مقاله با موضوع صورت پرستی و استدلال

دانلود پایان نامه

در منظومه یوسف و زلیخا بجای « در استدلال در توفیق شناختن » « ترتیب دلایل هستی واجب تعالی نمودن و ترغیب و تامل در آن فرمودن » آمده است که تلمیح به داستان جضرت ابراهیم در هر او منظومه هست :
تو نیز آخر هم از دست بلندی چرا بتخانه را از در، در نبندی
چو ابراهیم با بت عشق می باز ولی بتخانه را از بت بپرداز
نظر بر بت نهی صورت پرستی قدم بر بت نهی رفتی و رستی
(خسرووشیرین،109)
عنان تاکی به دست شک سپاری به هر یک روی « هزارّبی » آری
خلیل آسا در ملک یقین زن نوای «لا احب الافلین» زن
کم هروهم ترک هر شکی کن رخ « وَجَّهتُ وجهی » در یکی کن
(یوسف و زلیخا،62)
3. در مناجات :
«در مناجات» «مناجات»، «در راز و نیاز با خداوندگار» و دست برداشتن به مناجات به دستیاری ارباب حاجات و تخصیص مناجات به ناظم بی دستیاری مشارک و مساهم » به ترتیب عناوینی هستد که نظامی، دهلوی، وحشی و جامی برای بخش بعدی کتاب خود برگزیده اند.
در این قسمت هر شاعر سعی می کند حرف دل خود را با خداوندگار بزند. وحشی این راز و نیاز را در حدود 75 بیت جای داد است و کاملاً متفاوت با سایر آثار است و البته باید همین گونه باشد چرا که در این جا حرف دل هر شاعری مطرح شده است و هیچگاه ممکن نیست که حرف دل دو یا چند نفر شبیه به هم باشد بر عکس، منظومه ی دهلوی که حتّی در گفتن راز دل خود نیز راه تقلید را سپرده است و حرف دلی را که در هیچ قالب و مضمون و تقلیدی و تکراری نمی گنجد او در تراز وی تقلید قرار داده است و به همین جهت صفای باطنی خود را در این قسمت تا حدودی از دست داده است:
خدایا چون گل ما را سرشتی وثیقت نامه ای بر مانوشتی
(خسرووشیرین،112)
خدایا چون به منشور الهی رقم کردی سپیدی و سیاهی
ز باران عنایت گل سرشتی برات مردمی بر وی نوشتی
(شیرین و خسرو،5)
اگر دو بیت دهلوی را خلاصه کنیم به غیر از مترادفها بقیه کلمات عیناً تکرار شده اند مثلاً به جای «وثیقت» «برات» را آورده است و گرنه خدایا در اول هر بیت دو آمده، گل را سرشتی و نامه نوشتن هم همینطور کاملاً تقلیدی است هم از لحاظ بار مضمون و هم لفظ.
مثالهای دیگر:
بیت های خسرو شیرین نظامی صحفه بیت های شیرین و خسرو دهلوی صحفه
تو با چندین عنایتها که داری
ضعیفان را کجا ضایع گذاری 112 تو با چندین کرمهای نواساز
زمفلس کی ستانی داده را یار 6
به فضل خویش کن فضلی مرا یار