مقاله با موضوع خسرو و شیرین و منطق الطیر

دانلود پایان نامه

که هست اینجا مهندس مرد استاد جوانی نام او فرزانه فرهاد
(خسرو و شیرین، 299)
بعد از آنکه فرهاد به حضور شیرین می آید عاشق و دلباخته او می شود و طریق صحرا در پیش می گیرد و خسرو که از این عشق با خبر می شود سعی می کند فرهاد را از سر راه بردارد، قبل از اینکه چاره ای برای مرگ او بیندیشد با یکدیگر مناظره ای دارند که جزء زیباترین منظره های شعر فارسی محسوب می شود، این سخنان به تعبیر نظامی، صورت نکته ها و اشاره هایی است ظریف و پوشیده و پر معنی و اینک ابیاتی از مناظره:
نخستین بار گفتش کز کجایی؟ بگفت از دار ملک آشنایی
بگفت آنجا به صنعت در چه کوشند؟ بگفت اندوه خرند و جان فروشند
بگفتا عشق شیرین بر تو چون است؟ بگفت از جان شیرینم فزون است
بگفتا دل ز مهرش کی کنی پاک؟ بگفت آنگه که باشم مرده در خاک
بگفتا دوستیش از طبع بگذار بگفت از دوستان نآید چنین کار
(خسرو و شیرین،317)
بعد از اینکه سؤالات و بازخواستهای خسرو بی نتیجه می ماند و خسرو عاجز می شود:
چون عاجز گشت خسرو در جوابش نیامد بیش پرسیدن جوابش
به یاران گفت کز خاکی و آبی ندیدم کس بدین حاضر جوابی
(همان،315)
«تکرار این «سوال و جواب» را ایجاز سخن و گنجاندن پرسش و پاسخهای متنوع در هر یک از این مصراعها و بخصوص جوابهای عاشقانه فرهاد فرد می پوشاند و این سخنان یادآور گفتگوی شیخ صغان با مریدان در داستان منطق الطیر است و این سوال پیش می آید که آیا عطار در نظم این بخش از منظومه خود به خسرو و شیرین نظر داشته است؟ شاید.»
(یوسفی1379/181)
و عاقبت مرگ فرهاد که با مکر، خسرو فردِ نافرجام گویِ گره پشانی ای نزد فرهاد فرستاد، تا از مرگ شیرین بگوید و فرهاد بعد از شنیدن این خبر تیشه بر سر کوفت و جان به جان آفرین تسلیم کرد.
زهر چش گفت دارای زمانه جوابی باز دادش عاشقانه
تعجب کرد شه زان استواری وزان سوزش به چندان پخته کاری
(شیرین و خسرو،187-185)
بعد از آن خسرو پاسبانی رنگی را می فرستد تا خبر مرگ دروغین شیرین را به او بدهد و او این کار را می کند و فرهاد دهلوی همچون فرهاد نظامی تیشه بر سر می کوبد و جان فدای عشق می کند.
با مقایسه ی فرهاد در دو منظومه (نظامی و دهلوی) در می یابیم که پس از شنیدن مرگ دروغین شیرین، در منظومه نظامی فرهاد بلافاصله با شنیدن مرگ شیرین خود را می کشد، اما در اثر دهلوی بعد از اینکه خبر مرگ شیرین را می شنود می گوید «بازم گو چه گفتی» و عکس العمل سریعی نسبت به آنچه در منظومه ی نظامی آمده است ندارد و حدود بیست و دو بیت بعد از شنیدن مرگ شیرین سخن می گوید.
در مورد خبر آورنده مرگ فرهاد نیز نظامی بسیار کوتاه او را توصیف می کند در صورتی که دهلوی چندین بیت را به توصیف این شخص می پردازد و باز این نکته به ذهن خواننده می آید که دهلوی سعی کرده است اشخاص، حوادث و وقایعی را که نظامی به تفصیل در مورد آنها سخن نگفته است سخن بگوید.
2. فرهاد به روایت دهلوی :
در منظومه ی دهلوی اولین باری که از فرهاد اسمی برده می شود در قسمت «آگاهی خسرو از عشق فرهاد» است. دهلوی قبل از اینکه به معرفی فرهاد بپردازد سخن از غیرت و تعصب خسرو به میان می آورد گویا دهلوی مطمئن بوده است کسی که اثر او را می خواند، قبلاً راجع به فرهاد و یا کل داستان در شاهنامه یا خسرو و شیرین نظامی مطالبی را خوانده است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود مقاله اطلاعات و پیشرفت