تحقیق درمورد صراط مستقیم و حافظ شیرازی

دانلود پایان نامه
در این آیه ی شریفه، خداوند سیر غایتی مکانی را به تصویر می کشد که از مسجدالحرام شروع شده و به مسجدالاقصی خاتمه یافته است و از آن جا که طی این مسیر درعالم واقع قابل ادراک حسی می باشد بر آن، انتهای غایت حقیقی اطلاق می گردد؛ خداوند در این آیه از حرف جر اصلی مفید این معنی استفاده کرده است؛ و زمانی که متکلم از نماد اصلی مفید یک معنی استفاده می کند، جای ابهام و سؤالی برای مخاطب خویش باقی نمی گذارد که چرا از این حرف استفاده کرده است.
و معادل آن، انتهای غایت حسی مکانی در حرف اضافه ی «تا»:
جانا هزار آفرین بر جانت از سر تا قدم
صانع خدایی کآن وجود آورد بیرون از عدم
(سعدی، همان)
حرف «تا» در مصراع اول این بیت در مقابل حرف اضافه ی «از» بیانگر یک سیر مکانیست که از سر شروع می شود و تا پا ادامه دارد و از آن جا که این مسیر در عالم واقع وجود دارد گفته می شود که این غایت، یک غایت حقیقی است و چنان که گفته شد حرف اضافه ی «به» هم می تواند مفید این معنا واقع شود اما دلیل این که شاعر از حرف اضافه ی «تا» استفاده کرده است این است که شاعر صرفا، بیان انتهای غایت موردنظرش بوده است از این رو از حرف «تا» استفاده کرده است که خالص ترین حرف برای افاده ی معنای انتهای غایت می باشد اما حرف «به» اساسا در قالب معنای اصلی اش می آید.
3-2-5-1-1-2-انتهای غایت مجازی مکانی
*وهداه إلی صراط مستقیم* ( نحل: 121 )
{و به راهی راست، هدایتش کرد.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «إلی» حکایت از انتهای مسیری دارد که طی این مسیر – هدایت به سوی صراط مستقیم – قابل ادراک حسی نمی باشد بلکه تنها با عقل قابل دریافت است؛ از این رو بر آن انتهای غایت مجازی اطلاق می گردد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   ایماگوتراپی چیست؟

و معادل آن در غایت عقلی مکانی در حرف اضافه ی «تا»:
فرق است از آب خضر که ظلمات جای اوست
تا آب ما که منبعش الله اکبر است
( حافظ، همان: 30)
در این بیت، حافظ شیرازی با آوردن دو حرف «از» و متمم آن “آب خضر” و حرف «تا» و متمم آن مسیری را به تصویر می کشد که قابل ادراک با حس نمی باشد – مسیر تفاوت میان آب خضر و آب ما – و در عالم واقع چنین مسیری به معنای واقعی آن وجود ندارد از این رو، بر آن انتهای غایت عقلی اطلاق می گردد.
3-2-5-1-1-3-انتهای غایت حقیقی در زمان
*ولکن یُؤَخّرهم إلی أجلٍ مُسمَّی* ( نحل: 61 )
{لیکن –کیفر- آنان را تا وقت معینی بازپس می اندازد.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «إلی» اشاره به انتهای سیری زمانی دارد که در عالم واقع وجود دارد، از این جهت گفته می شود که «إلی» مفید معنای غایت حقیقی در زمان است.
و معادل آن در غایت حسی زمانی در حرف «تا»:
گشت او مبعوث تا روزشمار
از برای کل خلق روزگار
( عطار، همان: 16 )
چنان که گذشت، حرف اضافه ی «به» نمی تواند مفید معنای غایت زمانی گردد مگر در کنار حرف اضافه ی «تا»، اما حرف اضافه ی «تا» هم می تواند به تنهایی مفید این معنا واقع گردد هم در کنار حرف «به»؛ در این بیت نیز حرف اضافه ی «تا» ، بیانگر سیری زمانیست که در عالم واقع وجود دارد از این رو بر آن غایت حسی زمانی اطلاق می گردد.