دانلود پایان نامه درباره وجود فیلم یا تصویر از صحنه وقوع جرم و تحلیل محتوی بازنمایی رسانه ای جرم

دانلود پایان نامه

بند اول : میزان خطر
ابن ملاک در بر دارنده این مطلب است که رسانه ها نسبت به جرائمی با حساسیت بیشتر عمل می کنند که خطر بیشتری را نسبت به سایر جرائم ایجاد می کنند و این خطر ملموس تر و محسوس تر است و در عین حال نسبت به هر یک از افراد جامعه ممکن است واقع شود . این امر باعث می شود که مخاطب با توجه بیشتری نسبت به گزارش ارائه شده برخورد کنند . جرایمی شانس بیشتری را برای انتخاب شدن دارند که خطر ناشی از آن ها ملموس تر و عینی تر باشد و به عنوان ملموس ترین این جرائم می توان به جرم های قتل، تجاوز به عنف و سرقت های همراه با کیفیت های مشدد مثل سرقت اشاره کرد. البته جرم سرقت در صورتی دارای ارزش خبری است که با یک عامل دیگر که ارزش خبری را افزایش می دهد همراه باشد که معمولا سرقت های مقرون به آزار یا سرقت هایی که همراه با تجاوز یا یک صدمه جسمانی همراه باشد شانس بیشتری را برای انتخاب دارند. با توجه به اینکه امنیت جسمانی جزء معیار های اصلی سنجش امنیت اجتماعی است اهمیت جرائمی که دارای عنصر خشونت هستند نیز بیشتر است. همچنین جرایمی مانند قتل یا ضرب و جرح در صورتی که با یک فاکتور دیگر مثل تجاوز همراه باشند دارای ارزش خبری بالاتری بوده و در اولویت گزارش ها قرار می گیرند.


جرایمی که اخیرا در ایران جنبه ی رسانه ای پیدا کرده اند عموما با موضوع قتل و تجاوز به عنف بوده اند. پرونده ی ((سعید حنایی ))،(( باغ آلو)) و ((تجاوز گروهی کاشمر)) در استان خراسان رضوی ، ((تجاوز گروهی خمینی شهر)) در استان اصفهان ، پرونده های ((بیجه)) ، ((عقرب سیاه ))، ((خفاش شب ))، ((قتل میدان کاج سعادت آباد)) ، ((قتل پل مدیریت)) ، ((قتل روح الله داداشی)) در استان تهران مهمترین جرایم رسانه ای شده اخیر در ایران بوده اند. تمام این پرونده ها دارای دو عنصر خشونت و محتوای جنسی با توجه به میزان خطر بالای آن هستند. خشونت و محتوی جنسی داشتن به این دلیل موجب افزایش ارزش خبری یک واقعه می گردند که خطر ناشی از جرم ارتکابی برای مخاطبان محسوس تر و ملموس تر می شود و به راحتی توسط آن ها قابل درک است. این امر باعث شده که رسانه های خبری شدیدا بر روی جرائم خشونت آمیز و علیه اشخاص تاکید کنند و آن ها را در اولویت پخش قرار دهند.
بند دوم : آسیب پذیری بزه دیده
میزان آسیب پذیری بزه دیده تاثیر قابل توجهی در بازنمایی اخبار مربوط به آن جرم دارد . افرادی مانند سالمندان ، افراد معلول و ناتوان ، اطفال و بانوان آسیب پذیر ترین اقشار جامعه هستند. دو نکته در توجه افکار عمومی به بزه دیدگی اقشار آسیب پذیر تاثیر گذار است . اول اینکه حمایت از این اقشار به عهده خانواده آن ها و جامعه قرار دارد . در نتیجه بزه دیدگی این افراد نیز ناشی از کوتاهی جامعه در حمایت از آن ها بازتاب داده می شود و با توجه به اینکه رسانه ها در بازتاب اخبار جنایی سعی در مقصر نشان دادن شخص یا گروهی خاص در وقوع جرم دارند و در این موارد هم کوتاهی جامعه به راحتی قابل مشاهده است تحلیل های رسانه ای بر آسیب پذیری بزه دیده و کوتاهی جامعه متمرکز می شود . در خصوص بزه دیدگی زنان و بخصوص تحت تاثیر یافته های شاخه جرم شناسی فمنیستی که بر وضعیت نامناسب و نامطلوب زنان در جامعه تاکید دارد، نسبت به بزه دیدگی زنان نیز حساسیت ایجاد شده است. از این دیدگاه بزه دیدگی زنان تحت شرایطی است که از جامعه به آن ها تحمیل می شود و به نوعی جامعه در بزه دیدگی آن ها سهیم است.
دومین عامل این است که آسیب پذیری موجب بر انگیختن احساس ترحم جامعه نسبت به این افراد می شود. این ویژگی به خصوص زمانی نمایان است که یک بزه دیده ی واقعی کاملا بی گناه و بی دفاع که در کل بی گناه فرض می شود به وسیله شخصی بزه دیده واقع شده است که کاملا نقطه ی عکس این بزه دیده ی بی گناه است یعنی کاملا بد خواه و غیر قابل اصلاح ، در چنین حالتی صدمه ای که به قربانی وارد می شود به نظر می رسد که به کل جامعه وارد شده است. یکی از دلایل افزایش جرائم علیه اطفال این است که اطفال آسیب پذیر ترین قشر جامعه از جرائم خشونت آمیز می باشند.
وضعیت ویژه کودکان که آنها را بی گناه و ناتوان در دفاع از خود در برابر خطرات قرار داده است موجب بر انگیخته شدن احساس ترحم انسانها می شود.همچنین با توجه به این که محافظت از کودکان در برابر خطرات وظیفه جامعه می باشد ، بزه دیده واقع شدن اطفال به نوعی منعکس کننده قصور جامعه در نگهداری از اطفال است، که این امر تاثیر این اخبار را بر مخاطبان ، و ارزش خبری چنین اخباری را چند برابر می کند. در این راستا خبرنگاران در گزارش های خود حتا اقداماتی را که بزه دیده انجام داده و در وقوع جرم موثر بوده است را سانسور میکنند .
خبر نگاران در گزارش های خود با وارونه کردن واقعیت ها بزهکاری برخی از اقشار مانند زنان یا اطفال را نیز ناشی از آسیب پذیری آن ها وانمود می کنند.و با توجه به تمرکز ویژه جامعه به اطفال و زنان به تبع آن جرائمی که زنان یا اطفال بزه دیده یا بزهکار آن باشند دارای اهمیت بیشتری می باشد. از این دیدگاه بزهکاری زنان ناشی از وضعیت نامطلوب و کمبود راه های مشروع در جامعه برای زنان در رسیدن به اهدافشان است. یکی از دلایل توجه رسانه ها به بزهکاری کودکان و نوجوانان این است که رفتار آنان معمولا به عنوان ابزاری جهت سنجش میزان سلامت جامعه به کار می رود. در نتیجه جرایم علیه اطفال یا ارتکابی توسط اطفال از منظر رسانه ها نشانه ی فقدان سلامت اجتماعی و عدم توجه به وضعیت خاص اطفال در جوامع است.
بند سوم : محیط جغرافیایی
این ملاک از دو جنبه قابل بررسی است. اول اینکه رسانه ها با توجه به محدوده فعالیت خود که ممکن است محلی یا ملی و یا بین المللی باشند اخبار مختلفی را منعکس می کنند. به این ترتیب که فقط اخبار مربوط به جرائمی در رسانه های سطح بالا منتشر می شوند که بالاترین درجه اهمیت برخوردار باشند. بنابراین جرم ها ی کم اهمیتی چون سرقت های خیابانی که ممکن است در مطبوعات محلی دارای ارزش خبری باشد- و یا در مناطق روستایی یا در مکان هایی که دارای کمترین میزان جرم است حتی تیتر صفحه اول باشد- اما برای انعکاس دررسانه های ملی و بین المللی جرائم باید از اهمیت و حساسیت بیشتری برخوردار باشند. هرچه سطح نشریه بالاتر باشد واقعه مجرمانه باید از اهمیت بیشتری برخوردار باشد تا شانس انتخاب شدن توسط گزارشگران را داشته باشد.
دوم اینکه وقایع اتفاق افتاده در منطقه ی جغرافیایی که رسانه در آن فعالیت می کند از ارزش خبری بیشتری نسبت به وقایع مشابهی که در سایر مناطق اتفاق افتاده است برخورداراند.به عنوان نمونه می توان گفت که در صورتی که یک جرمی در استان خراسان رضوی واقع شود برای روزنامه های بومی این استان ارزش خبری بالاتری دارد و گزارش های متعددی از نحوه ی وقوع و جریان رسیدگی آن منتشر شده و بیشتر جزییات آن بازتاب داده می شود در حالی که رسانه های بومی استان تهران ممکن است به شرح مختصر از وقوع جرم در یک شماره کفایت کنند. نمونه ی بارز این امر واکنش رسانه های استانی خراسان رضوی نسبت به جرایم مهم رسانه ای شده است. این رسانه ها در سطح بسیار گسترده ای به بازتاب واقعه ی ((تجاوز گروهی در شهرستان کاشمر)) پرداختند و تا مدت ها تیتر اول رسانه های خبری بود در حالی که رسانه هایی که در سایر استان ها منتشر می شدند چنین واکنشی نشان نداده و تنها به بیان اخبار آن در یک یا دو شماره اکتفا کردند . برعکس در حالی که اخبار مربوط به ((قتل میدان کاج سعادت آباد تهران)) در نشریات بومی استان تهران به طور گسترده و مداوم بازتاب داده می شد رسانه های استان خراسان رضوی تنها به ذکر خبر در یک یا دو شماره بسنده کردند.
بند چهارم : قابلیت پیش بینی
رخدادهای غیر قابل پیش بینی به دلیل اینکه جنبه استثنایی دارند و نادر هستند جذابیت بیشتری دارند و به تبع آن از ارزش خبری بیشتری نیز برخوردار می باشند. به همین دلیل خبرنگاران در گزارش خود سعی دارند تصویری خاص از جرم های شدید را به عنوان خطری ارائه کنند که به طور تصادفی و پیش بینی ناپذیر ممکن است هریک از افراد اجتماع را تهدید کند. این امر یکی از مهارت های اساسی حرفه گزارشگری است که در جذابیت و پر مخاطب بودن یک گزارش تاثیر زیادی دارد. نمونه ی این امر بزهکاری زنان است . با توجه به اینکه آمار بزهکاری زنان از مردان خیلی کمتر است ارتکاب جرم توسط زنان امری نادر و استثنایی فرض می شود . در نتیجه توجه بیشتری را به خود جلب کند . از نظر روانشناسی نیز زنان معمولا انفعالی تر بوده و کمتر اهل خشونت و درگیری هستند .ارتکاب جرم توسط زنان علیه مردان با توجه به ضعیف تر بودن آنان در مقایسه با زنان امری غیر قابل پیش بینی است .
البته خبرنگاران گزارش های خود را محدود به وقایع غیرقابل پیش بینی نمی کنند و قابل پیش بینی بودن یک خبر ممکن است فرصت کافی را برای خبرنگاران در ارایه ی گزارشی جذاب فراهم کند. در این گونه موارد خبرنگاران رسانه ها در مکان هایی که وقوع خبر محتمل است حضور یافته و سعی می کنند که تمام جریان واقعه را به نحو کامل پوشش دهند و بر روی نکاتی که موجب افزایش جذابیت گزارش می شود نیز به شیوه های مختلف تمرکز کنند. این اقدام می تواند از طریق انتخاب عنوان برای وضعیت خاص در یک گزارش باشد و با برجسته نمودن قسمت های خاص از گزارش و … باشد.
به همین دلیل برای پوشش دادن گزارشات قابل پیش بینی، رسانه های خبری اقدام به شرکت در تورهای خبری می کنند. این اصطلاح برای مکان هایی که احتمال وقوع خبر در آن ها زیاد است مثل دادگاه ها به کار می رود. قابلیت پیش بینی خبر به همراه سایر عوامل مثل وجود تورهای خبری و یا امکان انتقال سریع اطلاعات از اینترنت باعث شده که در خصوص وقایع قابل پیش بینی فاصله بین وقوع حادثه تا انعکاس آن کمتر شده و حتی به کمتر از یک ساعت برسد.
این موضوع در گزارش جلسات ((دادگاه فساد مالی ))و نیز رسیدگی به ((قتل های میدان کاج سعادت آباد تهران)) و ((روح الله داداشی)) به وضوح نمایان است. گزارش این جلسات در فاصله کمتر از یک ساعت روی صفحه سایت های خبری بازتاب داشته است.
بند پنجم : وجود فیلم یا تصویر از صحنه وقوع جرم
وجود یک کلیپ تصویری از صحنه وقوع جرم موجب بالا بردن ارزش خبری واقعه و در نتیجه شانس انتخاب شدن به عنوان گزارش را دارد. بالا بردن ارزش خبری به این دلیل که وجود تصویر در فهم بهتر محتوای اخبار تاثیر زیادی دارد و یکی از اهداف اساسی خبرنگاران در نگارش گزارش نیز فهم بهتر آن برای مخاطب است در نتیجه وجود تصویر از واقعه اتفاق افتاده تداعی حادثه در ذهن مخاطب را آسان تر کرده و به فهم مطلب و گزارش کمک می کند. مخاطبان رسانه ها نیز برای فهم گزارش زمان محدودی را صرف می کنند به همین دلیل نسبت به مطالعه اخباری که با تمام جزئیات ذکر شده و همزمان فیلم یا تصویر از آن وجود دارد نیز علاقه مند هستند . این عوامل موجب بالا بردن ارزش خبری گزارش هایی می شود که با فیلم یا تصویر همراه هستند. حادثه ی(( قتل میدان کاج سعادت آباد تهران )) نمونه بارزی از این وقایع است. وجود فیلم از صحنه ی وقوع قتل و حضور نیروهای انتظامی و تعلل آنان در دخالت موجب افزایش ارزش خبری این وقایع گردید و به شدت توجه مردم جامعه را به خود جلب کرد.
نمونه دیگر شرح های مفصلی است که از جلسات رسیدگی به جرائم رسانه ای شده ارایه می شود . در این گزارشات علاوه بر ذکر تمام جزئیات جلسه رسیدگی تصاویری از متهمین و دادگاه و یا صحنه وقوع جرم انتخاب می شود. حتی سایت خبری خبرگزاری مهر اقدام به تهیه ی گزارش تصویری از یکی از جلسات دادگاه فساد مالی کرده که در این گزارش فقط تصاویر لحظه های دادگاه بازتاب داشته و هیچ متن و تحلیلی به آن اضافه نکرده است .
وجود فیلم یا تصویر از نظر خبرنگاران به حدی موثر و موجب جلب مخاطب است که آن ها حاضر هستند خطر مورد تعقیب واقع شدن را در قبال نشر یک گزارش پر مخاطب بپذیرند. چرا که به موجب تبصره ماده 197 ق . ا . د . ک . ارائه تصویر از جلسات رسیدگی و متهمان ممنوع بوده که در حکم افترا دانسته شده است و قابل تعقیب کیفری می باشد.
گفتار دوم: تحلیل محتوی بازنمایی رسانه ای جرم