مقاله رایگان درمورد بحران اقتصادی و مالکیت معنوی

دانلود پایان نامه
رسول خدا(ص) فرمود: مؤمن نباید از زیادی فرزند بترسد؛ زیرا ممکن است خداوند به او فرزندی عطا کند که زمین را با گفتن «لا إله إلاّ اللّه» سنگین کند.
خداوند هم در قرآن بر بندگانش که دارای اموال و فرزندان فراوانند، منت می‌گذارد
آیات و روایات فراوان دیگری نیز هستند که به ازدیاد نسل تشویق می‌کنند اما از سوی دیگر ممکن است کشور با بحران اقتصادی و فرهنگی جانکاهی دست به گریبان باشد و دولت اسلامی به دلیل جمعیت زیاد نتواند خدمات لازم را به شهروندانش ارائه کند. در این صورت، ملاک آن حکم استحبابی به ملاک دیگری تبدیل می‌شود. زیرا هدف شارع از تکثیر نسل، افزایش عزت و عظمت مسلمانان است. بنابراین اگر چنین هدفی در آن زمان، امکان نداشته باشد، بهترین راه، کنترل زاد و ولد است.
تأثیر زمان و مکان در کشف مصادیق جدید برای موضوعات:
زمان و مکان همان گونه که در در دگرگون شدن ملاک‌ها مؤثرند، در سرایت حکم به موضوعی که در عصر تشریع وجود نداشته نیز تأثیر دارند و این تسرّی به سبب ملاکی است که به وجود آن، در موضوع جدید، علم داریم. اینک چند مثال:
اگر مردم در زمان قحطی به غذای جدیدی عادت کنند. در صورتی که مبنای حکم در احتکار، علتی باشد که در اخبار ذکر شده، حکم حرمت در این نوع از غذا هم جاری می‌شود. و در روایات مربوط به احتکار، عباراتی وجود دارد که نشان می‌دهد حرمت احتکار دایر مدار نیاز مردم است، اگر چه این مطلب دارای اشکال روشنی است.
سید ابوالحسن اصفهانی نیز این دیدگاه را پذیرفته و چنین می‌گوید: در صورتی که مسلمانان به طعامی نیاز داشته باشند و کسی نباشد که این نیاز را تأمین کند، احتکار آن طعام یعنی جمع آوری و ذخیره آن به نیت گران شدن، حرام است… احتکار با ذخیره کردن جو، گندم، خرما، کشمش و روغن محقق می‌شود. و همچنین بنابر احتیاط اگر نگوییم اقوی با ذخیره نمودن روغن زیتون و نمک هم احتکار تحقق می‌یابد، بلکه شاید بتوان گفت احتکار با ذخیره کردن هر طعامی که مورد نیاز عموم مردم یک شهر نیست به شهرهای دیگر باشد از قبیل برنج و ذرت تحققّ پیدا می‌کند.
محقق حائری گفته است:
در صورتی که به اجناس ضروری غیر از طعام مانند دارو و سوخت در زمستان نیاز شود، به طوری که احتکار آنها موجب وارد شدن ضرر و زیان به مسلمانان گردد؛ براساس ادله ضرر و حرج، این کار حرام است هرچند لفظ احتکار بر آن صدق نکند زیرا این حکم به جهت حفظ جان انسان‌ها است. بنابراین چنانچه ملاک یاد شده مثلاً در دارو یافت شود، شکی نیست که دارو هم حکم طعام را پیدا می‌کند. پس این برداشت باعث می‌شود خصوصیتی که در تعلیل وجود دارد الغاء شود.
به نظر می‌آید که صاحب جواهر و محقق حائری به عنوان اضطرار، احتکار در این موارد را حرام دانسته‌اند. بر این اساس، حرمت تنگنایی که از احتکار داروی بیماران و مجروحان پدید می‌آید کمتر از فشاری نیست که از احتکار نمک و روغن ایجاد می‌شود.
تأثیر زمان و مکان در تغییر شیوه‌های اجرای احکام:
روایات فراوانی دلالت دارند که استفاده از انفال برای مردم حلال است. و از جمله انفال، جنگل‌ها و زمین‌های بایر است. در زمان‌های گذشته استفاده مردم از انفال، مشکلی در جامعه ایجاد نمی‌کرد و این به سبب ابتدایی بودن ابزارهایی بود که برای استفاده محدود از انفال به کار گرفته می‌شد. از این رو محدود کردن استفاده مردم از انفال ضرورتی نداشت. اما امروزه که شیوه‌های استفاده از انفال تغییر کرده و پیشرفته شده و طمع انسان به آن افزایش یافته، ضرورت ایجاب می‌کند که برای حفظ محیط زیست، با وضع قوانین جلوی بهره برداری‌های آزمندانه گرفته شود.
همه فقیهان معتقدند که غنایم جنگی پس از اخراج خمس آن باید به ترتیب خاصی بین رزمندگان تقسیم شود. غنایم جنگی در عصری که این دستور صادر شده شامل شمشیر، نیزه، کمان، اسب و امثال اینها بود. بی‌شک، تقسیم این موارد بین رزمندگان در آن دوره کار آسانی بوده است. اما امروزه درسایه پیشرفت‌های شگرف علمی، غنایم جنگی در حد توپ، تانک، وسایل زرهی، هواپیماها و کشتی‌های جنگی است. بدون تردید، تقسیم این غنایم میان رزمندگان بسیار مشکل، بلکه غیر ممکن است.
بنابراین فقیه باید برای اجرای این حکم شیوه‌ای اتخاذ کند تا بین عمل به اصل حکم و دوری از عوارض ناشی از آن جمع شود.
با افزایش تدریجی کاروان‌های زائران خانه خدا، دیدگاه فقیهان نیز در اجرای این احکام وسیع تر شد و به جواز توسعه در موضوع فتوا دادند؛ اما نه از باب ضرورت و حرج، بلکه به خاطر این که افقهای جدیدی پیش روی آنها برای استنباط احکام شرعی باز شد. در فتواهای سابق، محدوده طواف 26 ذراع تعیین شده بود. بدیهی است که این محدوده برای زمانی بوده که تعداد حاجیان از صد هزار نفر تجاوز نمی‌کرد، ولی امروزه تعداد طواف کنندگان به بیش از دو میلیون نفر می‌رسد امکان پذیر نیست.
روح قضاوت اسلامی، حمایت از حقوق انسان‌ها و پاسداری از حفظ آن است. در زمان‌های گذشته، قضاوت به روش تک داد رسی بوده و قضاوت همه قاضیان به یک درجه، قطعی بوده است. این نوع از قضاوت در آن زمان‌ها اهداف قضاوت را هم تأمین می‌کرد؛ ولی امروزه که فساد در محاکم نفوذ کرده و پرهیزکاری کم رنگ شده، ضروری است که شیوه قضاوت به روش قضاوت جمعی تغییر کند و بر طبق مصلحت زمانه که احتیاط بیشتری می‌طلبد دادگاه‌ها به بخش‌های مختلف تقسیم شوند.
تأثیر زمان و مکان در پیدایش موضوعات جدید پیشرفت‌های صنعتی و علمی، موضوعاتی را که قبلاً نبوده پدید آورده است؛ از این رو فقیه باید این موضوعات را، هر چند به کمک خبرگان و متخصصان فن، با دقت مطالعه کند.
اینک به برخی از این موضوعات اشاره می‌کنیم:
1ـ مسأله بیمه با همه اقسام آن.
2ـ امروزه حقوق جدیدی پدید آمده که قبلاً چنین حقوقی میان عقلا مطرح نبوده است؛ مانند حق تألیف، حق پروانه اختراع، حق چاپ، حق نشر ودیگر آثار ابتکاری. امروزه از این حقوق به مالکیت معنوی تعبیر می‌شود و غربی‌ها به طور رسمی آن را پذیرفته و کسی را که این حقوق را رعایت نکند متجاوز می‌شمارند.
3ـ در دنیای پزشکی، موضوعات جدید فراوانی وجود دارد.
4ـ شرکت‌های بازرگانی یکی از موضوعات جدیدی است که نقش مهمی در حیات اقتصادی کشورها دارند.