مقاله با موضوع شاهنامه ی فردوسی و خسرو و شیرین

دانلود پایان نامه

(خسرو و شیرین، 458)
اما شیرین دهلوی:
برین گونه به عیش و کامرانی بسر بردند خوش خوش زندگانی
همه عمر از طرب سر بر نکردند تمنّای دگر در سر نکردند
بسی روز از خوشی بودند شادان نمی خفتند شب تا بامدادان
(شیرین و خسرو، 309)
و این روزگار بر همین منوال می گذشت تا اینکه خسرو:
چنان گشت از وصالش خرم و شاد که هیچ از ملک و دولت نامدش باد
(همان، 339)
همانطور که ملاحظه شد هیچ تلاش و کوششی از شیرین برای ترقّی خسرو دیده نمی شود.
در هنگام زندانی شدن خسرو وضعیت شیرین در دو اثر متفاوت است بنا به خواسته خود شیرین در اثر نظامی او همدم و مونس کنج تاریک زندان خسرو می شود و خسرو از حضور او شاد و سرزنده است:
دل خسرو به شیرین آنچنان شاد که با صد بند گفتا هستم آزاد
(خسرو و شیرین، 474)
و شیرین نیز:
شکر لب نیز ازو فارغ نبودی دلش دادی و خدمت می نمودی
(همان)
اما در منظومه ی دهلوی اثری از شیرین در کنار خسرو نمی بینم و تنها در صحنه مرگ خسرو است که شیرین به صحنه داستان دوباره باز می گردد.
3. شیرین در شاهنامه:
قصه ی شیرین در مأخذ فردوسی آنگونه که در روایات رایج در نواحی بردع و گنجه در افواه عوام رایج بود و سرچشمه از قصه های مادربزرگ های ارمن نژاد می گرفت شامل این همه شور و هیجان نبود رابطه ی خسرو با این دختر زیبایی که از طبقات پایین جامعه – در روایات فردوسی – برخاسته بود یک هوس جوانی بود، که وقتی دختر سالها بعد در تماشای موکب پرشکوه خسرو خود را به وی نشان داده بود و به یاد آن هوس های از یاد رفته روی و مژگان خود را به اشک آلوده بود، شاه را مفتون خویش ساخته بود و او را به حرمخانه خویش در بین سه هزار زن و دوازده هزار کنیزک که در آنجا طالب و مشتاق وی بودند فرستاده بود.
الف) شیوه ی عاشقی:
در روایات قدیم از جمله شاهنامه ی فردوسی، شیرین یک کنیزک ارمنی است؛ که در زمان هرمز عاشق خسرو است.
آن طور که در شاهنامه به نظر می رسد خسرو خیلی وقت قبل با این کنیزک آشنا می شود و روابط عاشقانه ای با هم دارند که بر اثر گرفتاری هایی که در اثر اختلاف بین او و پدرش پیش می آید مدتی از این عشق دور می ماند و با توجه به ابیات، عشق آنها همچون عشقی که در منظومه نظامی آمده است، عشقی والا و ملکوتی نبوده بلکه عشقی است که مدتی به فراموشی سپرده می شود و باز دوباره که اوضاع خوب می شود این عشق، خود را نشان می دهد آن هم به خاطر کارهایی که شیرین انجام می دهد که این با آن زن عفیف و پاکدامن و طنّاز و باوقار منظومه ی نظامی منافات دارد.
فردوسی قبل از شروع داستان ابیاتی را عنوان می کند که بیانگر موارد فوق است.
ورا در زمین دوست شیرین بدی برو پر روشن جهان بین بدی…