تحقیق درمورد متون ادبی عربی و معنای اصلی

دانلود پایان نامه
مانند این آیه از قرآن کریم:
*و اتّقوا یوماً لا تجزی نفس عن نفس شیئا* ( بقره: 48 )
{بترسید از روزی که هیچ کس، چیزی –از عذاب خدا- را از کسی دفع نمی کند.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «عن» به معنای “در عوضِ، به جای” می باشد یعنی (از روزی بترسید که کسی به جای دیگری مجازات نمی شود)، اما چرا حق تعالی از میان دیگر حروف مفید معنای تبعیض از حرف جر «عن» استفاده کرده است؛ محازات یک نفر به جای دیگری برابر است با گذشتن از آن شخص و چشم پوشی از آن و پرداختن به دیگری؛ که گذشتن از دیگری ، خود نوعی مجاوزت است که همان معنای اصلی حرف «عن» می باشد و این گونه تلفیق دو معنای مجاوزت و تعویض تنها با حرف «عن» امکان پذیر می باشد.
-تعویض در حرف اضافه ی «از» :
درباره ی این دلالت از حرف «از» در مبحث حرف «من» و «از» به تفصیل، سخن به میان آمده است.
3-2-4-1-3- استعلا
_ استعلا در حرف جر «عن»:
یکی دیگر از حروفی که می تواند مفید معنای استعلا گردد، حرف جر «عن» می باشد، اگر چه شواهد اندکی از این دلالتش در زبان عربی به چشم می خورد و اکثر قریب به اتفاق این شواهد ، حاوی مجازات مجازی هستند.
استعلای حقیقی در حرف جر «عن»:
« فانهد جبالها عن سهولها » (خطبه ی22، همان: 670 )
{و آن کوه ها را از آن سرزمین های پست، بلند گردانید.}
حرف جر «عن» در این جمله، معنای « علی » می دهد “فانهد جبالها علی سهولها” و از آن جا که مرتفع شدن کوهها از سطح زمین قابل ادراک حسی می باشد بر آن استعلای حقیقی اطلاق می گردد؛ اما چرا حضرت از میان دیگر حروف مفید معنای استعلا از این حرف استفاده کرده است؟ پر واضح است که مرتفع شدن کوه ها از سطح زمین های پست، با گذشتن از سطح زمین، همراه است و این خود، بیانگر معنای اصلی حرف «عن» – مجاوزت – می باشد.
استعلای مجازی در حرف جر «عن»:
*فمن یبخل یبخل عن نفسه* ( محمد: 38 )
{و هر کس بخل بورزد، تنها به زیان خود بخل ورزیده است.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «عن»، معنای «علی» می دهد؛ از این رو گفته می شود که این حرف، مفید معنای استعلا می باشد اما از آن جا که این استعلا، قابل ادراک حسی نمی باشد و تنها با عقل دریافت می شود بر آن، استعلای مجازی اطلاق می گردد؛ این آیه، خطاب به کسانیست که برای انفاق در راه خدا بخل می ورزند؛ خداوند در خطاب به آنان می فرماید: ” شما در حقیقت بر خودتان بخل ورزیده اید”؛ خداوند پاداشش را از کسانی که در راه وی بخیل بوده اند دریغ می کند و رحمتش را از آنان دور می سازد و این خود، بیانگر مجاوزتی ست که با عقل قابل دریافت می باشد؛ از این رو تنها حرف جر «عن» می تواند با تلفیق دو معنای – مجاوزت و استعلا – این گونه مفهومی را به مخاطب القا کند.
_ استعلا در حرف اضافه ی «از»:
این دلالت از حرف اضافه ی «از» در مبحث مقایسه ی «من» و «از» آمده است.
3-2-4-1-4-تعلیل
_ تعلیل در حرف جر «عن»:
یکی دیگر از معانی فرعی حرف جر «عن»، تعلیل می باشد و اگر چه استعمال آن در این معنی، نسبت به دیگر معانی اش کمتر می باشد اما شواهدی از این دلالتش در میان متون ادبی عربی دیده می شود که نمی توان از ذکر آن چشم پوشی کرد؛ مانند: *وما نحن بِتارکی آلِهتنا عن قولک * ( هود: 53 )
{و ما برای سخن تو، دست از خدایان خود بر نمی داریم.}
در این آیه ی شریفه که از زبان قوم عاد در خطاب به هود می باشد، حرف جر «عن» معنای “به خاطرِ، به علتِ” می دهد یعنی ( ما هرگز خدایانمان را به خاطر گفتار تو ترک نمی کنیم )؛ از آن جا که طبق گفتار کسی عمل نکردن، مساوی است با سرپیچی از گفتار وی و روی گرداندن از آن و این خود، نوعی مجاوزت است که همان معنای اصلی حرف «عن» می باشد؛ از این رو قوم عاد سرپیچی و نافرمانی اشان از هود را به این گونه بیان می کنند.
_ تعلیل در حرف اضافه ی « از »: