رضایت از زندگی خانوادگی و سیستان و بلوچستان

دانلود پایان نامه

اما اهداف جزیی این پژوهش را می توان اینگونه برشمرد:
زن دوم چه نوع رابطهای با شوهر خود و زن اول دارد.
بررسی موقعیت و پایگاه زن دوم در خانواده و نوع نگاه و نگرشی که نسبت به موقعیت خود دارد و راهبردی که بر اساس جایگاه احراز شده در خانواده در پیش می گیرد با توجه به پیامدهای اجتماعی، روانی، اقتصادی که در بر دارد.
1-5- پرسش های پژوهش
پرسش تحقیق در پژوهش کیفی یکی از عوامل تعیین کننده موفقیت یا شکست آن است. نحوه تدوین پرسش تحقیق تاثیر قدرتمندی بر طرح تحقیق دارد. پرسشها باید از ابتدای آغاز پروژه تا سر حد امکان واضح و بدون ابهام باشد. البته پرسش ها در طول تحقیق انضمامیتر، متمرکزتر و دقیقتر میشوند و مورد بازبینی قرار میگیرند. سوال پژوهش در یک مطالعه کیفی،گزارهای است که پدیدهای را برای مورد مطالعه قرار گرفتن مشخص و روشن میسازد. این گزاره به خوانندگان آنچه را که محقق به طور خاص درباره آن موضوع می خواهد بداند، منتقل میکند (فلیک،1387). پرسش کلی پژوهش حاضر این است که در نظام معنائی زن دوم چه نوع رابطه ای با همسر وجود دارد؟ همچنین چه نوع رابطهای با زن اول وجود دارد؟ پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و روانی در نظام معنائی زن دوم چگونه است؟ چند همسری چه پیامدهائی بر روابط متقابل زن دوم با زن اول و همچنین با همسر و سایر تعاملات داشته است؟

فصل دوم

مروری بر مطالعات پیشین
یکی از بخشهای مهم تحقیق، بخش مربوط به پیشینه و ادبیات تحقیق است؛ یعنی یکی از کارهای ضروری در هر پژوهشی، مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق است؛ زیرا سرچشمه علوم را می‌توان در پیشینه آنها کاوش کرد.
کار پژوهش پس از انجام دادن مرحله مطالعه آغاز مى‌شود؛ به ‌عبارتى پژوهش در بسترى از آگاهى براى کشف مجهول انجام مى‌پذیرد. در مرحله مطالعه محقق یافته‌هاى دیگران و به عبارتى نتایج تحقیقات دیگران و نیز قضایاى کلى و نظریه‌هاى مرتبط با مسئله تحقیق را گردآورى مى‌کند و در صورتى ‌که پاسخ مسئله خود را پیدا نکرد مرحله پژوهش را آغاز مى‌کند. علاوه بر این، از تجارب پژوهشى دیگران در تدوین چارچوب نظرى کار خود و طراحى روش‌شناسى آن استفاده مى‌کند و تکیه‌گاهى نیز براى استدلال در مرحله ارزیابی فرضیه ها فراهم می نماید. جان دیوئی اعتقاد دارد مطالعه منابع، به محقق کمک می کند تا بینش عمیقی نسبت به جنبه های مختلف موضوع تحقیق پیدا کند. مطالعه منابع، باید هم از منابعی باشد که به طور مستقیم، در رابطه با موضوع تحقیق می باشند و هم از منابعی باشند که به صورت غیرمستقیم با آن موضوع، ارتباط دارند. این بررسی مقدماتی محقق را از بسیاری مخاطرات و مشکلات بعدی مصون خواهد داشت، و نیز به او کمک خواهد کرد که بهترین طرح تحقیق، و سهلترین روش تحقیق را برای مساله مورد مطالعهاش انتخاب نماید.
2-1- تحقیقات داخلی
نتایج تحقیق ملا اشرفی و همکاران او در سال (1384) با عنوان” هنجاریابی مقیاس جو خانواده ایرانی در تهران” نشان داد جو خانواده بر انسجام و تعارض میان زوجین تاثیرات بسیار زیادی دارد. تعداد اعضای خانواده، شیوه برقراری روابط جنسی و روابط عاطفی، تفاهم اخلاقی و شیوه سازماندهی(مدیریت) امور خانگی از جمله مهمترین و تاثیرگذارترین عوامل در این خصوص به شمار میآیند.
عارف نظری و مظاهری (1384) تحقیقی با عنوان “سبک های دلبستگی و شیوه های همسرگزینی (چند همسری– تک همسری) به روش پیمایشی انجام دادهاند. نمونه آنها شامل 245 مرد متاهل بوده است. از میان آنها 45 آزمودنی چندهمسر و 200 آزموددنی تک همسر در نظر گرفته شد. در این پژوهش ملاک چند همسری بر اساس تاریخچه زندگی زناشویی و سبکهای دلبستگی نیز بر اساس آزمونهای سبک دلبستگی بزرگسالان هازن و شیور بوده. نتایج حاکی از رایج بودن سبک دلبسته ایمن در هر دو گروه تک همسر75 درصد و چند همسر65 درصد بود. لذا با توجه به یافتههای پژوهش، سبکهای دلبستگی نا ایمن نمیتوانند عامل تعدد زوجین باشد.
رمضان نرگسی (1384)، در مطالعه خود به عنوان ” بازتاب چند همسری در جامعه ” ضمن تعریف چندزنی وجود این پدیده را در بین اقوام و ادیان و با در نظر گرفتن علل آن بررسی کرده است. از جمله مهم ترین دلایل چند همسری مردان می توان به 1- علل خانوادگی : مثل : رویه چند همسری در فامیل 2- علل اجتماعی :مثل: به رخ کشیدن پایگاه اجتماعی خود به دیگران و یا نیاز به نیروی کار اشاره کرده است. به اعتقاد او تجدید فراش مرد موجب می شود که زن به آسیب های نظیر احساس شکست در زندگی، احساس تنهایی، بی اعتمادی و مشکلات اقتصادی و خانوادگی گرفتار شود.
در مقالهای که توسط حسونه انجام گرفت (1385) نتایج تحقیقات او نشان می دهد 87./. از زنان اول در خانوادههای چند زن، ازدواج مجدد همسرانشان را نوعی سوءاستفاده قلمداد نمودهاند. احساس محرومیت از محبت و صمیمیت زناشویی در میان آنها از مهم ترین عوامل آسیبزا تلقی می شود. در میان این گروه از پاسخگویان از دست رفتن وجهه اجتماعی به دلیل ازدواج همزمان شوهر یکی دیگر از عوامل نارضایتی تعریف میشود. و همچنین مشخص شد که مهمترین منبع کشمکش در این خانوادهها زن اول به همراه فرزندانش با مرد خانواده و فرزندان ذکور دیگر زنان بوده است.
ناستیزایی (1385)، تحقیقی با عنوان ” عوامل موثر در تعدد زوجات از دیدگاه دانشجویان بلوچ” با روش توصیفی از نوع زمینهای انجام داده است. نمونه آماری این تحقیق کلیه دانشجویان بلوچ مشغول به تحصیل در نیم سال دوم سال تحصیلی 86-1385 دانشگاه سیستان و بلوچستان بوده اند که تعداد کل آنان 743 نفر بوده است و با استفاده از روش نمونهگیری طبقهای تصادفی تعداد 254 نفر به پرسش نامهی نظرخواهی پاسخ دادند و از آزمودنی ها خواسته شد تا نظر خود را درباره مسئله تعدد زوجات به صورت یک مقیاس درج بندی از خیلی زیاد- زیاد- متوسط کم و خیلی کم در مقابل هر سوال مشخص کنند. یافتههای تحقیق نشان داد با وجود این که دانشجویان معتقد بودند که عوامل ثروتمند بودن مردان، مرگ مردان، عادی بودن چند همسری، مشکلات جسمانی و رفتاری زن، الگو قرار دادن پیامبر و کاهش فساد اخلاقی در تعدد زوجات موثر است اما آزمودنیها مخالف با تعدد زوجات هستند. در توجیه این یافته ها با توجه به این که آزمودنیها دانشجو بودهاند میتوان گفت احتمالا میزان تحصیلات مردان و زنان با افزایش مسئله تعدد زوجات رابطه معکوسی دارد.
کرمی و سجادی امین در مقاله خود (1387) با عنوان” نقد و بررسی ماده ی 24 لایحه حمایت از خانواده” بیان میکنندکه محدود کردن تعدد زوجات به فرضهای نادر، ضرورت اجتماعی چندهمسری را، اگر در جوامعی اثبات شود، برطرف نمیکند و باعث میشود زنان و دخترانی که نمیتوانند همسر اول شوند، محروم از ازدواج و تشکیل خانواده گردند. ازدواج نکردن این زنان و دختران، علاوه بر ستم به آنها، موجب گسترش فساد، ارتباطات مخفیانه، و در بعضی موارد شیوع طلاق میگردد. درنتیجه به جای ایجاد محدودیت قانونی نسبت به این کار، لازم است با فرهنگ سازی صحیح قوانینی وضع کرد تا جلوی سوء استفاده از این آموزهی دینی گرفته شود.
کرمانی و همکاران (1387) تحقیقی با عنوان “بررسی نگرش شهروندان تهرانی نسبت به موقعیت اجتماعی فرزندان در خانوادههای چند همسر ” به روش پیمایشی انجام داده اند. حجم نمونه شامل 400 شهروند تهرانی در سه منطقه 3،6 و11 میباشد. نتایج تحقیق نشان داد که افراد جامعه نسبت به فرزندانی که در خانواده های چند همسر جامعه پذیر شدهاند نگرش منفی دارند.
شیخی و محمدی (1387) پژوهشی با عنوان ” مطالعه تطبیقی روابط خانوادگی در خانواده های چند زن و تک همسر شهر زاهدان” انجام داده اند که در این مطالعه 300 زن از طریق پرسش نامه همراه با مصاحبه مورد بررسی قرار گرفته اند که 50 نفر در خانواده تک همسر و 150 نفر در خانواده چند زن عضویت داشتند. نتایج تحقیق نشان می دهد که ساختار جمعیتی به عنوان یکی از عوامل تاثیرگذار در محتوا و شدت کشمکش در روابط خانوادگی میباشد. در واقع افزایش تعداد اعضای خانواده ساختار جمعیتی خانواده های چند زن را تحت تاثیر قرار می دهد به گونه ای که در آن تعداد ناخواهریها و نا برادریها بالا میرود و در مقابل به دلیل ثابت ماندن امکانات و منابع خانواده فضای شخصی و اختیارات فرد محدود میشود و زمینه برخورد را فراهم میآورد. و در این تحقیق مشخص شد که کشمکش در روابط قدرت و روابط جنسی در خانوادههای چند زن بیش از خانوادههای تک همسر است با افزایش تعداد زنان در خانوادههای چند زن بر شدت کشمکش افزوده میشود.
عبدی پور (1387) در پژوهش خود” تعدد زوجات ” از منظر حقوقی و فقهی به مساله چند همسری پرداخته است و بیان میکند که تعدد زوجات با شرایطی که در شریعت اسلام آمده مبتنی بر مصالح فردی و اجتماعی انسانها و با در نظر گرفتن طبیعت و وضعیت جسمی و جنسی زن و مرد و ویژگیها و نیازهای آنهاست. رعایت عدالت تنها شرط مورد اتفاق فقیهان برای انتخاب چند همسری است و از دیدگاه اندیشمندان دینی، عدالتی که بر اساس آیه سوم سوره نساء رعایت آن تکلیف شرعی است عدالت در رفتار و برخورد با همسران و مساوات در حقوق همسری، نفقه و امکانات زندگی و به طور کلی در امور ارادی است و آیه 129 سوره نساء که عدالت را میان همسران محال میداند بر اموری که در اختیار انسان نیست حمل شده است.
رفیعی (1389) در پژوهشی تحت عنوان “تأملی فقهی – حقوقی در شرایط عدم ازدواج مجدد” به تبیین دو دیدگاه در مورد شرط عدم ازدواج مجدد پرداخته است. در دیدگاه اول عدهای این توافق را به دلیل سلب حق به طور کلی و مخالفت با قواعد آمره، نامشروع تلقی مینمایند و در دیدگاه دوم برخی تعهد مبنی بر اسقاط حق ازدواج مجدد را از سوی مرد الزام آور میدانند. در این پژوهش بیان می شود که با استناد به برخی مبانی حقوقی و با تاکید بر مصلحت اجتماعی خانواده و تفسیر نوینی از نقش زن در زندگی مشترک، اعتبار این شرط در قالب یک قرارداد خصوصی که مخالفت صریح قانون نیز تلقی نمیگردد برای دوران زوجیت اثبات میگردد.
محمدی و علمدار در (1389) مقاله خود” مطالعه جامعه شناختی رضایت از زندگی خانوادگی بر حسب الگوی خانواده” با نمونه 187 زن متاهل مراجعه کننده به مرکز بهداشت شهرستان کهنوج میباشند که با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند. مشخص شد که عوامل اجتماعی در تبیین میزان رضایتمندی زنان از زندگی خانوادگی میتوان به نقش تعیین کننده الگوی خانواده اشاره کرد. مهم ترین نتیجه این مطالعه را میتوان اینچنین خلاصه کرد: اولا: شکل خانواده سهم زیادی در تامین رضایت اعضاء دارد. ثانیا: با افزایش تعداد اعضای هم منفعت در خانواده، میزان رضایتمندی اجتماعی، اقتصادی و روانی کاهش مییابد. چنان چه رضایتمندی مقوله چند بعدی و اجتماعی است تفکیک هر یک از این ابعاد به طور مشخص با الگوی خانواده در ارتباط است. از این رو رضایتمندی اجتماعی، روانی و اقتصادی زنان در خانواده های چند همسر با افزایش تعداد زنان کم میشود.