مقاله با موضوع خسرو و شیرین و نشانه

دانلود پایان نامه

این ویژگی در منظومه وحشی هم دیده می شود :
عطار تا زوصلت مژده بشنید چو طفل مکتب است اندر شب عید
برون تاز و به حال زهره پرداز که چنگ طاقتش افتاده از ساز
کشد گر مدت حرمان از این بیش زند بهرام برخود خنجر خویش
زبر جیس و زکیوان خود چه پرس که می گرید بر ایشان عرش و کرسی
(فرهاد و شیرین،18-417)
بطور کلّی زبان وحشی و جامی، با زبان نظامی و دهلوی متفاوت است و آن سادگی و روانی و ایجازی که در کلام نظامی و دهلوی دیده می شود، در کلام وحشی و جامی دیده نمی شود. از آنجائیکه جامی در زمینه عرفان هم مهارت داشته کلام او آمیخته به عرفان شده و شاید یکی از دلایل تفاوت زبان او با نظامی همین مسئله باشد.
5. خطاب زمین بوس :
«خطاب زمین بوس» بند 9 منظومه نظامی را تشکیل می دهد و مجموعاً چهل و هفت بیت را تشکیل می دهد. دهلوی این بخش را در پنجاه و پنج بیت آورده است که باز هم با بیتی کاملاً تقلیدی با شباهت های بسیار چشمگیر آن را آغاز کرده است.
زهی دارنده اورنگ شاهی حوالت گاه تایید الهی
(خسرووشیرین،127)
زهی در ملک و دین پیروزی از تو جهان را طالع بهروزی از تو
(شیرین و خسرو،2)
نظامی تلمیح هایی به ترتیب به «فریدون»، «جشمید»، «اسکندر» و «سلیمان» دارد و بیان می کند که چند حدیث کوتاه را خواهد گفت اگر فرمان دهد شاه و در پایان برای ممدوح خود در بیت آخر(47) دست به دعا بر می دارد و می گوید :
جنابت بر همه آفاق منصور سپاهت قاهر اعدات مقهور
(خسرو و شیرین،129)
دهلوی شأن و منزلت ممدوح را بسیار بالا می برد و در پنجاه بیت او را می ستاید و به تقلید از نظامی در پایان او نیز دعاگوی ممدوح می شود و از خدا می خواهد :
مظفّر باد از دولت نشانه مبادا یک زمان بی تو زمانه
سپهرت رام و در عالم گشایی خدایت یار در کشور گشایی
دلت بر آرزوها کامران باد هر آنچه آنرو باشد همان باد
(شیرین و خسرو،27)
قبل از این ابیات دهلوی بیتی به تعریض می آورد که بیانگر این مطلب است که اثر خود را از اثر نظامی برتر می شمارد :
من ار خود را کنم زین سکه نامی به خسرو کی رسد ملک نظامی
(همان،25)