مقاله با موضوع براعت استهلال و شرمساری

دانلود پایان نامه

به فعل من مکن با فعل من کار 113 به هر فعلم که گردانی سزاوار
رضای خویش کن با فعل من یار 6


به خدمت خاص کن خرسند ام را
به کن مگذار حاتمندی ام را 114 مده بخت مرا آن شرمساری
که بر هر دری کو بد به زاری 6
چرا غم را زفیض خویش ده نور
سرم را زآستان خود مکن دور 114 جنان ده مردم چشم مرا نور
که نبود هیچ گاه از مردمی دور 7
خدا از عابدان آن را گزیند
که در راه خدا خود را نبیند
نظامی جام وصل آن شب کنی نوش
که بر یادش کنی خود را فراموش 111 بیاد خویش کن زآنگونه شادم
که ناید هیچگاه از خویش یادم
چنان نزدیک خویشم کن یگانه
که از خو دور مانم جاودانه 6
دو بیت آخر در منظومه نظامی در قسمت « در استدلال در توفیق شناخت»، آمده است اما دو بیت دهلوی در قسمت مناجات آمده است، بنابراین گاهی بیت هایی کاملاً شبیه هستند منتها در قسمت های مختلف آمده اند.
گاه این تقلید کاملاً دو به دو است یعنی واژه ها در مقابل همدیگر حالت موازنه دارند:
عقیده م را در این ره کش عماری که هست آن راه راه رستگاری
(خسرووشیرین،113)
امیدم را به جای کش عماری که باشد پیشگاه رستگاری
(شیرین و خسرو،1)
تنها تفاوت بیتهای فوق در جایگاه آنها در منظومه هاست بیت نظامی در قسمت مناجات و بیت دهلوی در براعت استهلال آورده شده است.
وقتی که مناجات را در منظومه نظامی می خوانیم و بعد از آن اثر دهلوی مثل این است این ابیات را قبلاً خوانده ایم و زمزمه ای از آن ها در گوش و خاطرمان طنین انداز است و مناجات یوسف و زلیخا را که می خوانیم مثل اینکه مدتها قبل این ابیات و یا هم مضمون هایی شبیه این ها را خوانده ایم یا شنیده ایم اما در مناجات وحشی کاملاً با اثر جدید روبرو هستم و ذهنمان کاملاً خالی از گفته و شنیدهای قبلی است. وحشی واقعاً تنهای تنها در این قسمت با خداوند راز و نیاز می کند و شاید به همین دلیل هم باشد که راز و نیاز او طولانی تر از دیگران است و تقلید و مشابهتی در کار نیست.
مناجاتی که نظامی در اثر خود به کا برده است ساده و روان است و هر خواننده ای از خواندن آن لذت می برد. اما در مناجات جامی و وحشی باید تامل شود و شاید در مقابل سادگی اثر نظامی مقداری ذهن درگیر می شود و به تامل و تعمق در معنی واژگان و ابیات این منظومه ها نسبت به منظومه ی نظامی نیاز است.