دانلود مقاله سازمان کنفرانس اسلامی و رجب طیب اردوغان

3-4-13- انرژی هستهای ایران، کارت بازی بینالمللی برای ترکیه
Widget not in any sidebars

یکی از مسایلی که بر روابط دو کشور طی سالهای مورد تحقیق، تأثیر فراوانی داشته است مسألهی انرژی هستهای ایران است.
دولت ترکیه در راستای کسب پرستیژ بینالمللی خود و کسب جایگاه برتر در منطقه، مسئله انرژی هستهای ایران را به یکی از مسایل مهم سیاست خارجی خود با ایران و غرب تبدیل ساخته است. ترکیه طی این سالها ضمن دفاع از حق ایران در استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای، به عنوان میانجی و میزبان مذاکرات ایران و گروه 1+5 نیز ایفای نقش نموده است.
ترکیه و مسئولین آن معمولاً بر صلحآمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران تأکید داشتهاند. چنانچه رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه در سال 2005 به صراحت اعلام میکند هیچ تردیدی در صلحآمیز بودن اهداف برنامه هستهای ایران، ندارم و گفتههای ایرانیان در مورد برنامه هستهای را واقعیت می دانم (خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) 10 بهمن 1383).
طی سالهای بعد نیز مسئولین ترکیه مستمراً بر صلحآمیز بودن فعالیت هستهای ایران تأکید داشتهاند. ترکیه اولین بار در سال 2007 میزبان مذاکرات خاویر سولانا رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا و علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بود. بعد از این مذاکره بود که ترکیه تلاش نمود تا نقش میانجی یا حداقل میزبان مذاکرات هستهای ایران و غرب را در اختیار خود بگیرد. مسئولان ترکیه معمولاً به حقوق ایران اشاره داشته و ضمن معرفی ایران به عنوان یک دوست برای خود، بر حل مسالمتآمیز اختلافات میان ایران و غرب تأکید میکردند. چنانچه اردوغان در اکتبر 2009 در مصاحبه با روزنامه گاردین میگوید {شکی وجود ندارد که او[احمدینژاد] دوست ماست. ما تاکنون روابط بسیار خوبی با یکدیگر داشته‌ایم و به هیچ مشکلی بر نخورده‌ایم، ایران قبول ندارد که به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای است. آنها تنها مشغول کار بر انرژی هستهای برای مقاصد صلح‌آمیز هستند}. اردوغان در ادامه به کشورهای غربی هشدار میدهد که از اقدامات تهدیدآمیز بر علیه ایران خودداری کنند و میگوید {کسانی که از ایران انتقاد می‌کنند استدلال خود را به خوبی بیان نمی‌کنند، گاهی اوقات تهدیداتی انجام می‌گیرد. اگر هدف نابود کردن ایران است، من فکر نمی‌کنم این کار درستی باشد. اینکه شمااز یک طرف بگویید به دنبال صلح جهانی هستید و از طرف دیگر چنین رویکرد تخریبی را در قبال کشوری که بیش از ده هزار سال پیشینه‌ تاریخی دارد اتخاذ کنید، درست نیست } (خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) 4 آبان 1388).
اردوغان همچنان به مانور در مورد برنامه هستهای ایران پرداخته و بر اساس منافع ترکیه به دفاع از ایران می‌پردازد. به طور مثال در آوریل 2010، در برابر تحریمهای وضع شده از سوی امریکا و غرب، مقاومت کرده و ضمن عدم حمایت از تحریمهای ایران، اینبار خواستار ایفای نقش میانجی میان ایران و غرب شده و می گوید {ترکیه اتحادی استراتژیک با ایران از قرن هفدهم تاکنون داشته است و راه‌حل دیپلماتیک برای پایان دادن به این مسأله (هسته‌ای) را خواستار[است]، باید همگی با یکدیگر بر روی این مسأله کار کنند و ما به عنوان ترکیه می‌توانیم به عنوان واسطه بسیار مهم اقدام کنیم} ( خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) 25 فروردین 1389).
در ادامه روند مسألهی هستهای ایران بود که در 17 مه 2010 برابر با 27 اردیبهشت 1389، با حضور آقایان احمدینژاد، لولا داسیلوا و اردوغان سران سه کشور ایران، برزیل و ترکیه در تهران، موافقنامهای با نام موافقتنامه سه جانبه تهران به امضای وزرای امورخارجه سه کشور رسید تا بر اساس این موافقتنامه، اورانیوم غنی شده بیست درصد ایران جهت مبادله سوخت ایران و غرب، به صورت امانت در ترکیه نگهداری گردد. این دوره را میتوان نقطه اوج فعالیت ترکیه در موضوع هستهای ایران دانست، امری که از سوی جامعه جهانی نیز مورد تأیید قرار گرفت (خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) 27 اردیبهشت 1389).
با توجه به احساس نزدیکی ایران و ترکیه در امور مختلف و اعتماد طرفین به یکدیگر بود که ایران در ادامه مذکرات هستهای خود با کشورهای 1+5، بعد از مذاکره در ژنو ، برای دور بعدی مذاکرات به استانبول اشاره کرده و این شهر ترکیه را به عنوان میزبان دور بعدی مذاکرات پیشنهاد می‌کند که مورد توافق طرفین قرار میگیرد.
مذاکرات هستهای دو روزه ایران و گروه 1+5 در 21 ژانویه 2011 برابر با یکم بهمن 1389 شمسی در استانبول ترکیه برگزار شد. دور بعدی این مذاکرات نیز در 14 آوریل 2012 برابر با 26 فروردین 1391 در استانبول برگزار گردید. برخی نشستهای دوجانبه کارشناسان ایران و گروه 1+5 نیز در این شهر ترکیه برگزار گردید.
3-4-14- تنش در روابط ایران و ترکیه پیرامون مذاکرات هسته‌ای
از ماههای ابتدایی سال 2011 بود که ایرانیان به مرور زمان نسبت به برگزاری مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+5 در ترکیه، تغییر موضع دادند. این تغییر رویکرد ایران نسبت به ترکیه را بسیاری از کارشناسان، ناشی از دخالت‌ها و مواضع ضد سوری مسئولان ترکیه میدانند. تغییر موضع ایران نسبت به ترکیه چنان بود که بسیاری از مسئولین و نمایندگان مجلس ایران نسبت به برگزاری دور بعدی مذاکرات در ترکیه هشدار داده و خواهان برگزاری نشست بعدی ایران و گروه 1+5 در کشور دیگری بودند، سرانجام بغداد به عنوان میزبان دور بعدی این مذاکرات انتخاب گردید.
در این زمینه سید محمدجواد ابطحی نماینده مردم خمینی شهر در مجلس هشتم شورای اسلامی ضمن اینکه ترکیه را عامل امریکا و اسرائیل در منطقه میداند، میگوید {شورای عالی امنیت ملی باید در تعیین جا برای مذاکره باNPT تجدید نظر[کند]}. مصطفی کواکبیان یکی از اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم نیز ضمن تذکری در اولین جلسه علنی مجلس در سال 1391 میگوید {ما در چند روز گذشته میزبان آقای رجب طیب اردوغان بودیم اما ایشان بلافاصله بعد از ترک تهران، اجلاسی را در ترکیه میزبانی کردند که هیچگاه در مسیر احقاق حقوق مردم سوریه نبود و این موضوع در تضاد سیاست جمهوری اسلامی ایران است، ضمن اینکه ترکیه اقدام به کاهش بیست درصدی واردات نفتی خود از ایران کرده است که این اقدام نیز محکوم است و من از مسئولین وزارت خارجه می‌خواهم در موضع ‌گیری‌ها و مراودات خود با ترکیه، این موضوع را مد نظر قرار دهند و دقت بیشتری داشته باشند}.
محمد کرمیراد، عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز ضمن انتقاد صریح از موضع ترکیه و اردوغان در مسایل سوریه و بحرین، گفتند {بنابراین از دبیر شورای عالی امنیت ملی تقاضا می‌شود به هیچ وجه با تشکیل برگزاری اجلاس 1+5 در کشور ترکیه موافقت نکند}، سرکار خانم نیره اخوان عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس نیز ضمن موضعگیری در این مورد میگویند {کشور ترکیه صلاحیت میزبانی جلسات مشترک ایران و 1+5 را ندارد} (خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) 15 فروردین و 16 فروردین و 20 فروردین 1391).
به مرور زمان رابطه دو کشور پیرامون حل مسأله‌ی انرژی هستهای ایران نیز دچار تنش شدید گردید. البته باید گفت که این رابطه از اول نیز بر پایه منافع ترکیه و خودنمایی این کشور طرح ریزی شده بود، به خصوص آنکه نامیک تان سفیر ترکیه در واشینگتن، در آخرین روزهای سال 2011 به صراحت از مخالفت کشورش با ایران هستهای، پرده برداشته و میگوید {اگر امریکا هم با ایران هستهای کنار بیاید، ما[ترکیه] نمیآییم} (سایت فارسی رادیو آلمان(دویچهوله) 13/12/2011).
3-4-15- روابط سیاسی، سفرها و مذاکرات دوجانبه
با وجود برخی مشکلات و تنشهای فی مابین، مسئولین دو کشور طی سالهای مورد نظر (2012 – 2008)، سفرهای زیادی به کشورهای یکدیگر نموده و مذاکرات دو جانبه فراوانی با هم داشتهاند که چند مورد از مهمترین این دیدارها در زیر می آید.
سال 2008:
1 – دیدار محمود احمدینژاد با رجب طیب اردوغان در جلسه سران سازمان کنفرانس اسلامی ،اسفند 1386 در ترکیه.
2 – دیدار محمود احمدینژاد با رجب طیب اردوغان و دیگر سران دولت ترکیه پیرامون تجارت، اقتصاد و مسایل دوجانبه و منطقهای، مرداد 1387 در ترکیه.
3 – دیدار منوچهر متکی وزیر امورخارجه ایران با علی باباجان وزیر امورخارجه ترکیه پیرامون مسایل عراق، خرداد 1387 در سوئد.
4 – دیدار منوچهر متکی با رجب طیب اردوغان و عبدالله گل پیرامون مسایل اقتصادی و انرژی، تیر 1387 در ترکیه.