تحقیق درمورد متون ادبی عربی و معنای اصلی

دانلود پایان نامه
به ندرت می توان شواهدی از این دلالت حرف «إلی» در میان متون ادبی عربی پیدا کرد؛ مانند:
* لاتأکلوا اموالهم إلی اموالهم * ( نساء: 2)
{و اموال آنان را همراه با اموال خود مخورید.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «إلی» معنای “مع” می دهد؛ از آن جا که حرف جر «إلی» در قالب معنای اصلی اش مفید انتهای غایت شده است می تواند از تلفیق این دو معنا رنگ و بوی دیگری به این جمله بدهد؛ در جملات پیش از این جمله در همین آیه، خداوند خطاب به مردم می فرماید * لا تتبدّلوا الخبیث بالطیب * (اموال بد خود را با اموال خوب آنها عوض نکنید) و در جمله ای بعد از آن نیز می فرماید * إنه کان حوباً کبیراً * ( که این گناه بزرگی است )؛ این چنین خداوند اموال این افراد را به خاطر آمیخته شدنشان با اموال یتیمان، بد و حرام می داند و همچنان که مشاهده می شود، حرف جر «إلی» بر سر “اموالکم” آمده است از این رو که خداوند می خواهد به بندگان خویش بفهماند که سرانجام، خوردن مال یتیم به خبث در مال می انجامد؛ این چنین تلفیق معنای اصلی حرف «إلی» و معنای فرعی اش – مصاحبت -، تأکید بیشتری است بر گفته ی حق تعالی و نوعی هشدار و انذار است به مردم.
3-2-5-2-2-تعلیل
از این دلالت حرف «إلی» نیز، شواهد اندکی در میان متون ادبی عرب به چشم می خورد؛ از آن ها می توان به این آیه از قرآن کریم اشاره نمود:
*قُمتم إلی الصلاه * ( مائده: 6)
{چون به عزم نماز برخیزید.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «إلی»، علت وقوع فعل – قیام -را بیان می کند و آن علت را “اقامه ی نماز” می داند؛ دلیل این که چرا حق تعالی از حرف جر «إلی» در افاده ی این معنی استفاده کرده است، واضح است؛ چرا که غالبا زمانی که شخصی از جای خویش برمی خیزد رو به سوی هدف خاصی دارد، هم چنان که در این آیه ی شریفه، مؤمنان از به پا خواستن خویش هدف و غایت خاصی دارند و آن اقامه ی نماز است و از آن جا که خداوند در جملات پس از این جمله در همین آیه، آداب و اصول نماز خواندن را برای آن ها متذکر می شود پس مقصود حق تعالی این بوده است که اگر به این هدف – گزاردن نماز – برمی خیزید این اعمال – شستن و مسح کشیدن و …– را انجام دهید؛ از این رو اقامه ی نماز همان انتهای غایت است.
3-2-5-2-3-ظرفیت زمانی
این دلالت از حرف «إلی» نیز در میان متون ادبی عربی به ندرت به چشم می خورد؛ مانند این آیه از قرآن کریم:
*لیجمعنَّکم إلی یوم القیامه * ( انعام: 12)
{یقینا شما را در روز قیامت گرد خواهد آورد.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «إلی» معنای “در” می دهد و از آن جا که مجرور آن “یوم” بر زمان دلالت دارد، از این رو گفته می شود که حرف جر «إلی» مفید معنای ظرفیت زمانی می باشد.
از آن جا که خداوند در روز حشر به همه ی موجودات، زندگی دوباره می بخشد و برای حساب و کتاب فرا می خواند و از این روست که خداوند از زنده کردن دوباره ی موجودات، هدف خاصی را دنبال می کند و آن، برپایی حساب و کتاب روز قیامت است، پس مجرور «إلی» در حقیقت، غایتی است که خداوند به خاطر آن، موجودات را جمع کرده است.
بر اساس آن چه گذشت، دامنه ی معانی حرف جر «إلی» بسی وسیع تر از حرف اضافه ی «تا» می باشد.
3-2-6-حرف جر «فی» و حرف اضافه ی « در »
در مقابل هم آمدن این دو حرف از این جهت است که هر دو، نماد اصلی معنای ظرفیت در زبان خود هستند؛ از این رو ابتدا به بررسی معانی مشترک این دو حرف و سپس به وجوه اختلاف آن ها پرداخته می شود.
3-2-6-1-معانی مشترک حرف جر «فی» و حرف اضافه ی «در»
3-2-6-1-1- ظرفیت
« ظرفیت » مصدر صناعی عربی از اسم «ظرف» می باشد و ظرف در لغت به معانی « آن چه که چیز دیگر در آن قرار بگیرد» می باشد اما در اصطلاح نحویان به « مقتضیات زمانی و مکانی » اطلاق می گردد.
ظرفیت در حرف جر «فی»:
« ظرفیت»، در زبان عربی، به دو نوع حقیقی و مجازی تقسیم می شود و ظرفیت حقیقی نیز به حقیقی مکانی و زمانی و مجازی نیز به مجازی مکانی و مجازی، تقسیم می شود:
_ ظرفیت حقیقی مکانی در حرف جر «فی»:
این زمانیست که مجرور حرف «فی»، مکانی باشد که قابلیت گنجایش چیزی و یا کسی را داشته باشد و به معنای واقعی ظرف باشد؛ مانند ظرف مکان در این بیت از متنبی: