تحقیق درمورد ایمان به خدا و نهج البلاغه

دانلود پایان نامه
مانند این سخن امام علی در نهج البلاغه:
« لیَخرج عبادَه من عباده الأوثان إلی عبادته »(خطبه ی 148، 1379: 446)
{تا بندگانش را از عبادت بت ها به سوی عبادت خویش رهنمون سازد.}
در این عبارت، حرف جر«من» در مقابل حرف جر «إلی»، مراحل سیر یک رویداد را به تصویر می کشند که حرف جر «من» بیان گر آغاز و ابتدای این سیر (خروج از عبادت بت ها) می باشد.
و معادل آن درحرف اضافه ی «از»:
همه کارم ز خودنامی به بدنامی کشید آخر
نهان کی ماند آن رازی کزو سازند محفل ها
( حافظ، همان: 5)
در این بیت نیز، حرف اضافه ی «از» در مقابل حرف اضافه ی «به» سیر تحول یک رویداد را به تصویر می کشند (از خودکامی به بدنامی)، و حرف اضافه ی «از» نمایان گر ابتدای این سیر می باشد، از این رو مفید معنای ابتدای غایت در رویدادها می باشد.
3-2-1-1-2- تبعیض
«تبعیض »، که از معانی فرعی حرف جر «من» می باشد، مصدر ثلاثی مزید عربی ( باب تفعیل ) از ریشه ی «ب ع ض»، در لغت به معنای « تقسیم و بخش بخش کردن چیزی » است و در اصطلاح نحویان نیز بر بیان جزئی از افراد یک جنس اطلاق می گردد.
نماینده ی حروف جر درعربی، حرف «من» و در فارسی، حرف «از» می باشد، اما از آن جا که معنای اصلی این دو حرف ابتدای غایت می باشد، این دو حرف در افاده ی معنای تبعیض در قالب اصلی خود می آیند.
عمدتا مجرور «من» و متمم «از» بر جمع دلالت دارند و یا این که خود، یک اسم جمع به شمار می آیند؛ از شاخصه های «من» تبعیضیه در زبان عربی این است که می تواند با لفظ «بعض» یا بدون آن به کار رود واز شاخصه های حرف «از» در این دلالت نیز این است که بتواند با لفظ « بعضی » و یا بدون آن بکار رود.
دلالت حرف جر «من» بر معنای تبعیض:
* و من الناس مَن یقول آمنَّا بالله و بالیوم الآخر و ما هُم بِمؤمنین* ( بقره: 8)
{و برخی از مردم می گویند ما به خدا و ر وز بازپسین ایمان آورده ایم.}
در این آیه ی شریفه، حرف جر «من» معنای «بعض » می دهد و از آن جا که مجرور آن( الناس) اسم جمع می باشد می توان گفت که حرف جر «من» مفید معنای تبعیض می باشد.
این آیه، وصف حال کسانی است که در ظاهر ادّعای ایمان به خدا و روز قیامت می کنند اما در حقیقت منکر آن هستند؛ خداوند با آوردن حرف «من» بر سر کلمه ی «الناس»، با نوعی تلنگر تهدید آمیز، اصل و ماهیت آن ها –انسان بودنشان- را به ایشان متذکر می شود و به ضعف آنها وعدم قدرتشان در برابر حق تعالی اشاره می کند؛ چنان که ازآیات قبل و پس از آن نیز پیداست؛ مثلا در آیه ای پس از آن چنین می فرماید : *یخادعون الله و الذین آمنوا و ما یخدعون إلّا انفسهم* (بقره: 8 )
{با خدا و مؤمنین نیرنگ می ورزند، ولی جز بر خویشتن نیرنگ نمی ورزند و نمی فهمند.}
از این رو می توان نتیجه گرفت که هدف حق تعالی از آوردن حرف «من» تنها افاده ی معنای تبعیض نبوده است.
و معادل آن در حرف اضافه ی «از » فارسی:
این شرح بی نهایت کز زلف یار گفتند
حرفیست از هزاران کاندر عبارت آمد
( حافظ، همان: 109 )
در این بیت، حرف اضافه ی «از » به معنای «بعضی» می باشد و از آن جا که متمم آن – هزاران – نیز بر جمع دلالت می کند می توان گفت که حرف «از» مفید معنای تبعیض می باشد؛ در این بیت که از اشعار عارفانه ی حافظ می باشد، شاعراز جمال بی نهایت یار سخن می گوید؛ حرف اضافه ی « از » در قالب معنای اصلی خود، به اصل و حقیقت صفات حق تعالی اشاره دارد و آن، نامحدود بودن و غیر قابل شمارش بودن آن هاست .