تحقیق درمورد امام علی (ع) و وجوه اشتراک

دانلود پایان نامه
گرچه دلالت حرف «باء» بر این معنی به نوبه ی خود می تواند صحیح باشد اما به نظر می رسد که خداوند از آوردن حرف «باء» به منبع و منشأ فعل – آب خوردن – اشاره می کند، همانطور که از دیگر قرائن موجود در بیت نیز پیداست و آن تأکیدی ست که بر روی کلمه ی «عین» آمده است.
در زبان فارسی این گونه دلالتی از حرف اضافه ی «به» در کتاب های دستوری دیده نشده است.
چنان که در دلالت های مشترک و غیر مشترک دو حرف «باء» و «به» گذشت، دامنه ی اختلاف و اشتراک این دو حرف، تفاوت چندانی از لحاظ وسعت، ندارند گرچه دامنه اشتراک آن ها وسیع تر است.
3-2-4-حرف جر «عن» و حرف اضافه ی « از »
به این دلیل این دو حرف در کنار یک دیگر آمده است که هر دو نماد اصلی « مجاوزت » در زبان خود می باشند با این تفاوت که معنای اصلی حرف جر «عن»، مجاوزت می باشد ولی معنای اصلی حرف «از» ابتدای غایت است که در این قسمت، وجوه اشتراک و سپس اختلاف آن ها خواهد آمد.
3-2-4-1-معانی مشترک حرف جر «عن» و حرف اضافه ی «از»:
از میان دلالت های مشترک این دو:
3-2-4-1-1-مجاوزت
مجاوزت در حرف جر «عن»:
چنان که پیش از این نیز در مورد معنای مجاوزت و اقسام آن گفته شد، مجاوزت به دو نوع حقیقی و مجازی تقسم می شود.
نمونه های فراوانی از این دلالت حرف جر «عن» در دوقسم حقیقی و مجازی آن در میان متون ادبی زبان عربی دیده می شود.
_ مجاوزت حقیقی در حرف جر «عن»:
هو اللیث لا مستنهض عن فریسه
و لا راجع عن فُرصهٍ لِحیاء
( شریف رضی، بی تا: 5 )
{او شیری است که شکارش را سخت گرفته است و به خاطر حجب و حیا از شکار خود نمی گذرد.}
در مصراع دوم این بیت، حرف جر «عن» مفید معنای مجاوزت می باشد چرا که مقصود شاعر از برخاستن از روی شکار، ترک آن و گذشتن از آن، می باشد و این خود، نوعی مجاوزت است که قابل ادراک حسی می باشد از این رو بر آن، مجاوزت حقیقی اطلاق می گردد.
-مجاوزت مجازی در حرف جر «عن»:
مانند این جمله از امام علی (ع) در نهج البلاغه: * یَنحدر عنّی السیل * ( خطبه ی شقشقیه، همان: 46)
{علوم و معارف از سرچشمه ی فیض من مانند سیل، جاری می شود}
در این جمله، حرف جر «عن»، مفید معنای مجاوزت می باشد چرا که سرازیر شدن از چیزی با ترک آن و گذشتن از آن، همراه است و از آن جا که سرازیر شدن علوم و معارف از کسی قابل ادراک حسی نمی باشد و تنها با عقل, قابل دریافت است بر آن مجاوزت عقلی اطلاق می گردد.
مجاوزت در حرف اضافه ی «از»:
از آن جا که معنای اصلی حرف اضافه ی «از»، ابتدای غایت می باشد در این نوع دلالت خود – در دو نوع حقیقی و مجازی آن -در قالب معنای اصلی اش می آید که در مبحث مقایسه ی دو حرف «من» و «از» به تفصیل راجع به آن، سخن به میان آمده است و در این جا از تکرار آن صرف نظر می شود.
3-2-4-1-2- تعویض
-تعویض در حرف اضافه ی «عن»: