مقاله با موضوع لیلی و مجنون و خسرو و شیرین

دانلود پایان نامه

(یوسف وزلیخا،84)
جامی به قضیه ی کمربندی که از اسحاق به آن حضرت رسید و نیرنگی که عمه اش برای پس گرفتن یوسف (ع) به کاربرد اشاره می کند:
چو در آخر به یوسف نوبت افتاد کمر را از میانش چست بگشاد


در آن ایام هر کس اهل دین بود بر او حکم شریعت این چنین بود
که دزدی هر که گشتی پای گیرش گرفتی صاحب کالا اسیرش
(همان، 85)
از تفاوتهای عمده ای که یوسف و زلیخای جامی با خسرو و شیرین نظامی دارد، این است که ابیات یوسف و زلیخا خالی و مبرّا از هر گونه اغراق است چرا که این داستان در قرآن آمده و در منابع مختلف عنوان شده است اما داستانی که در منظومه ی نظامی آمده همراه با اغراق و مبالغه است. آنچه که در تاریخ آمده با آنچه که در یک اثر حماسی و یا غنایی آمده تا حدودی متفاوت است .
شاید دور بودن یوسف و زلیخا از اغراق و همینطور منبع معتبر و غیر قابل انکار آن همراه با زبان ساده و رسای جامی باعث شده است که این اثر از چنان صمیمیّت و صداقتی برخوردار گردد که طبع هر خواننده ای را سیراب کند و از آن بعنوان اثری غنایی، متفاوت از آنچه الگوی جامی بوده است؛ لذت ببرد.
در فرهاد و شیرین وحشی در آغاز داستان (با عنوان «گفتار در آغاز داستان و چگونگی عشق») دو بیت آمده که او منظور و هدف خود را از بیان این داستان عنوان کرده است:
مرا زین گفتگوی عشق بنیاد که دارد نسبت از شیرین و فرهاد
غرض عشق است و شرح نسبت عشق بیان رنج عشق و محنت عشق
(فرهاد و شیرین، 431)
البته وحشی در ابیات قبل از این بند، اشاراتی به داستانهای عاشقانه ای مثل لیلی و مجنون ، یوسف و زلیخا، وامق و عذرا و از جمله خسرو و شیرین دارد. اما عشقِ خسرو به شیرین را عشق جسمانی و ظاهری می داند بر عکس عشق فرهاد که عشق پاکی است:
ز بعد ظاهری خسرو زند جوش که خواهد دست با شیرین در آغوش
چو پاک است از غرضها طبع فرهاد زقرب و بعد کی می آیدش یاد
(فرهاد و شیرین، 430)
در مقایسه خسرو شیرین نظامی با یوسف و زلیخای جامی به نکته ی مشترکی بر می خوریم که بسیار قابل توجه است ؛این دو منظومه ی ارزشمند هر دو بر پایه و اساس خواب و رؤیا بنااست مخصوصاً یوسف و زلیخا که خواب نقش بسیار عمده ای در پرداخت داستان ایفا می کند که در جای خود مفصلاً بدان اشاره خواهد شد.
طرح و پیرنگ این داستانها بر خواب و رؤیا پایه ریزی شده است چرا که پیرنگ وابستگی موجود میان حوادث داستان رابه طور عقلانی تنظیم می کند بنابراین میتواند راهنمای مهمی باشد برای نویسنده و در عین حال نظم و ترتیب متشکلی باشد برای خواننده، زیرا پیرنگ برای نویسنده ضابطه ی عمده ای است برای انتخاب و مرتب کردن وقایع و در نظر خواننده نیز ساخت و وحدت داستان را فراهم می آورد از این نظر طرح و پیرنگ فقط ترتیب و توالی وقایع نیست بلکه مجموعه ی سازمان یافته ای از وقایع است «این مجموعه ی وقایع و حوادث با رابطه ی علّت و معلولی به هم پیوند خورده و با الگو و نقشه ای مرتب شده است1»
(میر صادقی13/64)
نظامی در آغاز داستان خسرو و شیرین به خاطر بی رسمی کردن خسرو خوابی را برای قهرمان داستانش یعنی؛ خسرو طرح ریزی می کند و تا انتها، حوادث داستان را بر اساس آن خواب نظم و ترتیب می دهد و داستان را مرحله به مرحله طبق آن به پایان می برد.
جامی نیز به تأثیر از سوره ی یوسف (ع) که رؤیا نقش بسیار مهمّی در آن دارد و خداوند علم «تعبیر خواب» را در آن به یوسف(ع) عطا می کند داستان دلدادگی زلیخا به یوسف را با خواب و رؤیا آغاز می کند. بدین صورت که زلیخا در کودکی خواب یوسف (ع) را سه مرتبه می بیند بنابراین خسرو، زلیخا و یوسف (ع) ضمن یک رؤیای صادقانه در آغاز داستان به سرنوشت خویش آگاهی پیدا می کنند و داستان بر اساس همان خواب و رؤیا پایان می یابد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه درباره افزایش ترس از جرم ناشی از تکنیک های خبرنگاری و پیامدهای بازنمایی رسانه ای جرم

بخش ششم:
چکیده ی داستانها