مفاهیم قرآنی و قرآن کریم

دانلود پایان نامه

نگاهی کلی بر سبک شعری دیکالجن
دیکالجن شاعری توانمند است،که داخل در قصر پادشاهان و خلفاء نشد تا اسمش در تاریخ بماند ـ در عصری که بزرگترین شاعران نیز با شعرشان تکسّب میکردند ـ بلکه وی از دری بزرگتر وارد تاریخ شد و ماندگار گشت و تمام افتخارش این است که اشعارش را در بازار دلالان نفروخت.
شعر دیک الجن از نوع عالی شعر است، همانطور که گفته شد، مردم عراق از شعرش خوششان میآمد و او را شاعرترین جنّ و انس خواندهاند. دیک الجن دارای سبکی زیبا، روشن و استوار است و او شاعری است توانمند و کارکشته، که از تمام اسباب شاعری سود میجوید. شعرش بافتی ساده و آهنگی خوش دارد. دیک الجن از توانایی بیانش و استواری معانی در فنون مختلف شعری سود میجست. هرگاه مرثیه میسرود، این ویژگی بیشتر در شعرش نمایان بود، و با جاری کردن احساسات گرمش در شعر، آن را به اوج میرساند. وی در مرثیه سرایی خوش درخشید به گونهای که بسیاری از ناقدان وی را سرآمد شاعران مرثیه سرا میدانند. دیکالجن بر معانی مورد استفاده شاعران گذشته تکیه داشت و از آنها «اقتباس»میکرد و نیکویش میساخت(ر.ک: نورالدین،1411هـ: 110-105).
فصل سوّم
روابط بینامتنی قرآنی و روایی شعر شاعران (کمیت اسدی، عبدی کوفی و دیک الجن الحمصی)
روابط بینامتنی اشعار کمیت اسدی با آیات قرآن کریم و احادیث
الف) روابط بینامتنی با قرآن کریم
قرآن کریم از آغاز نزول تا کنون به دلیل حیاتی بودن و «برخورداری از جمال لفظی و معنوی غیر قابل وصف، و نیز به دلیل موسیقی درونی که در لابلای واژگان و پیوستگی آیات دیده میشود»(الفاخوری،1380ش، ج1: 332)، همواره این معدن غنی، الگوی بسیاری از شاعران و ادیبان و بزرگان دین بوده است و در هر دوره، صاحبان شعر و ادب مناسب با ذوق و توانایی خویش، از این گنجینهی بیپایان واژگان، سبک، معنا و درونمایهی آن بهره بردهاند. در واقع میتوان چنین بیان نمود که، استفاده از آیات و مفاهیم قرآنی در شعر هر دوره ضرورت به شمار میرفته؛ چرا که شعرهایی بیشترین تأثیر را داشت، که در پرورش مضامین آن، از آیات قرآن کریم استفاده میشد. این که یک شاعر تا چه حد در شعر خود از آیات استفاده نموده، بستگی به درک و فهم و آشنایی وی نسبت به قرآن دارد. کمیت اسدی، از جمله شاعرانی بوده که در برخی از اشعار خویش، بهطور مستقیم و یا غیر مستقیم از آیات قرآنی استفاده نموده است.
برای بررسی روابط بینامتنی، به چند عنصر بینامتنی نیاز است؛ از جمله:
متن حاضر: هر متن یا متن موجود.
متن غایب: متن مفقود یا متن تأثیر گذار.
عملیات بینامتنی: روابط بین دو متن، کوچ لفظ یا معنا از متن پنهان به متن حاضر عملیات بینامتنی نام دارد، که تبیین آن، مهمترین بخش نظریهی بینامتنی در تفسیر متون است.
معادلهی هر متن ادبی در بینامتنیت: هر متن = متن حاضر؛ عبارت است از جذب و دگرگونی = عملیات بینامتنی؛ از بسیاری متون دیگر = متن پنهان(ر.ک: میرزایی و واحدی، 1388ش: 306).
متن حاضر:
وَجَدنَا لَکُم فِی آلِ حَامِیمَ آیَه
تَأَوَّلَهَا مِنَّا تَقِیٌّ وَ مُعرِبُ
(کمیت،1406هـ :55)
ترجمه: ما براى شما(خاندان پیامبر (ص)) در سوره‏هاى حامیم آیه‏اى یافتیم که گروه تقیّه کننده آن را تأویل کرده، و گروه آشکار کننده آن را آشکارا بیان کردهاند.
متن غایب:
« قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى» (شوری/23).
ترجمه: بگو (بر این رسالت) مزدی از شما، جز دوست داشتن خویشاوندانم، نمیخواهم.