محصولات زراعی و عملکرد محصول

میزان تولید(هزار تن) سطح زیر کشت(هکتار) استان ها
Widget not in any sidebars

1389 1388 1387 1386 1385 1389 1388 1387 1386 1385 سال
21600 28900 40400 31397 5/26793 10200 12270 17289 20100 18106 مازندران
157440 172838 176580 177627 157443 77210 82245 86326 86170 79281 کل کشور
1-2- بیماری های سویا:
سویا دارای بیماری‌های قارچی، باکتریایی، ویروسی و نماتدی می‌باشد که از بیماری‌های قارچی میتوان به پوسیدگی ذغالی سویا، پوسیدگی فیتوفترایی سویا، بیماری لکه ارغوانی بذر سویا، لکه قهوهای سویا، زنگ سویا، سفیدک(کرکی) داخلی سویا، لکه موجی سویا، بیماری گیاهچه سویا و آنتراکنوز سویا اشاره نمود. از بیماری‌های باکتریایی معمولاً سوختگی‌های باکتریایی، خشکیدگی و پژمردگی باکتریایی و از انواع بیماری‌های ویروسی می‌توان ویروس موزائیک سویا را نام برد. از بیماریهای نماتدی سویا میتوان نماتد سیست سویا((Heterodera glycines و نماتد مولد گره سویا((Meloidogyne incognita را نام برد که این عوامل بیماریزا به ترتیب باعث ایجاد علائمی نظیر رنگ پریدگی بوتهها، کوتاه ماندن بوتهها، توسعه کم ریشهها، کاهش تعداد غدههای تثبیت کننده ازت، نکروزه وقهوهای شدن ریشهها، تشکیل گرههای نماتد در ریشه، کاهش تعداد غلاف و کاهش وزن هزار دانه میگردد. از میان بیماریهای قارچی پوسیدگی ذغالی یکی از مهمترین بیماری‌های شایع سویا است که سبب خسارت شدیدی به مزارع سویا شده و عملکرد را شدیداً کاهش می‌دهد.
1-2-1-پوسیدگی ذغالی(Soybean Charcoal Rot) :
عامل بیماری پوسیدگی ذغالی سویا قارچ M. Phaseolina میباشد. در زراعت سویا اسکلروتهای رها شده از بوتههای آلوده در خاک و بذور آلوده به عامل بیماری باعث انتقال بیماری از سالی به سال دیگر میگردند. اسکلروتهای موجود در خاک میتوانند سالهای زیادی بدون وجود میزبان در خاک زنده بمانند. شدت آلودگی زمانی که بوته ها در تنش رطوبتی یا کمبود مواد غذایی، فشردگی خاک، آلودگی به نماتدها و سایر عوامل بیماری زا باشند، به شدید ترین شکل دیده می شود. علائم بیماری در مرحله گیاهچه زمانی که شدت آلودگی در خاک زیاد باشد و در صورت کاشت بذور آلوده به عامل بیماری در شرایط خشک وگرم باعث پژمردگی و از بین رفتن بوتهها میگردد. در صورت وجود رطوبت و خنکی هوا قارچ عامل بیماری به صورت پنهان در بوتهها باقی مانده ومعمولا پس از گلدهی در شرایط استرس خشکی و گرما ظاهر می شود. این بیماری در درجه اول یک بیماری ریشه و طوقه است ولی می تواند در قسمت های هوایی گیاه نیز ظاهر شود. در بافت های آلوده، ریشه اصلی وقسمت پایین ساقه نوعی تغییر رنگ متمایل به خاکستری گسترش می یابد. سرانجام علائم بیماری گرداگرد ساقه را میگیرد وسبب زرد شدن برگها، پژمردگی ومرگ بوته می شود. در این مرحله با تشکیل اسکلروتها به صورت پوششی از پودر زغال مانند در روی اندامها و زیر اپیدرم نمایان می شوند به همین دلیل به این بیماری پوسیدگی زغالی گفته می شود(شکل1-1).

شکل1-1- پوسیدگی ذغالی سویا
1-2-2- بیماری پوسیدگی فیتوفترایی سویا (phytophtora rot of soybean):
بیماری پوسیدگی فیتوفترایی سویا برای اولین بار در شمال شرق هندوستان در سال 1948 گزارش گردید. اولین گزارش این بیماری از آمریکا در سال 1955 است. در این زمان این بیماری از استرالیا، کانادا، ایتالیا، ژاپن و شوروی گزارش گردید. این بیماری در شدت زیاد باعث کاهش شدید عملکرد و در روی ارقام حساس باعث 100 درصد کاهش محصول میگردد. شدت کاهش محصول در این بیماری به نوع رقم، میزان بارندگی و زهکشی خاک بستگی دارد. شدت این بیماری در خاکهایی با زهکش ضعیف و مناطقی با هرز آبهای سطحی بیشتر مشاهده میگردد. بیماری پوسیدگی فیتوفترایی سویا در هر مرحله از رشد سویا ممکن است اتفاق بیفتد. این بیماری باعث مرگ گیاهچه و پژمردگی بوتهها در مراحل بعدی میگردد. در ارقام غیر متحمل در صورت بروز آلودگی در ساقهها لکههای آبسوخته ممتد مشاهده شده، برگها به رنگ زرد و پژمردگی بوتهها مشاهده میگردند(شکل1-2). در این بیماری برگهای پژمرده شده چسبیده به بوتهها باقی میمانند. عامل بیماری قارچPhytophtora megasperma Drechs. F. sp. glycinea Kuan and Ervin است. در این قارچ اسپورانژیوفور ساده و در انتها تولید اسپورانژیوم(کنیدی) به ابعاد 53-32 ×65- 42 میکرومتر و بدون پاپیل میکند. اسپورانژیومهای تولید شده به راحتی توسط باد پراکنده میشوند. این اسپورانژیومها تولید وزیکول و زئوسپور کرده و یا این که میتواند مستقیماً جوانه زده و باعث گسترش آلودگی در مزارع گردند. درجه حرارت بهینه برای تولید زئوسپور 20 درجه سانتیگراد است. قارچ عامل بیماری بر روی بقایای گیاهان آلوده و همچنین بر روی گیاهان میزبان و یا با تشکیل اُاسپور با دیوارههای سخت و از طریق بذر از سالی به سال دیگر باعث انتقال بیماری میگردد.

شکل1-2- بیماری پوسیدگی فیتوفترایی سویا
1-2-3- بیماری مرگ گیاهچه :(Damping off)
قارچ عامل بیماری(Rhizoctonia solani) باعث پوسیدگی بذر قبل از جوانه زدن و همچنین بعد از جوانه زدن باعث مرگ گیاهچه میشود. در صورت شدت آلودگی این قارچ باعث کاهش 50 درصد بوتهها و 40 درصد محصول در برزیل و آمریکا شده است. قارچ عامل بیماری دارای دامنه میزبانی زیادی شامل محصولات زراعی، سبزیها، نباتات زینتی و درختان میوه میگردد. علائم آلودگی در مرحله گیاهچه در محل طوقه به صورت لکههای قهوهای آبسوخته و فرو رفته مشاهده میشود(شکل1-3). جدایههای قارچ رایزوکتونیا سولانی در گروههای مختلف آناستوموزی دستهبندی میشوند. رایزوکتونیای گروه 4 آناستوموزی(AG-4) دارای شدیدترین قدرت بیماریزایی بر روی سویا میباشد اماAG-1, AG-2-1, AG-2-11, AG-3, AG-5 نیز باعث بیماری در روی سویا میگردند.بیشتر جدایههای این قارچ بر روی محیط PDA در حرارت 25 تا 30 درجه سانتیگراد به خوبی رشد میکند. ریسهها در ابتدا شفاف و کم کم به رنگ قهوهای تا تیره در میآیند. فاصله بین جدارههای عرضی در این قارچ زیاد است. این قارچ در داخل خاک بدون وجود میزبان به صورت ساپروفیتی میتواند به خوبی به زندگی خود ادامه دهد. رشد این قارچ در خاک به مقدار ماده آلی ، رطوبت خاک، درجه حرارت، PH و جمعیت سایر میکروارگانیسمهای خاک بستگی دارد. جمعیت این قارچ بیشتر تا عمق 10 سانتیمتری خاک پراکنده است. میزان این قارچ با افزایش عمق خاک کاهش پیدا میکند. اگر میزان آلودگی خاک به اندازه 1 میکروگرم از میسلیوم قارچ در هر گرم خاک باشد باعث ایجاد بیماری در سویا میگردد. این قارچ تولید آنزیمهای پکتولیتیک وپروتولیتیک میکند. بذر ضعیف عامل اصلی برای نفوذ قارچ ها می باشد .ضعف شاید به خاطر صدمات مکانیکی ، فیزیولوژیکی یا پاتولوژیکی باشد .اگر بذر صدمه مکانیکی ببیند باعث نفوذ پاتوژن ها می شود که باعث آلودگی بذر می گردد. عوامل خاکی مثل دما و رطوبت و خشکی نامناسب ممکن است باعث تشدید آلودگی شود.

شکل1-3- بیماری مرگ گیاهچه سویا
1-2-4-بیماری ناشی از نماتدها در سویا:
بیش از 100 گونه نماتد بیماریزا در دنیا از روی سویا گزارش گردید. علائم بیماری نماتدی بر روی سویا شامل کاهش رشد، زردی برگها و در نهایت کاهش عملکرد وکیفیت دانهها میباشد. میزان خسارت این بیماریها بر روی سویا به میزان جمعیت نماتدها در خاک، نوع شخم، شرایط محیطی و رقم بستگی دارد. نماتدهای بیماریزای مهم بر روی سویا شامل Heterodera و Meloidogyne هستد. در بسیاری از موارد در مزارع سویا در اثر این بیماری غده و تورم بر روی ریشهها مشاهده میشوند(شکل1-4). در خاکهای آلوده برای کاهش جمعیت نماتد در خاک و کنترل بیماری استفاده از تناوب زراعی با گیاهان غیر میزبان از اهمیت زیادی برخوردار است. برای کاهش درصد آلودگی و افزایش عملکرد محصول مهمترین روش استفاده از ارقام مقاوم به نماتد میباشد.

شکل1-4- نماتد گره ریشه