مقاله شعر فارسی و فارسی

دانلود پایان نامه

کاین نیل روان در ره تحقیق سراب است
الف) بخش بدیعی و عروضی
1ـ1ـ وزن : وزن این غزل مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن(هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) است. «این وزن هفتمین وزن پرکاربرد شعر فارسی است». (وحیدیان کامیار، 1386 : 44)
2ـ1ـ قافیه : واژه های قافیه دراین غزل به ترتیب : ناب، آب، عقاب، مذاب، رباب، کباب، عذاب، شراب، خراب وسراب هستند و«است» ردیف این غزل است.
3-1- بدیع لفظی
1-3-1. سجع : بیت1- ناب وآب سجع متوازی/ ب2- من وشکن سجع مطرف/ زلف وچنگ سجع متوازن// ب3- چشم واشک سجع متوازن/ درج و لعل سجع متوازن// ب4- زمزمه ونغمه سجع مطرف/ چنگ وآهنگ سجع مطرف// ب7- بتان ومغان سجع متوازی، باجان سجع مطرف/مغان و شراب سجع متوازن// ب8- است ومست سجع متوازی// ب9- دست واست سجع متوازی.
2-3-1. جناس : بیت1- ناب وآب جناس زائد// ب7- جان وجام جناس ناقص اختلاف حرف آخر// ب9- است و دست جناس ناقص اختلاف حرف اول.
3-3-1. تکرار
1-3-3-1. تکرار واژه : بیت1- همه/ است// ب3- من/ است// ب4- است// ب7- دل/ دیر/ مغان/ است// ب8- خرد/ خراب/ است.
2-3-3-1. هم حروفی : بیت1- «م»// ب2- «ر»// ب4- «م» و «ن»// ب5- «ب»// ب7- «ر» و «م»//ب8- «ر»// ب9- «ر».
3-3-3-1. هم صدایی : بیت1- «آ»// ب4- «آ»// ب7- «آ»// ب8- «آ».
4-1- بدیع معنوی
1-4-1. تناسب :بیت1- مخمور وقدح ومی ناب/ جگرتشنه وآب// ب2- شکن زلف ودلارام/ تذرو وچنگ عقاب// ب3- چشم ودرج وعقیق واشک ولعل مذاب// ب4- ورد ومناجات/ زمزمه ونغمه چنگ وآهنگ وآوازرباب// ب5- جگر وسوخته وکباب// ب6- عشق ومی وسرمست/ جنت ودوزخ ونارونعیم وفارغ وعذاب/ ایمن و فارغ با نعیم و جنت/ عذاب با نار و دوزخ// ب7- دیرمغان و جام شراب/ زمزم وکعبه// ب8- باده ومست وخراب// ب9- دست وفروشوی وسراب و نیل.
2-4-1. تضاد : بیت1- جگرتشنه وآب// ب2- تذرو وعقاب// ب6- جنت ودوزخ/ نار ونعیم// ب7- دیر وکعبه/ زمزم وشراب// ب8- مست وخراب وصاحب خرد.
3-4-1. ایهام : ندارد.
ب) بخش تحلیلی: ذکر مهمترین نکات و ظرافت های موسیقایی غزل
نکته ی قابل ذکر در این غزل تکرار مصوت «آ» و واج «ر» است که هر کدام به ترتیب 44 و 36 بار و به طور متوسط هر کدام در هر بیت به ترتیب 8/4 و 4 بار تکرار شده اند. در این غزل بیت های 3 و 7 موازنه دارد.
در این غزل 2 مورد شبه تنافر کلمه وجود دارد: بیت9- کاین، نیل/ در، ره.
1 این باد کدام است که ازکوی شما خاست
باد سحری نکهت مشک ختن آورد
وین مرغ چه نام است که ازسوی سبا خاست
یا بویی ازآن سلسله ی غالیه سا خاست
3 گویی مگر انفاس روان بخش بهشت است
بر خاسته بودی ودل غمزده می گفت
این بوی دلاویزکه از باد صبا خاست