مقاله خسرو و شیرین و تناسب

دانلود پایان نامه

3-1- بدیع لفظی
1-3-1. سجع: بیت1- سروان و خوبان سجع متوازی/ نسرین بر و مه پیکر سجع متوازی// ب2- زرو ار و در سجع متوازی// ب3- اگر و سنجر سجع مطرف/ بودی و شادی سجع متوازی// ب4- ار و در سجع متوازی با آذر سجع مطرف// ب5- در وسرو گرسجع متوازی// ب7- گر و در و بر سجع متوازی و با کوثر سجع مطرف/ است و نیست سجع متوازی// ب9- در و بر سجع متوازی و با ساغر سجع مطرف.


2-3-1. جناس: بیت4- آتش و کاتش جناس زائد// ب7- لبش و لب جناس مذیل// ب8- دل و دلبر جناس مذیل// ب9- لبش و لب جناس مذیل.
3-3-1. تکرار
1-3-3-1. تکرار واژه: بیت1- خوش/ است// ب2- زر// ب3- شادی/ دینار// ب4- آتش// ب5- سر/ خوش/// ب6- لب/ شیرین// ب7- لب// ب8- دل/ خوش// ب9- ساغر/ لب.
2-3-3-1. هم حروفی: بیت1- «س» و «ب» و «ر»// ب2- «ر» و «د»// ب3- «ن» و «ر»// ب4- «ت» و «ر»// ب5- «ر»// ب6- «ش» و «ن» و «ر» و «ب»// ب7- «ر» و «ب»// ب8- «ب» و «د» و «ر»// ب9- «ب» و «ر».
3-3-3-1. هم صدایی: بیت1- «آ»// ب2- «ـُ»// ب3- «ای» و «آ»// ب4- «آ»// ب6- «ای» و «آ»// ب8- «آ»// ب9- «آ».
4-1- بدیع معنوی
1-4-1. تناسب: بیت1- باغ و صحرا/ سهی سروان و نسرین بر وخوبان و مه پیکر// ب3- دینار و ملکت و سنجر و شادی// ب4- خلیل و آتش و آذر و نمرود// ب6- شیرین و لب و شکر/ خسرو و فرهاد/ خسرو و شیرین و شکر// ب7- چمن و خلد و باغ رضوان و کوثر// ب9- باده و ساغر و لب و جام صافی و کف.
2-4-1. تضاد: ندارد.
3-4-1. ایهام: بیت2- زر ایهام دارد به 1- طلا 2- حلقهی زرد وسط غنچه// ب6- شیرین و شکر ایهام دارد به 1- مزه شیرینی و شکر 2- شیرین و شکرنام دو معشوقهی خسرو// ب7- لب ایهام دارد به 1- کنار چشمه 2- لب معشوق.
ب) بخش تحلیلی: ذکرمهم ترین نکات و ظرافت های موسیقایی غزل
نکته ی ملموس این غزل تکرار مصوت «آ» و واج های «ر» و «ب» است. مصوت «آ» 58 باروبه طورمتوسط درهربیت 4/6 بارتکرارشده است. واج های «ر» و «ب» نیز هرکدام به ترتیب 55 و40 باروبه طورمتوسط درهربیت به ترتیب1/6 و4/4 بارتکرارشده اند.نکته ی دیگر این غزل تکرار واژه های خوش وخوش تراست که به نظر می رسد شاعر درحین سرودن این غزل مسرور وشادمان بوده است وبا آوردن این واژه ها درغزل سرور وشادی را به خواننده القا می کند.
دراین غزل5 مورد شبه تنافرکلمه دیده می شود: بیت1ـ سروان،نسرین بر ـ مهتاب،با// ب4ـ باک،کآتش// ب6ـ شیرین،نباید// ب9ـ لب،برلب.
1 درشب زلف تو مهتابی خوش است
پیش گیسویت شبستانی نکوست
درلب لعل تو جلابی خوش است
طاق ابروی تو محرابی خوش است
3 حلقه ی زلف کمند آسای تو
پیش رویت شمع تا چند ایستد
چنبری دلبند وقلابی خوش است
گو دمی بنشین که مهتابی خوش است
5 گردلم درتاب رفت ازطره ات
آتش رویت که آب گل بریخت
طیره نتوان شدکه آن تابی خوش است