مقاله با موضوع مخزن الاسرار و خویشتن داری

دانلود پایان نامه

نظامی «در آنجا که سخن از زن به میان آمده و یا به تناسب خودش موضوع سخن را به زن کشانیده است زن را مظهری از بی وفایی، بلهوسی و کم خردی … معرفی می کند.»
(شهابی1337/175)


در داستانی دیگر از مخزن الاسرار زن عارف و واراسته را می ستاید و او را وسیله و راهی به سوی روشنایی و نور می داند و بیانگر این مطلب است که آنان مثل مردان می تواند به رشد و کمال معنوی برسند.
(مخزن الاسرار1374/257)
باز بر عکس در همان مخزن الاسرار در حکایتی زن را مظهر جسارت و ظلم ستیزی می داند.
(همان،258)
در ابیات زیر دیدگاههای دیگری از نظامی در مورد زن به تصویر کشیده شده است:
کیست فلک،پیر شده بیوه ای چیست جهان، دود زده میوه ای
(کلیات نظامی،127)
مصحف و شمشیر بینداخته جام صرامی عوفش ساخته
آیینه و شانه گرفته به دست چون زن رعنا شده گیسو پرست
(همان،89)
بسا زن کو صد از پنجه نداند عطارد را به سحر از ره براند
زنان مانند ریحان سفالنند درون سوخبث و بیرون سو جمالند
نشاید یافتن در هیچ برزن وفا در اسب و در شمشیر و در زن
زن از پهلوی چپ گویند برخاست مجو از جانب چپ جانب راست
(خسرووشیرین،284)
«اسکندر که … از هر جهت ایده آل نویسنده است، درباره ی زن ها، اندیشه های محافظه کارانه و منفی دارد، به نظر او، زن برای حرمخانه ها آفریده شده است؛ او باید روی و اندام خود را بپوشد و از زندگی اجتماعی کناره گیرد .»
(مبارز1360/117)
در جایی دیگر از قصه ی عشق شیرین و فرهاد، نظامی عمداً می خواهد خصوصیاتی از قبیل وفا داری، صداقت و پاکی و ثبات قدم در عشق را بیان کند بنابراین همه ی نظر او در مورد زن منفی نیست بلکه نظامی «شیرین را مظهر یک زن پارسا و با خرد و با دانش و پرارزش و پر تدبیر معرفی می کند.»
(شهابی1337/23)
«از میان تمام زنانی که مورد ستایش نظامی بوده اند شیرین معشوقه [و همسر] خسرو پرویز مورد لطف ویژه او بوده [است].»1
(نبی1372/483)
«نظامی بر خلاف عقاید معمول جامعه که مردان را دارای قدرت خود داری و تقوا می دانند، قهرمان زن داستانش را به منظور ایفای چنین نقشی قابل تر از شخصیت مرد دانسته است و او را نمونه ی کامل تقوی و خویشتن داری معرفی می کند.»1