جانشینی پیامبر و فضائل و مناقب

دانلود پایان نامه

و هُـــم أَعـــلامُ عـِـــزٍ لایُــــرامُ
أمـیرُ المــؤمــنینَ هُــــو الإِمــَـامُ
(سید حمیری،1420هـ : 219)
ترجمه: سلام و درود بر محمد(ص) و خاندان مطهّر ایشان، سلامی همیشگی و ماندگار. آنان که ستارگان همیشه درخشان آسمان بشریتند و پرچمداران عزّت و سربلندی. ای کسانی که در گمراهی دست و پا میزنید و راه حق را گم کردهاید و در جستجوی رهبر و پیشوایید(به حادثه سقیفه اشاره دارد) بدانید که علی(ع) امام و پیشواست.
شاعر در این قصیده آمیختگی دین و سیاست را به خوبی به تصویر کشیده است، از یک سو شاعر، خلافت و جانشینی پیامبراکرم(ص) را مختص اهل بیت(ع) قرار داده، و آن را از دیگران نفی کرده است و از سوی دیگر به بیان صفات و خصایص آنها پرداخته است و با عاطفهای پاک و راستین سیمای ایشان را به تصویر میکشد.
د) بیان حقّانیت ائمه(ع) در جانشینی پیامبر(ص)
شیعه بر این باور است که امام علی(ع) از طرف خداوند به جانشینی پیامبر(ص) انتخاب شده است و پیامبر(ص) او را به مردم معرّفی کرده است. بر همین اساس شاعران شیعه با قاطعیت این عقیده را در اشعارشان بیان کرده و از آن دفاع نمودهاند.
هـ) هجو دشمنان خاندان پیامبر اکرم (ص)
یکی از راههای مبارزه با دشمن، جنگ تبلیغاتی است که در دنیای امروز ، در پرتو ابزارهای ارتباط جمعی به صورت گسترده معمول است. در اعصار گذشته نیز هجو دشمنان در چهارچوب شعر، مهمترین تأثیر تبلیغ را از خود بر جای نهاد. شاعران شیعه نیز برای دفاع از کیان تشیّع به هجو دشمنان اهل بیت(ع) میپرداختند و در زمانی مناسب با چند بیت شعر به دشمن حملهور شده و او را هجو میکردند. اگر چه شاعران شیعه در بیان فضائل و مناقب اهل بیت(ع) و مدح ایشان سبکی کاملاً آرام و لطیف داشتند؛ اما در حمله به دشمن و هجو آنها کاملاً قاطع بودند و زبانی تیز و برنده داشتند و هجو آنها همراه با خشونت و غضب بود و همواره خلفاء را به سبب اغتصاب حق ائمه(ع) محکوم میکردند(کمیت،1406هـ :199-198).
کمیت در هجو هشام بن عبد الملک؛ حاکم ستمگر بنی امیّه این چنین سروده است:
فَقل لِبــَــنی أُمیّهَ حَیثُ حَلّوا
أَجـــــاعَ اللهُ مَـــــن أشبعتُمُوهُ
بمرضـیِّ السیـاسه هـــــاشمیٍّ
و إِن خَفَت المُهَـنّد و القَطِـیعَا
و أُشبِعَ مَـن بجُورکُم أُجِیـعَا
یکـون حیـــاً لأمّـته رَبِـیعَا
(همان:199-198)
ترجمه: به بنی امیّه در هر کجا که هستند، در هر مسند و مقامی که هستند بگو اگر چه از ظلم و ستم آنها بر خود بیم داری، آنها را نفرین کن و بگو خداوند گرسنه کند آنان را که شما سیر کردید (خداوند نابود کند یاران شما را و کسانی که شما از آنها حمایت میکنید) و سیر کند کسانی را که بواسطهی ظلم شما گرسنه ماندند. با پیروی از سیاست و روش هاشمیان (اهل بیت (ع)) امّت ایشان دوباره زنده میشود و حیاتی دوباره مییابد.
از جمله کسانی که به ذمّ خلفا پرداخت دعبل بود. این شاعر بزرگ و نامی شیعه که شعر را وسیلهای برای تقرّب به خداوند و نزدیکی به خاندان نبوّت میدانست، تنها به مدح و رثاءِ اهل بیت(ع) اکتفا نمیکرد و با هجوهای کوبنده به دشمن حمله میکرد. دعبل بغض و نفرت خود را از خلفای عباسی در قالب شعر این گونه بیان میکند:
مُلُوکُ بَنِی العَبَّاسِ فـِی الکُتُبِ سَبعهٌ
کَذَلِکَ أَهلُ الکَهفِ فِی الکَهفِ سَبعَهٌ