگاه اسلام معنویت به معنای تعهد به کار است که این تعهد به سازمان منجر به پذیرش سریع تر تغییرات سازمانی توسط کارکنان می شود (کریشناکومار و نک، 2002).
2-1-3-2-1-2- رویکرد درونگرا (متافیزیکی)
در این نگاه معنویت نوعی آگاهی درونی است که از درون هر فرد برمیخیزد و فراتر از ارزشها و باورهای برنامهریزی شده است. در حقیقت در این رویکرد معنویت فراتر از قوانین و ادیان ملاحظه میشود (کریشناکومار و نک، 2002). گرابر (2000) بیان می کند که معنویت از امور رسمی و تشریفاتی اجتناب می کند و امری غیرحرفه ای، بدون سلسله مراتب، و جدا از روحانیون و مراکز مذهبی است (اشمس و دوچن، 2000).
2-1-3-2-1-3- رویکرد اگزیستانسیالیستی (سکولار)
بر اساس این دیدگاه، معنویت در محیط کار را می توان در پاسخ به سؤالاتی از قبیل «چرا من این کار را انجام می دهم؟»، «معنی کاری که انجام می دهم چیست؟»، «این کار مرا به کجا هدایت می کند؟» جستجو کرد. بر این اساس، افرادی که پاسخ این پرسش ها را بیابند، احساس معنای بیشتری خواهند داشت و در نتیجه رضایت، بهره وری و عملکرد آنها نیز افزایش می یابد (کریشناکومار و نک، 2002).
2-1-3-2-1-4- رویکرد مخالفان معنویت
در این رویکرد با معنویت و دین نگاهی منفی وجود دارد و گفته می شود که معنویت و دین هر دو ابزاری در دست مدیران و رهبران هستند تا از طریق آن پیروان و زیردستان خود را استثمار کنند (ساغروانی و غیور، 1388).
2-1-3-2-2- دیدگاه دنیس و همکاران
دنیس و همکاران (2004) برای تعریف معنویت در سازمان، شاخص هایی به دست آورده اند. شاخص های معنویت در سازمان در نظر آنان بدین شرح است:
سلامت
شادکامی
فرزانگی