تحقیق درمورد زبان عربی و مکان

دانلود پایان نامه
نحن فی أرض فارس فی سرور
ذا الصباح الذی نری میلاده
( متنبی، 1995: 400 )
{ما در سرزمین فارس، در سرور و شادی زندگی می کنیم در آن صبحی که تولدش –ممدوح شاعر- را در آن می بینیم.}
در این بیت، حرف جر «فی» با توجه به مجرورش، مفید معنای ظرفیت مکانی می باشد و از آن جا که سرزمین فارس، قابلیت گنجایش مذکور را دارد از این رو بر آن ظرف حقیقی اطلاق می گردد.
و معادل آن، ظرفیت حسی در حرف اضافه ی «در»:
جان نهان در جسم و تو در جان نهان
ای نهان اندر نهان ای جان جان
( عطار، همان: 8 )
در این بیت، حرف اضافه ی «در»، مفید معنای ظرفیت می باشد و با توجه به متمم آن – جسم – که بر مکان دلالت می کند، مفید معنای ظرفیت مکانی می باشد و از آن جا که جسم و تن، قابلیت گنجایش جان و روح در خود را دارد، یک ظرف حقیقی و حسی به شمار می آید.
_ ظرفیت مجازی مکانی در حرف جر «فی»:
و این زمانیست که مجرور «فی» قابلیت گنجایش چیزی را نداشته باشد؛ مانند:
*الله یستهزئ بهم و یَمُدُّهم فی طغیانهم* (بقره: 15)
{خداست که ریش خندشان می کند و آنان را در طغیانشان فرو می گذارد.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «فی»، مفید ظرفیتی است که مجرور آن – طغیان – قابلیت گنجایش چیزی را ندارد، از این رو بر آن، ظرفیت مجازی اطلاق می گردد.
و معادل آن، ظرفیت عقلی در حرف اضافه ی «در»:
چو اندر نیستی هست است و در هستی نباشد هست
بیامد آتشی در جان بسوزانید هستش را
(مولانا، همان: 75)
در این بیت، حرف اضافه ی «در» در مصراع اول، مفید معنای ظرفیت می باشد و از آن جهت که متمم آن – هستی- یک ظرف حقیقی به شمار نمی آید، مفید ظرفیت مجازی می باشد.
_ ظرفیت حقیقی زمانی در حرف جر «فی»:
و این زمانیست که مجرور «فی»، یک زمان شناخته شده و حقیقی باشد که قابلیت وقوع فعل را در خود داشته باشد؛ مانند “الیل، النهار، الیوم”
در زبان عربی در افاده ی زمانی، حرف «فی» غالبا ظاهر می گردد، بر خلاف حرف اضافه «در» که به ندرت ظاهر می شود.
*وله ما سکن فی الیل و النهار * (انعام: 13)
{و آن چه در شب و روز آرام دارد از آنِ اوست.}