عروه الوثقی و دنیا و آخرت

دانلود پایان نامه

متن غایب:
لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ (بقره/256).
ترجمه: در دین هیچ اجبارى نیست و راه از بیراهه بخوبى آشکار شده است، پس هر کس به طاغوت کفر ورزد، و به خدا ایمان آورد، به یقین به دستاویزى استوار که آن را گسستن نیست چنگ زده است، و خداوند شنواى داناست.
متن غایب:
نَحنُ جَنبُ اللهِ وَ نَحنُ صَفوَهُ اللهِ وَ نَحنُ خِیَرَهُ اللهِ (مجلسی،1382ش، ج26: 248).
ترجمه: ما جنب خدا هستیم، ما خالص و برگزیدهی خدا و اختیار شدهی او هستیم.
عملیات بینامتنی: این بیت از شعر عبدی اشاره به آیهی 256 سوره بقره دارد، مبنی بر این که در آیهی مذکور از چنگ زدن به ریسمان محکم الهی صحبت کرده و آنرا ناگسستنی و محکم قلمداد میکند. در حدیثی که از رسول اکرم(ص) در کتابهای حدیث نقل شده که میفرماید: بعد از من فتنهاى تاریک و ظلمانى خواهد بود تنها کسانى از آن رهایی مییابند که به «عروه الوثقی» چنگ زنند، عرض کردند: ای رسول خدا «عروه الوثقی» چیست؟ فرمود: ولایت سید اوصیاء است(ر.ک: مکارم شیرازی، 1361ش، ج17: 68). رابطهی بینامتنی این فراز از شعر عبدی معنوی و از نوع نفی جزیی میباشد؛ مبنی بر این که کلمات کلیدی موجود در متن حاضر«عُروَتُهُ و الوُثقَی» اشاره به متن غایب را برای مخاطب سادهتر کرده است، و هم نفی متوازی میباشد، با توجّه به حدیثی که از پیامبر(ص) بیان شد، شاعر از مضمون آیه نیز بهره جسته است. همچنین شاعر در این بیت از قصیدهی خود که در مدح اهل بیت(ع) میباشد اشاره به کلام امام صادق(ع) دارد، مبنی بر این که وی از اهل بیت (ع) به عنوان «جنب الله» یاد میکند، شاعر نیز کلام زیبای امام را با بیانی زیبا به شکل نظم بیان کرده است. شاعر با بهرهمندی از نفی جزیی، مبنی بر وجود واژهی کلیدی «جَنبُهُ» ذهن مخاطب را به متن غایب سوق داده و مضمون این کلام را در شعر خود منعکس نموده که از نفی متوازی بهرهمند گشته است.
متن حاضر:
وَ لَولاکُم لَم یَخلُق اللهُ خَلقَهُ
وَ مِن أَجلِکُم أَنشَأَ الإِلَهُ لِخَلقِهِ
وَ لا کَانَتِ الدُّنیَا الغُرُورُ وَ لا کُنَا
سَمَاءً وَ أَرضًا وَ ابتَلَی الإِنسُ وَ الجِنَا
(الأمین، 1403هـ، ج9: 268)
ترجمه: و اگر شما اهل بیت(ع) نبودید خداوند مخلوقاتش را نمیآفرید، بر این اساس دنیای فریبنده و هستی وجود نداشت. و به خاطر شما خداوند خلقت آسمان و زمین را آغاز کرد تا اینکه جن و انس را بیازماید.
متن غایب:
فَلَولاکُم مَا خَلَقتُ الدُّنیَا وَ الأَخِرَه ُوَ لا الجَنَّهَ وَ النَّارَ (النیشابوری، 1411هـ ، ج2: 672).
ترجمه: اگر شما نبودید دنیا و آخرت را نمیآفریدم و همچنین بهشت و جهنم را.
متن غایب:
وَما الْحَیَاهُ الدُّنْیَا إِلاَّ مَتَاعُ الْغُرُورِ ﴿آل عمران/۱۸5).
ترجمه: زندگى دنیا جز مایه فریب نیست.
عملیات بینامتنی: با امعان نظر در این حدیث میتوان چنین بیان کرد که هدف از خلقت جهان چیزی است که جز با وجود پیامبر(ص) تحقق پیدا نمیکند. همهی جهان برای انسان آفریده شده است انسان نیز برای بندگی آفریده شده است و حقیقت عبادت خداوند در میان انسان ها محقق نمیشود جز با هدایت پیامبران. از آنجا که پیامبر اکرم(ص)، پیامآور دین کامل الهی است، پس صحیح است که گفته شود، عبادت خداوند، جز با وجود پیامبر اکرم(ص) در میان بندگان خدا به طور کامل محقّق نمیشود. پس در نتیجه میتوان گفت پیامبر(ص) میتواند تمام هدف از آفرینش جهان را در خود متجلّی کند، و غرض اصلی از خلقت جهان باشد. رابطه بینامتنی این دو بیت از شعر عبدی احادیث مذکور، هم از نوع نفی جزیی بوده؛ چرا که واژگان کلیدی «لَولاکُم و لَم یَخلُق» موجود در متن حاضر رسیدن به متن غایب را برای مخاطب سهل و آسان گردانده، و هم از نوع نفی متوازی میباشد؛ چرا که شاعر با تأثیرپذیری کاملاً آگاهانه از این روایت، از درونمایهی آیه بهره برده است.