تحقیق رایگان درباره بازارهای جهانی و عربستان سعودی

دانلود پایان نامه

جدول 1
(source: Darbouche & Fattouh, 2011: 4).
ازاین‌جهت حوادث و رخدادهای سیاسی خلیج‌فارس نیز نه‌تنها از این قاعده مستثنی نیست بلکه به دلیل تشدید دلایل فوق تأثیرپذیری بیش‌تر، در این کشورها صدق می‌نماید. این در صورتی است که دوسوم منابع نفتی شناخته‌شده و 32 درصد ذخایر شناخته‌شده گاز جهان در منطقه خلیج‌فارس قرار دارد و علاوه بر آن کشورهای خلیج‌فارس، 62 درصد از مجموع نفت مصرفی بازارهای جهانی را تولید می‌کنند. (میرترابی،1387: 189) که در این میان عربستان سعودی به‌تنهایی در حدود 28 درصد ذخایر نفتی اثبات‌شده در جهان و ایران و قطر روی‌هم، نیمی از ذخایر گازی شناخته‌شده در جهان را دارا می‌باشند (Naji & Jayum,2013: 6-9).
با وقوع حرکت‌های اخیر در خاورمیانه شمال آفریقا، حوزه نفت و انرژی نیز از این تغییرات بی‌نصیب نبود و تلاطم شدیدی در عرضه و قیمت نفت را تجربه و تأثیری تقریباً آنی بر قیمت نفت داشت. آغاز این حرکت‌های اعتراضی در تونس در 17 دسامبر 2010 و در روزهای پایانی سال رخ داد. پس‌ازآن به ترتیب حوادثی از قبیل اعتراضات در مصر در روز موسوم به روز خشم در 25 ژانویه، رخ داد که سبب افزایش 5% در افزایش نفت شد که این خود حاکی از اهمیت نقش مصر و کانال سوئز به‌عنوان گذرگاه بخش عمده‌ای از انرژی داشت. و در پی این تحولات مصر بود که صادرات ماهانه به اردن، سوریه، لبنان و اسرائیل به علت انفجار در خط لوله گاز عربی به حالت تعلیق درآمد .(Helman, 2011) حرکت دیگر سپس در بحرین به وقوع می‌پیوندد که خود زمینه هراس سلطان‌نشین‌های نفت‌خیز خلیج را فراهم کرده بود سه روز پس از بحرین اتفاق مهمی در لیبی در 17 فوریه 2011 رخ می‌دهد که تأثیر مهمی را بر پیکره بازار نفت وارد می‌آورد زیرا نفت لیبی از 65/1 میلیون بشکه در روز کاهش 75% درصدی را تجربه کرد .(Mirza and Neuhof, 2011) شوک دیگر در ورود نیروهای سپر جزیره به بحرین بر بازار نفت وارد شد که الاوسط، مداخله شورای همکاری خلیج‌فارس (GCC) در بحرین را به مداخله ایالات‌متحده حمایت ناتو در لیبی تشبیه کرده بود که برای حفظ منافع استراتژیک و بازگرداندن امنیت اقتصادی بین‌المللی بوده است. پس‌ازآن قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه لیبی و ورود نیروهای ناتو به لیبی نیز در قیمت نفت تأثیر عمده‌ای داشتند. در این میان تحریم‌های اروپا بر سوریه نیز موجب نزول شدید صادرات نفت سوریه از 130000 هزار بشکه به تقریباً صفر برسد (Archives.mees.com). نوسانات سیاسی در یمن نیز منجر به اختلالات مکرر در تولید نفت و خط لوله شد که در بازار نفت بی‌تأثیر نبود (Baxter, 2012). مجموع این تحولات خود موجب افت شدید قیمت نفت از 92 دلار در هر بشکه در ژانویه 2011 قبل از ناآرامی در تونس به 120 دلار در هر بشکه در آوریل پس از خشونت در لیبی رسید.
شکل 10 تأثیر حوادث و تحولات عربی بر قیمت نفت
(source: Darbouche & Fattouh, 2011: 11).
قیمت نقت در این دوره شاهد افت‌وخیزهای فراوانی را شاهد بود به‌نحوی‌که همان‌طور که در نمودار زیر رؤیت می‌شود. قیمت نفت در این دوره قیمت نقت از قیمت متوسط سالانه 06/61 در 2009 به 45/109 دلار در 2012 رسید. این افزایش قیمت از 06/61 در 2009 شروع می‌شود و به‌صورت متوالی با 45/75 در 2010، 46/107 در 2011، و 45/109 دلار در سال 2012 به اوج خود می‌رسد. قیمت نفت پس از شروع تحولات به‌صورت ناگهانی تنها پس از یک سال از 77 دلار به 107 دلار افزایش پیدا کرد. افزایش قیمت در این سال‌ها درواقع به سبب ضربه خوردن پالایشگاه‌ها و تخریب مراکز نفتی در این کشورها به وقوع پیوست. که یک نمونه کاملاً! مشهود آن را می‌توان در اعتراضات و اغتشاشات لیبی دید، که به علت آسیب رساندن به مراکز نفتی و آشفته‌بازار سیاسی عرضه نفت این کشور به‌شدت در مقطعی کاهش پیدا کرد. که همان‌گونه که در جدول زیر وجود دارد درست با وقوع بحران در لیبی و گسترش دامنه آتش اعتراضات نفت لیبی از 559/1 میلیون بشکه در روز در 2010 به 462 هزار بشکه در روز، تنها پس از یک سال یعنی در 2011 می‌رسد. که همین کاهش عرضه نیز در سال 2013 با رقم عرضه 928 تکرار می‌شود.
جدول 2 تولید نفت لیبی
سال
2009
2010
2011
2012
2013
میلیون بشکه
1557
1559
462
1393
928
Source:OPEC Secretariat assessment of selected secondary sources. (Opec Annual Report 2013: 18).