دانلود پایان نامه درباره انتقاد از بی تفاوتی افراد نسبت به نقض هنجار ها و سیاسی شدن بازنمایی رسانه ای جرم

دانلود پایان نامه

1- انتقاد از نهاد های دولتی


یکی از مصادیق اتخاذ رویکرد ها ی انتقادی در پی رسانه ای شدن جرایم انتقاد از نهادهای دولتی است که جرم در حوزه ی عملکرد آن ها واقع شده است . دستگاه قضایی نیز به عنوان یکی از نهاد های حکومتی همواره در معرض این گونه گزارش ها قرار داشته است . گزارش های انتقادی نسبت به دستگاه قضایی در خصوص جرایمی که جنبه رسانه ای پیدا می کنند در رسانه ها به وفور مشاهده می شود و در حالی که به زعم خودشان از حمایت عمومی نیز برخوردار است ، از دستگاه قضایی به خاطر کم کاری و کوتاهی در مجازات مرتکبین جرایم انتقاد می کنند . نمونه ی بارز این رویه در بازنمایی اخبار مربوط به ((تجاوز گروهی در کاشمر)) نمایان است . رسانه ها در اخبار خود به خصوص بازتاب سخنان امام جمعه شهرستان کاشمر به شدت به انتقاد از عملکرد دستگاه قضایی پرداخته اند. نمونه دیگر از انتقاد از دستگاه قضایی را می توان در بازتاب وسیع تعلل مامورین نیروی انتظامی در صحنه وقوع ((قتل میدان کاج سعادت آباد تهران)) دانست. این اقدام مامورین نیروی انتظامی موجب مقصر قلمداد شدن آن ها از سوی رسانه ها گردید و بازتاب رسانه ای زیادی نیز پیدا کرد.
اما در طرف مقابل رسانه ها با انتشار اخبار مربوط به جرایم سکوت مراجع رسمی و دولتی را می شکنند و آن را جبران می کنند و از طریق مطلع ساختن افکار عمومی به دولت ها فشار می آورند تا در موارد نقص شدید هنجارها و ارتکاب جرم های شدید واکنش مناسب از خود نشان دهند و از روش های ملاطفت آمیز و چشم پوشانه خودداری کنند.
علاوه بر این با توجه به تمرکز افکار عمومی بر اقدامات دادگاه هادر این موارد کمتر شاهد اعمال نفوذ در این گونه پرونده ها هستیم . به عنوان مثال در خصوص جرم تجاوز به عنف واکنش مسئولان نسبت به مجرمینی که جرم آن ها رسانه ای شده است شدید و به دور از برخورد های ملاطفت آمیز است . واکنش رییس دستگاه قضایی نسبت به متهم معروف به(( عقرب سیاه)) در این خصوص قابل ذکر است . بعد از اینکه رسیدگی به اتهام تجاوز به عنف وی جنبه ی رسانه ای پیدا کرد ، حتی شاهد اعتراض شخص رییس قوه ی قضاییه به رای برائت از اتهام تجاوز به عنف وی بودیم .در حالی که در یکی از پرونده های تجاوز به عنف که به عنوان نمونه آماری بررسی گردید که در آن چهار نفر در یکی از جاده های خارج از محدوده ی شهر مشهد با تهدید یک زوج و محبوس کردن شوهر در اتومبیل همسر وی را مورد تجاوز قرار داده بودند، رویه ی متفاوتی حاکم است.در این پرونده پس از پیگیری های مادر یکی از متهمین و مراجعه به مقامات غیر رسمی در نهایت طی مکاتبه ای امام جمعه ی موقت مشهد از معاونت دادستانی مشهد درخواست اعمال تخفیف در خصوص متهمین را نموده که در نهایت منجر به نقض رای در شعبه ی دیوان عالی کشور مستقر در مشهد گردیده است.آنچه در این بین قابل توجه است مکاتبه برای اعمال تخفیف صرف نظر از موثر بودن یا نبودن ان در رای دادگاه است . در حالی که اگر رسیدگی به این پرونده جنبه ی رسانه ای پیدا می کرد قطعا شاهد چنین اقدامی ملاطفت آمیز و مدارا با آنان از سوی این مقامات نبودیم.
آنچه در این بین دارای اهمیت است تاثیر سیاسی شدن جرم بر گزارش های انتقادی است که ارتکاب جرم به عنوان نقطه ضعفی از طرف رسانه های چپ گرا دانسته می شود و از آن به عنوان ابزاری جهت متهم کردن حزب و گروه حاکم به بی کفایتی و ناتوانی در تامین نظم و امنیت استفاده می کنند.در پوشش رسانه ای اخبار مربوط به فساد های مالی دستگاه های دولتی این نوع گرایش های انتقادی بیشتر مشاهده می شود.انتشار این گونه جرائم در رسانه ها از طرفی با اظهارات سیاست مداران مبنی بر تبعیت از قانون و حمایت از منافع عمومی تعارض دارد و از طرفی نیز انتظار معقول در چنین شرایطی برخوردی قانونی نسبت به این مجرمین است که ممکن است در پی مصلحت اندیشی های مختلف از تعقیب و مجازات رهایی یابند اما با انتشار اخبار مربوط به این گونه جرائم و حساسیت افکار عمومی به آن تا حدود زیادی برخوردی شدید و قابل توجه نسبت به اینگونه مجرمان فراهم می شود. این اقدام رسانه ها در طول سال های اخیر سهم بسزایی در حساس کردن افکار عمومی و دولتمردان نسبت به ماهیت، وسعت و دامنه فعالیت های این افراد و آثار مخرب و ویرانگر آن ها بر اجتماع داشته است.
2- انتقاد از بی تفاوتی افراد نسبت به نقض هنجار ها
در بازنمایی جرایم رسانه ای شده گاهی اوقات ساختارها و ارزشهای اجتماعی مورد نقد قرار گرفته و این ارزش ها را در آستانه فروپاشی نشان می دهند. این گزارش ها ضمن اینکه دارای گرایشی کاملا انتقادی نسبت به ساختارهای اجتماعی هستند با گسترش عوامل وقوع جرم و پیامد های آن تمام جامعه را زیر سوال می برند. یکی از روشهایی که در این گزارش ها مورد استفاده واقع می شود استفاده از مثال های عینی برای نشان دادن پدیده های انتزاعی است . به عنوان مثال داستان کسی که در اثر سهل انگاری کارکنان آمبولانس شهری جان خود را از دست می دهد مثالی است که فقدان انسانیت در جوامع شهری را نشان می دهد.واکنش رسانه ها در پی وقوع حادثه ((میدان کاج سعادت آباد تهران)) و تمرکز بر کوتاهی کارکنان آمبولانس و مامورین نیروی انتظامی مصداق بارز این وضعیت است. روزنامه شرق در گزارشی به عوامل موثر در وقوع این جنایت و تشدید عواقب آن پرداخته است که برای نمونه ذکر می شود:
((در تمام طول مدت درگیری و به رغم اعلام مراتب به مرکز فوریت های پلیسی، به غیر از ماموران حاضر در صحنه کادر جدید یا یگان متخصص و افسران کارکشته یا فرمانده منطقه به جمع حاضر اضافه نشده و ضمناً در طول مدت درگیری مساله هماهنگی برای حضور عوامل اورژانس و عدم حضور آنان به صورتی مشهود است.
 مسوولان باید پاسخگو باشند برای فاصله طی شده توسط کادر بیمارستان از مبدا تا مقصد چه زمانی صرف شده است و چگونه طی مسیر از میدان کاج تا محل بیمارستان مدرس با برانکارد چرخدار و کوچه و خیابان های پر از چاله تهران می توانست به نجات مجنی علیه منتهی شود و چرا طی این مدت زمان با مدیریت صورت گرفته «توسط ماموران» یک وانت با سرعتی بیشتر برای انتقال مجروح تامین نشده است.))    
در این گزارش مشاهده می شود که از عوامل موثر در واقعه تفسیری موسع ارایه شده و در مقام تعیین مقصر حادثه حتی مسئولان و اقداماتی نیز که توسط ماموران انجام شده زیر سوال قرار گرفته است. در قسمتی از این گزارش حتی خود مردم و جامعه به نحو مستقیم مقصر قلمداد شده اند:
((مسئله بعد اینکه کاهش روحیه تکلیف گرایی در مردم، بروز چنین وقایعی را اجتناب ناپذیر خواهد کرد. درگذشته به ویژه دهه 60که روحیه ایثار و فداکاری در اوج خود بود، مردم فراتر از دولت و نهادهای حاکمیتی به وظایف خود در قبال یکدیگر عمل می کردند و اگر کسی این اعمال را انجام نمی داد واژه «بی غیرت» را برایش به کار می بردند))
تحلیل گزارش بازتاب داده شده حاکی از آن است که از دید خبرنگار این روزنامه این نوع وقایع امری شایع و همه گیر در جامعه است . از طرفی نیز این گزارش ها با توجه به بدیهی بودن مفهوم انتزاعی که ناظر بر آن وضعیت خاص است از طرف مخاطبان با استقبال رو به رو می شوند. در این گزارش از واقعه رخ داده برای نشان دادن نقض مفاهیم انتزاعی پذیرفته شده مانند وظیفه شناسی ماموران ، مسئولان و مدیران اورژانس و لزوم روحیه ی تکلیف گرایی در مردم استفاده شده است.همچنین می توان به گزارشی که با عناوین (( خودمان قبح شکنی کردیم )) ، (( خانواده محوری افراطی)) و ((خلا نیروی انتظامی باید برطرف شود)) در روزنامه کیهان منتشر شده است اشاره کرد.
فصل دوم: پیامدهای بازنمایی رسانه ای جرم
خبرنگاران در گزارش های خود سعی دارند تا آن را به گونه ای تهیه کنند که مورد علاقه مخاطبان خود باشد . این امر باعث شده تا برنامه های خبری دارای جذابیت ذاتی برای مردم جامعه باشند . در نتیجه مردم نیز با علاقه ی بیشتری آن ها را پیگیری می کنند و بر میزان تاثیرگذاری این گزارش ها نیز در جامعه افزوده می شود. این قابلیت تاثیر گذاری موجب شده تا بازنمایی رسانه ای جرایم پیامد های خاصی را در پی داشته باشد. تاکید رسانه ها بر بازنمایی جرایم خشونت آمیز و بزرگنمایی میزان و آثار این جرایم در جامعه موجب می شود که آثار ناشی از جرم در جامعه به خصوص ترس از جرم تشدید گردد. تشدید این اثر جرم هم ناشی از ویژگی ذاتی جرایم خشونت آمیز است که در رسانه ها بازتاب داده می شود و هم می تواند ناشی از روش هایی که خبرنگاران برای افزایش جذابیت خبر خود انجام می دهند باشد.
گاهی نیز پیامد بازنمایی رسانه ای جرم به صورت افزایش نرخ جرایم در جامعه نمود پیدا می کند . خبرنگاران در گزارش های خود خواسته یا ناخواسته ممکن است بر عواملی که جنبه ی پیشگیرانه داشته باشند تاثیر گذار باشند. این عوامل ممکن است ناظر به موانع خارجی ارتکاب جرم باشند و بازنمایی رسانه ای جرایم با آموزش شیوه های ارتکاب جرم این اقدامات را خنثی کند . ارزش های اجتماعی که در جامعه مورد احترام مردم هستند به عنوان مهمترین پشتوانه ی جرم انگاری اعمال توسط قانونگذار بیشترین تاثیر را از روند بازنمایی رسانه ای جرم می پذیرند .
یکی از ویژگی های اخبار جنایی توصیفی بودن آن ها است . فقدان جنبه ی کارشناسی و توجه به ظاهر امور در توجیه عوامل و نتایج جرم در نوشته های توصیفی خبری امری شایع است . جنبه ی توصیفی اخبار جنایی منجر به شکل گیری نوعی نگرش سطحی نسبت به مسایل کیفری در رسانه ها شده است و به دلیل داشتن مخاطب بالا در جامعه این نگرش به افراد جامعه نیز تسری پیدا کرده است و مردم در خصوص امور کیفری به دنبال تحلیل های کارشناسی نبوده و به تدریج فهم سطحی از امور جنایی در مردم نهادینه می گردد .
امروزه مردم سالاری در بین جوامع موجب شده تا افکار عمومی در همه زمینه ها از جمله امور کیفری اهمیت سیاسی داشته باشند. سیاست مداران و احزاب سیاسی نیز ترجیح می دهند که در روند شکل گیری افکار عمومی دخالت داشته باشند تا در رقابت با دیگران دارای پشتوانه ی مردمی باشند. به این ترتیب ما شاهد سیاسی شدن بازنمایی رسانه ای جرم در جوامع دموکراتیک هستیم . در این روند بازنمایی رسانه ای جرم مانند سایر ابزار ها در خدمت سیاست مداران برای دسترسی به اهداف سیاسی قرار می گیرد . در رسانه هایی که به گروه های سیاسی موافق وابسته هستند تحلیل جرایم در خدمت پذیرش ایدئولوژی در بین مردم قرار می گیرد در حالی که رسانه های وابسته به گروه های مخالف از بازنمایی رسانه ای جرایم به عنوان ابزاری در جهت ناکارآمد نشان دادن ایدئولوژی گروه حاکم و صاحب منصبان آن است .
مبحث نخست :‌ افزایش ترس از جرم
یکی از بارز ترین نتایج بازتاب جرم در رسانه افزایش میزان ترس از جرم در جامعه است .صرف بازتاب جرایم در رسانه ها موجب افزایش ترس از جرم در بین شهروندان می شود .این تاثیر گاهی ناشی از ویژگی های بازنمایی جرائم در رسانه ها است بخصوص اینکه رسانه ها اصرار دارند، تصویری خاص از جرم های شدید را به عنوان خطری ارائه کنند که به طور تصادفی و پیش بینی ناپذیر ممکن است هر یک از افراد اجتماع را تهدید کند.
رسانه ها از روش های خاص خبری به منظور تامین جذابیت و ارزش خبری گزارش خود استفاده می کنند که می تواند بر ترس ناشی از این جرایم تاثیر گذار باشد و به میزان نا معقولی آن را افزایش دهد. در این مبحث در گفتار اول به بیان افزایش ترس از جرم ناشی از صرف بازنمایی رسانه ای و در گفتار دوم به روش های خبرنگارن در بازنمایی جرم و تاثیر آن بر ترس از جرم می پردازیم.
گفتار اول: افزایش ترس از جرم ناشی از بازنمایی رسانه ای جرم