شاعران معاصر و اهل بیت (ع)

دانلود پایان نامه

أُنظُر إِلَی شَمسِ القُصُورِ وَ بَدرِهَا
وَ إِلَی خُزَامَاهَا وَ بَهجَهِ زَهرِهَا
(دیکالجن،1412هـ:77)
ترجمه: به خورشید قصر و ماهش و به سنبلههایش و به سرسبزی و تر و تازگی شکوفههایش بنگر.
هر دو در کنار هم جام عشق و خوشبختی را سر میکشیدند و احساس خوشبختی میکردند که زندگیشان دچار بحران مالی شد و برای رفع آن به سوی «احمد بن علی» در سلیمه روانه شد و مدت زیادی نزد احمد بن علی ماند، و اتفاقی باعث شد تا از وی اجازه گرفته و به سوی حمص بازگردد، در این بین پسر عمویش سعی داشت با نقشههای شومی که در ذهن داشت، دیک الجن را نسبت به همسرش بدبین کند، که در نهایت هم موفّق شد و باعث شد تا دیک الجن عصبانی شود و زنش را به ضرب شمشیر از پا درآورد؛ هرچند پس از مدّتی متوجّه شد که همهی این اتّفاقات نقشهی پسر عمویش بوده و از کردهی خویش پشیمان شد، ولی دیگر سودی نداشت (ابن خلکان، 1397هـ ، ج9: 185).
دیک الجن در این باره چنین سروده :
لَیتَنِی لَم أَکُن لِعَطفِکَ نِلتُ
فَالَّذِی مِنِّی إِشتَعَلَت عَلَیهِ
وَ إِلَی ذَلِکَ الوِصَالُ وَصَلتُ
العَارُ ما قَد عَلَیهِ إِشتَمَــــلَت
(دیک الجن،1412هـ: 48)
ترجمه: کاش به عشق تو نرسیده بودم و کاش به وصال و دیدار تو نعمت نمییافتم. آنچه را که از من سرزده به آن راضی و خشنودم، آیا آنچه را که من انجام میدهم موجب ننگ و عار هست؟
زندگی ادبی دیک الجن
از دیگر ویژگیهای دیک الجن این بود که تمام عمر خود را در حمص ماند و از شام بیرون نرفت، حتی به سمت عراق. وی در عصری زندگی میکرد که بزرگترین شاعران هم با شعرشان تکسب میکردند، اما از اخلاق پسندیدهی دیک الجن این است که هرگز کسی را برای صله گرفتن مدح نگفت، و همیشه از رفتن به دربار خلفاء عباسی امتناع میکرد. اما مدحش برای «احمد بن علی» که فقط یک بار اتفاق افتاد و آن هم به دلیل آن بود که در مقطعی از زندگی دچار مشکل مالی در زندگی شد و زندگی برایش سخت شده بود که مجبور به این کار شد تا بتواند برخی از بدهیهایش را از این طریق بپردازد، البته دیک الجن برادر احمد بن علی، جعفر را که یک فقیه و عالم بزرگ دینی بود را نیز مدح گفت(ر.ک: الإصفهانی،1973م، ج14: 55). دیک الجن از شاعران برجستهی دورهی عباسی بود که به سبک «ابوتمام »و شاعران اهل شام شعر میسرود، و در فن «رثاء» سرآمد تمام شاعران معاصرش حتی ابوتمام بود (همان:51).
آوردهاند که دیک الجن از شعرای هم دورهاش برتر بوده ، و در ادبیات دارای شهرتی زیاد بود، طوری که آوازهاش و آوازهی شعرش شهرها و سرزمینهای دیگر را پر کرده بود، به گونهای که مردم برای شنیدن قطعهای از اشعارش پولهای کلانی میپرداختند، حتی میتوان او را یک شاعر جهانی دانست (ر.ک: نورالدین، 1411هـ: 43).
دیوان دیک الجن
طبق گفتهی محققین شعر دیک الجن در بسیاری از محافل ادبی قدیم گسترش و رواج پیدا کرد، ولی مجموعهی کاملی از اشعارش به دورهی معاصر نرسیده است. هر چه هست مجموعهای گردآوری شده از اشعارش میباشد. و اما در عصر حاضر از نخستین کسانی که اشعار دیک الجن را گردآوری کردند، استادان ادبیات، «عبدالمعین الملوحی» و «محی الدین الدرویش» بودند که در سال 1960م در مجموعهای متشکّل از 417 بیت دیوانی با نام «دیوان دیکالجن الحمصی» در 130 صفحه در قطع وزیری به چاپ رساندند (همان:47).
در سال 1964م «دکتر احمد مطلوب» و «عبد الله الجبوری» تلاش دوستانشان را تکمیل کردند، و به دیوان دیک الجن قصائدی را که شاعر در مدح اهل بیت(ع) سروده بود، افزودند که ملوحی و درویش این اشعار را در دیوانشان ذکر نکرده بودند. در این کار بیشتر تکیه بر نسخهی خطی «محمّد السماوی» بود، که با تلاشش این نسخهی خطّی را در دو فصل، که فصل اوّل آن مربوط به اشعار «دعبل خزاعی» و فصل دوم آن به اشعار دیک الجن پرداخته است. و اما مطلوب و الجبوری، دیوان دیکالجن را در سه فصل جمع آوری کردند:
فصل اوّل در مدح اهل بیت (ع)، شامل 156بیت است.
فصل دوّم فنون مختلف شعری را شامل میشود، که 39 قصیده و قطعه را در برمیگیرد و 278 بیت است.
فصل سوّم که مکمّل این کتاب است و 84 قصیده و قطعه را شامل میشود و 207 بیت است (همان:48).