مرحله کدگذاری باز و کدگذاری انتخابی

دانلود پایان نامه

مرحله سوم کدگذاری انتخابی است. کدگذاری انتخابی از فرایندی میگذرد که قدم نخست آن خط اصلی داستان است. منظور از داستان، صرفا روایت توصیفی درباره پدیده اصلی مورد مطالعه است و خط داستان مفهوم سازی، ارائه شرحی انتزاعی، و چکیده این داستان است خط داستان پس از تجزیه و تحلیل به مقوله اصلی تحقیق تبدیل میشود. قدم دوم ربط دادن مقولات تکمیلی است. قدم سوم مرتبط ساختن مقولات به یکدیگر در سطح بعدی است و بعد از آن به تایید رساندن آن روابط در قبال داده‌ها است. آخرین قدم تکمیل مقولاتی است که نیاز یا بسط و گسترش دارند. این مراحل لزوما به ترتیب نیستند، بلکه محقق پیوسته میان آنها در رفت و آمد است (پویا،1390). کدگذاری انتخابی با اشباع نظری به مرحله نهایی میرسد. نظریه پردازان نظریه زمینهای معتقدند زمانی اشباع نظری حاصل میشود که دیگر داده جدیدی بدست نیاید. مقولهها خوب پرورش یافته باشند، رابطه بین آنها به خوبی ایجاد شده و معتبر باشد.” به این ترتیب فراوانی گزارشها و مصاحبههای انجام گرفته در اشباع نظری کمتر مورد بحث است و بیشتر غنای توصیف مد نظر بوده که در داده ها بدست آمده است.
4-6- قابلیت اعتماد
قابلیت اعتماد یک ویژگی مهم در پژوهشها به شمار میآید. توجه به روایی در تحقیقات کیفی، به حدود نیم قرن گذشته باز میگردد (آلستون،2003).روایی در تحقیق کیفی یعنی این که آیا روابط آشکار شده در یک تحقیق کیفی واقعا وجود دارد. نقطه اشباع نظری، بیانگر پایایی روش تحقیق نظریه بنیادی یا زمینهای است.زیرا این اشباع به تکرار دادهها میپردازد.اعتبار تحقیق نیز به معنای این است که تحقیق همان موضوعی را بررسی کند که بیانگر آن است. در این پژوهش پس از مشخص شدن اینکه چه دادههای باید جمعآوری و از کجا می بایست آنها را به دست آورد اقدام به گردآوری دادهها شد و بعد از این مرحله به کدبندی و تحلیل اطلاعات به دست آمده شد و به واسطه کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مقوله هسته و اصلی مشخص شد که این مقوله مرکزی، قابل تجزیه به مقولات اصلی و خرده مقولات می باشد و بعد از آن مفهوم و نظریه بنیادی مشخص گردید که نمایانگر اعتبار تحقیق میباشد. در کدگذاری باز مقایسه مفهومی، ساختن و مقوله بندی دادهها انجام شد و در کدگذاری محوری به بررسی شرایط پرداخته شد که مقوله ها تحت تاثیر آن موقعیت و شرایط روی داده بودند و در نهایت در کدگذاری انتخابی، یک مقوله از میان مقوله ها محوریت یافت و به عنوان مقوله اصلی بررسی شد تا مدل نظری شکل گرفت.
جهت افزایش قابلیت اعتماد سه تکنیک در اینجا مطرح می شود ” 1- ممیزی،2- مقایسه های تحلیلی،3- بررسی توسط اعضاء در روش ممیزی کمیته پایان نامه به عنوان ممیز بر مراحل انجام کار، مفاهیم و مقوله های به دست آمده و فرایندهای کدگذاری سه گانه و همچنین ساخت مقوله های محوری نظارت دارند. در مقایسههای تحلیلی مقایسه ساختبندی نظریه با داده های خام صورت میگرید و در نهایت در شیوه بررسی توسط اعضاء، از مشارکت کنندگان خواسته می شود تا مضامین و مقوله ها را ارزیابی کنند و در مورد صحت آنها نظر بدهند.در این پژوهش با روش ممیزی، کمیته پایان نامه به عنوان ممیز، بر تمامی مراحل انجام کار، استخراج مفاهیم و مقولات به دست آمده نظارت داشتند.

فصل پنجم

یافته های پژوهش
5-1- مقدمه
نظریه مفهوم سازی بنیادی از راهبردهای پژوهش کیفی است که از نوعی رویکرد استقرایی بهره میگیرد؛ یعنی حرکتی از جز به کل دارد. در رویکرد استقرایی، محقق با شناسایی اجزای نظریه به شکل دهی آن میپردازد. نظریهی حاصل از این راهبرد به واقعیات طبیعی نزدیکتر است (دانایی فرد،1383). در این روش، محور اصلی نظریه سازی بر پایهی گردآوری، مشاهده و مقایسهی داده ها و مشاهدات بر گرفته از محیط پژوهش قرار دارد.
بر پایهی مفاهیم و مبانی نظریهی مفهوم سازی بنیادی، پژوهش بر اساس فرضیه سازی شروع نمیشود، بلکه پژوهشگر با مسئلهی تحقیقی روبه روست که برای پاسخ گویی به آن هیچ جواب و حدس قبلی ندارد. بنابراین، روابط بین متغیرها و مولفههای تحقیق از قبل تعیین نمیشود، بلکه بر مبنای مشاهدات و داده های گردآوری شده و با توجه به تفاوتها و تشابهات آنها تبیین و از این طریق مقدمات لازم برای نظریهسازی فراهم میشود (پویا،1390). در واقع، این نظریه باید به وسیلهی داده ها زمینه دار شود، نه آنکه بر آن تحمیل شود. این روش بر پایهی این رویکرد بنا شده است که نخستین کار کلیدی پژوهشگر کشف راه های جدید برای معنا دادن به دنیای اجتماعی است. در نظریهی مفهوم سازی بنیادی، استخراج مفاهیم و روابط هدف اصلی از تجزیه و تحلیل داده هاست. در آغاز فرایند تحقیق، پژوهشگر باید بر مشاهدات خود تمرکز یابد و با داشتن دقت نظر علمی به امر دسته بندی صحیح و مناسب داده های گردآوری شده بپردازد؛ آنگاه توجه خود را به تبیین روابط میان دسته بندی های ایجاد شده معطوف کند (زارعی و دیگران،1387).
نظریهی زمینهای دارای سه رکن اصلی مفاهیم، مقولهها و قضیهها است. مفاهیم واحدهای بنیادی تحلیل است. در این راهبرد سوال پژوهش مطرح میشود و سپس، برای پاسخ به این سوال، دادههای اطلاعاتی گردآوری و تحلیل میشود. این دادهها، در قالب جدول هایی، سیر تکاملی خود را طی میکند. بنابراین، ابتدا نکات کلیدی دادهها احصا و برای هر نکته یک کد معین می شود؛ سپس با مقایسهی کدها، چند کد که اشاره به جنبهی مشترک پدیده دارند عنوان یک «مفهوم» به خود میگیرند. دومین عنصر «مقولهها» است که نسبت به آنچه مفاهیم نشان می دهند، تجریدی تر و در سطح بالاتری قرار دارند. یعنی از ترکیب و کنار هم قرار گرفتن چند مفهوم، یک مقوله یا طبقه تشکیل می شود. مقوله ها شالودههای تدوین نظریهاند. آن ها ابزاری را فراهم میکنند که بدان وسیله نظریه می تواند انسجام یابد. سومین عنصر بنیادی «قضیهها» است که بیانگر روابط تعمیم یافته بین یک مقوله و مفاهیم آن و مقولههای معین است. نظریهی بنیادی از کدها آغاز و سپس به مفاهیم، مقوله ها و سرانجام به نظریه ختم می شود. نظریهی حاصل نیازی به تائید و آزمون مجزا ندارد، زیرا نظریه از دل دادههای زنده حاصل شده است (دانایی فرد،1383).
5-2- یافته های تحقیق
در این فصل یافته های حاصل از پژوهش در سطح متوسطی از انتزاع آورده میشود. این یافته ها در قالب مفاهیم و مقوله ها، به شکلی نظام یافته و به منظور نشان دادن اتصال بین آنها مورد مطالعه قرار می گیرد. در حقیقت کربین و اشتروس بر ماهیت سیال فرایندهای تحلیلی درگیر شده تاکید دارند که این اتصالات شامل اتصال بین شرایط مداخله گر، کنش/کنش متقابل و پیامدها و نهایتا بدست آمدن یک مقوله هستهای است.
دادههای خام به دست آمده از پژوهش حاضر حاصل 15 مصاحبه انجام گرفته میباشد که در مرحله کدگذاری باز بیش از 23 مفهوم از این مصاحبه ها استخراج گردید. طی کدگذاری محوری و با شناخت دقیق تر و اتصال بین مفاهیم، 13 مقوله فرعی و 2 مقوله هسته بدست آمده. در مرحله سوم کدگذاری که کدگذاری انتخابی است، یک مقوله هسته نهایی از کل مقوله ها بیرون کشیده شد.
روند تحلیل به این صورت است که با تحلیل جمله به جمله گفتههای مشارکت کنندگان، مفاهیم و مقولهها بدست آمده و در هنگام نگارش نمونه هایی از صحبتهای آنان آورده می شود. در این فصل مقوله های بدست آمده در قالب چند بخش فرعی و نمایش آنها از طریق جدول آورده می شود. در فصل بعد با در نظر گرفتن روند شکل گیری پدیده مورد نظر و به عبارتی روند بین مقوله های استخراج شده، تئوری زمینه ای استخراج می گردد.
جدول 5-1- اطلاعات مربوط به زن دوم
ردیف
اسم
سن فعلی
شغل
سن ازدواج