تحقیق رایگان با موضوع نکات ادبی و مقایسه

دانلود پایان نامه

نکات ادبی: در بیت آرایه‌ی «تلمیح» وجود دارد و مضمون آن به آیه‌ی 55 سوره‌ی مائده معروف به آیهی «تصدیق» اشاره دارد که می‌فرماید: «إنَّما ولیُّکُم اللهُ وَرسولُهُ و الَّذینَ آمَنوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلوهَ و یُؤتُونَ الزَّکوهَ و هُم راکِعونَ».«از ابن عباس روایت شده: یکی از آیاتی که در شأن علی علیه السلام نازل شده، همین آیه می‌باشد» (القندوزی، بیتا: 2/ 37).
60- شَفیعُ أَهلِ الذَّنبِ فِی المَوقِفِ و


السّاقِی عَلَی الکَوثَرِ فِی یَومِ الظَّمَا
مفردات: المَوقِف: در این جا به معنی روز قیامت است / الظَّمَأ: العَطَش: تشنگی
ترجمه: او شفیع گناه‌کاران در روز قیامت و ساقی حوض کوثر به هنگام تشنگی (اهل محشر)است .
شرح: در ارتباط با این بیت از رسول خدا روایت شده: «یا علی! أنا عندَ الحَوضِ وَ أنتَ مَعِی»: ای علی! تو در کنار حوض [کوثر] همراه من هستی» (خوارزمی، بی‌تا: 24). هم‌چنین علی علیه‌السلام می‌فرماید: «ازرسول خدا شنیدم که فرمود: “ای علی! تو صاحب حوض منی، فردا کسی جز تو برآن تسلط ندارد. جمعی به نزد تو میآیند و آب میخواهند، تو میگویی نه! به اندازهی ذرهای آب نیست و با روی سیاه برمیگردند و شیعیان من و تو وارد می‌شوند، میگویی (سیراب) و سرشار برگردید و با روی سفید برمی‌گردند”» (صدوق،1384: 2/ 360).
61- أَوَّلُ مَن آمَنَ بِاللهِ وَ لَمْ
یُجِبْ سِواهُ أحمَداً لَمّا دَعَا
ترجمه: او اولین کسی است که (بعد از رسول خدا) به خداوند ایمان آورد و هنگامی که پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم در «یوم الإنذار» خویشانش را به اسلام دعوت کرد، کسی غیر از حضرت علی به ایشان لبیک نگفت.
شرح: از عمر بن خطاب نقل شده: «پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با دست بر شانهی علی علیه السلام زد و فرمود: “ای علی! تو اولین کسی هستی که ایمان آورد و مسلمان شد و تو برای من مانند هارون برای موسی هستی”» (خوارزمی، بیتا:19).
واز ابن عباس نیز نقل شده: «إنَّ‌ علیًّا أَوَّلُ مَن أَسلَمَ» (احمد بن حنبل، 1425: 90).در کتاب اسد الغابه آمده: علی علیه‌السلام فرمود: «أنا أوَّلُ مَن أسلَمَ معَ النَّبی»(ابن‌أثیر، بیتا: 4/ 93) و از ابن اسحاق نیز نقل شده: «أسلَمَ علیٌّ علیه‌السلام و هُو إبنُ عشر سِنین» (همان.92).
ألیسَ علِیٌّ کانَ أوّلَ مؤمنٍ
و أوَّلَ مَن صَلَّی غُلاماً وَ وَحَّدَا
در همین رابطه حمیری سروده:
(مجلسی،1403 :38 / 205)
ودر جای دیگری نیز سروده:
عَلیٌّ وَصِیُّ المُصطفُی و ابنُ عَمِّهِ
وَ أوَّلُ مَن صَلَّی وَ وَحَّدَ فَاعْلَمِ
(امینی، 1366: 2/ 228)
62- أَنَّی یُساوِیهِ الاُلَی قَد عَبَدُوا
الأَوثانَ دَهراً دُونَ جَبّارِ السَّما
مفردات: أنَّی: کَیفَ: چگونه / الأوثان: جِ الوَثَن: الصَّنَم:بت
ترجمه: چگونه آنان که زمانی بت‌ها را به جای پروردگار مقتدر آسمان‌ها عبادت میکردند (در مقام و منزلت) با او برابر و یکسان هستند.
شرح: این بیت به ابوبکر و عمر که در جایگاه خلافت با حضرت علی مقایسه شدند، اشاره دارد حال آن که امام علی اولین کسی بود که به پیامبر ایمان آورد و هرگز در طول عمرش بتی را نپرستیده بود همان طور که خود، میفرماید: «من یک چشم به هم زدن مشرک نبودم ولات و عزی را نپرستیدم» (صدوق،1384: 2 /355). ولی دربارهی ابوبکر و عمر، روایاتی وجود دارد که حاکی از بت‌پرستی آن‌ها قبل از اسلام است، از جمله در کتاب «سُلیم بن قیس هلالی» از زبان علی علیه السلام آمده: در جنگ خندق ابوبکر به عمر گفت: اگر پیامبر در این جنگ پیروز نشود، ما در امان نیستیم، بنابراین بت بزرگی را انتخاب میکنیم واین بت ذخیرهای برای ما خواهد بود، اگر قریش پیروز شدند، پرستش این بت را علنی مینماییم و به آن‌ها اعلام میکنیم که از دین قبلی خود دست برنداشتهایم. جبرئیل نازل شد و این خبر را به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رسانید. آن حضرت بعد ازآن که من عمرو بن عبدود را کشتم، آن دو را صدا زد و فرمود: «در زمان جاهلیت چند بت پرستیدید؟» گفتند: «ای محمد! ما را به آن‌چه در زمان جاهلیت گذشته سرزنش مکن.» فرمود: «امروز چند بت پرستیده‌اید؟» گفتند: «قسم به خدایی که تو را بر حق به پیامبری مبعوث کرد، از زمانی که دین تورا پذیرفتهایم، جز خدا را نپرستیدهایم.» حضرت فرمود: «ای علی! این شمشیر را بگیر و به فلان مکان برو و بتی را که این دو می‌پرستند، خرد کن.» در این‌جا آن دو به دست و پای پیامبر افتادند و گفتند: گناه ما را پنهان کن، خدا تو را بپوشاند… .(هلالی،1390: 380 با تلخیص و تصرف).
63- وَزِیرُ طاها دُونَهُم مُذْ حَضَرُوا