تحقیق درمورد دستور زبان فارسی و رشد و بالندگی

دانلود پایان نامه
2-5-تعدد معانی حروف
احمد عبد الستار الجواری، علت تعدد معانی حروف جر را در چند مورد ذکر می کند:
الف. کثرت استعمال این حروف
ب. قدمت زبان عربی باعث شده است که از دامان پهناور این زبان در سایه ی کتاب عزیز، آثار ارزنده ی دینی و ادبی بسیاری تدوین و تألیف گشته است و در دوره های مختلف نیز شاهد بالندگی هر چه بیشتر این زبان بوده ایم و می بینیم که با گذشت هر دوره، معانی جدیدتری به معنای اصلی اضافه شده است.
ج. از دیگر دلایل آن، این است که زبان زاییده ی لهجات قبایل متعددی از یک سرزمین پهناور بوده است و پرواضح است که استعمال الفاظ در بین قبایل مختلف و به دنبال آن، معانی به کار برده شده برای آن ها نیز متفاوت بوده است.
چ. و دیگر بحث مجاز و حقیقت در حروف بوده است؛ کاربرد مجاز همیشه باعث رشد و بالندگی یک زبان از جمله زبا ن عربی بوده است و از آن جا که علمای بلاغت، دلالت های مختلف حروف جر را مجاز به شمار می آورند، از همان ابتدای پیدایش دستور زبان تا کنون توجه خاصی به آن مبذول داشته اند و در این میان اختلاف نظرها و اختلاف سلیقه ها را نمی توان نادیده گرفت. (الجواری، 1981: 164)
بر اساس تغییر و تحولاتی که با گذر زمان برای این حروف حاصل می شود ممکن است استعمال معنای اصلی هر یک از این حروف به کلی متروک گشته و یا کم رنگ گردند و یا دلالت هایی بدان افزوده گردد و این دلالت های اصلی جای خود را به دلالت های فرعی دهند، بنابراین برای شناخت دستور و قواعد هر زبان نباید از پیشینه ی آن ها غافل ماند، هم چنان که می بایست جدیدترین دستورها را نیز مورد مطالعه قرار داد؛ بنابراین، بررسی حروف اضافه ی فارسی و معادل یابی آن ها در زبان عربی، یکی از مقوله های مهم و جالب دستور زبان و اما امری دشوار است؛ در بیشتر موارد، نوعی هماهنگی در معادل یابی بین حروف اضافه ی فارسی و حروف جر عربی وجود دارد اما همیشه این گونه نیست. مثلا در برخی موارد، حروف جر عربی معادل فارسی ندارد و علت این امر این است که در دستور زبان فارسی در چنین مواردی احتیاج به حروف اضافه نیست و یا ساختار حروف جر در عربی به گونه ای است که معادل فارسی ندارد.

فصل سوم

مقایسه ی تطبیقی حروف جر عربی و حروف اضافه ی
ساده ی فارسی
3-1-گزینش حروف اضافه ی ساده ی فارسی در تطبیق با حروف جر عربی
در دوره های مختلف، نقش و کاربرد بعضی از حروف پر رنگ تر از دیگری بوده و حتی بعضی از حروف به مرور زمان در برخی از دوره ها استعمال خود را از دست می دهند؛ این تغییر و تحول ها و کم و افزون شدن ها در میان حروف اضافه ی فارسی به میزان چشم گیری از حروف جر زبان عربی بیشتر است به ویژه این که دامنه ی حروف اضافه ی مرکب در زبان فارسی بسیار وسیع بوده و تقریبا نامحدود می باشند و جزء آن دسته از گروه های بسته ی زبان نیستند و در هر زمان ممکن است بر اساس نیاز انسان ها حروف جدیدی به آن ها اضافه شود؛ از این رو در این پژوهش در معادل یابی حروف جر عربی از حروف اضافه ی ساده ی فارسی استفاده می شود؛ چرا که این حروف – حروف اضافه ی ساده – تقریبا در تمامی دوره ها حضور داشته و معمولا در متون ها و آثارهای مختلف به چشم می خورند و بیشتر از دیگر حروف مورد توجه زبان شناسان و دستورنویسان واقع شده اند و شاید تعدد معانی موجود در این حروف و به دنبال آن، رفع نیازها و گره گشایی از برخی از مشکلات دستوری و زبان شناسی به واسطه ی این حروف، از دیگر دلایل توجه زبان شناسان و دستورنویسان به این حروف بوده است.
آن حروف در زبان فارسی عبارت اند از: “به، از، با، بر، بی، تا، جز، چون، (به معنای مثل)، در، برای، را”.
برخی پژوهش گران بر این باورند که واژه هایی در زبان فارسی وجود دارند که در اصل اسم بوده اند اما اکنون به خاطر از دست دادن قسمتی از مفهومشان، برخی از دستورنویسان، آن ها را نیز حروف اضافه قلمداد می کنند یا می توان گفت که این عناصر از موارد بینابین هستند و ممکن است در مورد اطلاق عنوان حرف اضافه یا اسم به آن ها بحث و اختلاف نظر پدید آید؛(دشتی، 1387: 52) مقصود ایشان از این واژه ها، حروفی از این دست می باشد: “روی، جلو، پایین، بالای، زیر، داخل، پهلوی، کنار، بیرون، نزدیک”؛ در این پژوهش نیز این واژه ها، اسم قلمداد می گردند چرا که این واژه ها به اسم نزدیک ترند.
در عربی مانند “باء، تاء، کاف، واو، لام، مُنذُ، مُذ، خَلا، رُبَّ، حاشا، مِن، علی، فی، عَن، عَدا، حتّی، إلی.” (بقاعی، 2003: 7)
.
3-2-نمایندگان اصلی یک معنای مشترک در حروف جر عربی و حروف اضافه ی ساده ی فارسی
در این فصل، ابتدا نمایندگان اصلی حروف جر عربی و حروف اضافه ی فارسی که مفید یک معنای مشترک هستند در تطبیق با یک دیگر آورده می شوند؛ هر چند که این معانی، معانی اصلی آن ها نباشد؛ در ادامه نیز به حروفی پرداخته می شود که در زبان فارسی، نماد اصلی یک معنای خاص می باشند که معادل آن – نماد اصلی آن- را در زبان عربی باید در میان دیگر ارکان نحوی، جست وجو کرد و بالعکس.
3-2-1-مقایسه ی حرف جر «من» در زبان عربی و حرف اضافه ی «از» در زبان فارسی
3-2-1-1-حرف جر «من»
این حرف از آن دست حروفی است که بیشترین کاربرد را در زبان عربی دارد و به دو نوع “جاره زائده” و “جاره غیر زائده” تقسیم می شود.
3-2-1-1-1- “من” جاره زائده
این حرف، معنای تأکید را می رساند و شرط زائد بودن آن این است که مجرور آن نکره بیاید و بر سر آن نفی یا نهی یا استفهام بیاید. (الصیداوی، بی تا: 564)