تحقیق درمورد زبان فارسی و قرآن کریم

دانلود پایان نامه
بر معانی زیر دلالت دارد:
الف. نفی جنس؛ مانند: این جمله “ما جاءنی من رجل”
تأثیر حرف من زائده در این جمله زمانی خود را نشان می دهد که این جمله بدون «من» در نظر گرفته شود؛ مانند: “ما جاءَنی رجلٌ” در این صورت ممکن است این گونه برداشت شود که حرف “مای نفی” برای نفی عدد، آمده است “یک مرد نیامده است بلکه دو مرد و یا بیشتر از دو مرد آمده است”، اما با آمدن حرف «من»، مخاطب، متوجه می شود که هیچ مردی نیامده است؛ یعنی حرف جر «من»، جنس مرد را نفی کرده است.
ب. تأکید عموم؛ مانند این سخن حق تعالی «و ما من دابهٍ فی الأرض إلّا علی الله رزقُها» (هود: 6) که در این آیه ی شریفه، حرف جر «من»، شمولیت را مورد هدف قرار می دهد و آن را نفی می کند.
3-2-1-1-2-«من» جاره غیر زائده
که غالبا بر این معانی دلالت می کند:
3-2-1-1-2-1-ابتدای غایت
«ابتدا» مخفف «ابتداء» مصدر ثلاثی مزید عربی (باب افتعال) در لغت به معنای (آغاز کردن) است. «غایت» نیز در لغت به معنای (نهایت، هدف، مقصد) می باشد، در لغت نامه دهخدا به معنای “سرانجام و پایان هر چیزی از زمان و مکان” آمده است. (دهخدا، 14618: 1377. ج10) و هم چنین با استناد به متون مختلف، معانی دیگری نظیر اندازه، مسافت از آن استنباط شده است. در اصطلاح علم نحو نیز به معنای(مسیر) می باشد، از این رو ترکیب این دو اسم یک ترکیب اضافیست و به معنای (ابتدا و آغاز یک مسیر) می باشد.
ابن هشام این دلالت از حرف «من» را محور دیگر دلالت های آن می داند و معتقد است که تمامی معانی و دلالت های دیگر به آن برمی گردند. (ابن هشام، همان: 318)
در بیشتر کتاب های نحوی عربی، غایت را به دو دسته ی حقیقی و مجازی تقسیم بندی کرده اند، و بر این اساس، غایت حقیقی را به حقیقی مکانی و حقیقی زمانی و غایت مجازی را به مجازی زمانی و مجازی مکانی تقسیم نموده اند و در پژوهش های اخیر، برخی دستورنویسان زبان فارسی نیز، غایت را به دسته ی حسی –که همان معادل غایت حقیقی در زبان عربی است-و عقلی –که همان معادل غایت مجازی در زبان عربی است-؛ و حسی را به حسی مکانی و زمانی و عقلی را نیز به عقلی زمانی و مکانی تقسیم نموده اند (ابن الرسول و کاظمی، 1390: 5)؛ بر این اساس یا ایشان، غایت را منحصر در دو مقوله ی زمان و مکان می دانند و یا هر آن چه غیر از زمان و مکان است را در قلمرو مجازی فرض نموده اند، با این وجود برخی از نحویان مانند شیخ مصطفی الغلایینی، غایت را منحصر در زمان و مکان نمی دانند وبه غایت در اشخاص و در رویدادها نیز اشاره کرده اند؛ (الغلایینی، 1967: 180) اما همان طور که گفته شد تنها به آن اشاره نموده اند و توجه خاصی بدان مبذول نداشته اند؛ حتی در پژوهش های اخیر (چه در زبان عربی و چه در زبان فارسی) بر دو نوع اخیر، توجهی نداشته اند؛ شاید از آن جهت بوده است که، اصل انتهای غایت در دو عنصر زمان و مکان تجلی می یابد وهر چه غیر از این دو است، فرع آن است که ممکن است عناصر دیگری غیر از اشخاص و رویدادها را نیز در بر بگیرد؛ از این رو در این پژوهش، به بررسی ابتدای غایت در این دو عنصر(زمان، مکان) در دو نوع حقیقی و مجازی آن(در حرف «من» عربی) و معادل آن ها در حرف اضافه ی «از» در دو نوع حسی و عقلی آن در فارسی پرداخته می شود، سپس دلالت این دو حرف بر معنای ابتدای غایت در اشخاص و رویدادها نیز مورد بررسی قرار می گیرد.
اساسا ابتدای غایت با انتهای آن در نوع خود هماهنگ هستند، بر این اساس اگر ابتدای غایت در جمله ای، ابتدای غایت زمانی باشد انتهای آن غایت نیز بر زمان دلالت می کند و اگر ابتدای غایت، مکانی باشد انتهای غایت نیز بر مکان دلالت خواهد داشت؛ نماد اصلی ابتدای غایت در میان حروف جر زبان عربی، حرف «من» و معادل آن در میان حروف اضافه ی فارسی حرف « از » می باشد.
3-2-1-1-2-1-1-ابتدای غایت مکانی
_ ابتدای غایت حقیقی در مکان:
در این دلالت از حرف اضافه ی «از»، متمم،یک ظرف مکان باشد و یا کلمه ای باشد که بر مکان به معنای واقعی آن دلالت داشته باشد(مانند: البیت، المدرسه، الحدیقه و …) و هم این که این غایت و مسیر یک غایت و مسیر حقیقی باشد که در عالم واقع، قابل ادراک حسی باشد؛ در میان آثار عربی، این دلالت از حرف «من» به وفور به چشم می خورد؛ مانند این آیه از قرآن کریم:
*جاء من أقصی المدینه رجلٌ یَسعی* (یس: 20)
{ مردی از دورترین جای شهر، دوان دوان آمد.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «من» از آغاز و ابتدای یک مسیر حکایت می کند و از آن جا که مجرور آن( أقصی المدینه) بر مکان دلالت دارد و این مسیر، یک مسیر مکانی است که در عالم خارج شناخته شده می باشد بر آن، غایت حقیقی مکانی اطلاق می گردد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود تحقیق با موضوع شناخت انسان و پرهیزگاری

معادل آن، ابتدای غایت حسی مکانی در حرف اضافه ی « از »:
فرق آن با غایت عقلی مکانی در این است که متمم حرف اضافه ی « از » در غایت حسی مکانی، مکانی می باشد که در عالم واقع به معنای واقعی آن وجود داشته باشد( مانند: مدرسه، مسجد، اداره، اتاق و … ) و هم این که این مسیر، یک مسیر حقیقی باشد که در عالم واقع قابل ادراک حسی باشد؛ مانند این بیت از فردوسی:
گذر کرد از آن پس به کشتی بر آب
ز کشور به کشور گرفتی شتاب
(فردوسی، همان: 13)
در این بیت حروف اضافه ی «ز» که مخفف حرف «از» می باشد ،ابتدا و آغاز یک مسیر را به تصویر می کشد و از آن جا که متمم آن بر مکان دلالت می کند و این مسیر به معنای حقیقی آن وجود دارد و در عالم واقع قابل ادراک حسی می باشد بر آن، غایت حسی مکانی اطلاق می گردد.
_ ابتدای غایت مجازی مکانی: