مقاله با موضوع شاهنامه فردوسی و براعت استهلال

دانلود پایان نامه

4. در نعت نبی اکرم (ص) :
تقریباً در همه ی منظومه ها براعت استهلال گونه ای دیده می شود تا ذهن خواننده برای نعت نبی اکرم ( ص ) آماده شود :


دماغ دردمندم را دوا کن دوام از خاک پای مصطفی کن
(خسرووشیرین،114)
امیدم را به راهی ده حوالت که باشد پیرو ختم رسالت
(شیرین و خسرو،8)
از این سودا رسم شاید به سوری رسان از من به پیغمبری درودی
(یوسف و زلیخا،64)
به این خلوت کسی که کو محرمی یافت به تلقین رسول هاشمی یافت
(فرهاد و شیرین،413)
شاهنامه فردوسی اثر کاملاً متفاوت است که وجوه اشتراکی که در این قسمتها با این آثار داشته باشد بیان خواهد و گرنه تکیه اصلی در این اثر منحصراً در قسمت داستان خسرو و شیرین است چرا که آغاز این اثر با سایر منظومه ها قابل قیاس نیست فقط از جهت روند داستان می شود با سایر آثار آن را مقایسه کرد. بنابراین در این قسمتها از این اثر فراموش نشده است بلکه قابل قیاس نبوده است.
بند 5 خسرو شیرین نظامی با این بیت آغاز می شود :
محمد کآفرینش هست خاکش هزاران آفرین بر جان پاکش
(خسرووشیرین،115)
طوطی زبان آور هند تمام شرایط تقلید را بجا آورده است و گفته است:
محمد کاصل هستی شد وجودش جهان گردی زشاد روان جودش
(شیرین و خسسرو،8)
دهلوی در شروع و پایان هر مطلب (چه از لحاظ لفظی و معنوی و یا مضمون) در تقلید سنگ تمام می گذارد و بهترین بیتهای تقلیدی او در این قسمت ها محسوس است .
در بعضی از بیت ها اگر با توجه به شماره و ترتیب بیتها یک به یک بررسی شود دهلوی کلمه ای را حتماً ذکر کرده است که از نظامی گرفته است و شاید علت این کار این بوده که نتوانسته است جانشین خوبی برای آن پیدا کند، بنابراین بعضی وقتها می توان بیتهایی را در منظومه نظامی عنوان کرد و معادل های آن را با توجه به محتوا و الفاظ در منظومه دهلوی پیدا کرد.
چراغ افروز چشم اهل بینش طراز کارگاه آفرینش
(خسرووشیرین،112)
چراغی روشن از نور خدائی جهان را داده از ظلمت رهایی
(شیرین و خسرو،8)
به رنج و راحتش در کوه و غاری حرم ماری و محرم سوسماری