تحقیق درباره امر به معروف و نهی از منکر و مبانی مشروعیّت تقیّه


Widget not in any sidebars

به عبارت دیگر در این مبحث برآنیم که نظر اسلام را درباره تقیّه در فقه سیاسی تبیین کرده و جایگاه و کارآمدی آن را از نظر حکومتی و فقه سیاسی مورد بررسی قرار دهیم لذا دراین رساله ابتدا تصویر روشنی از مفهوم تقیّه ارایه می گردد و سپس به تبیین اقسام تقیّه پرداخته می شود و مشروعیّت آن در اسلام به اثبات می رسد و در ادامه بحث به کار کردهای تقیّه از بعد سیاسی- اجتماعی اشاره می گردد و پس از بیان ابعاد مختلف تقیّه، جایگاه آن در فقه سیاسی روشن می شود و به دنبال آن دامنه وقلمرو تقیّه در اسلام مورد بررسی و نتیجه گیری و اثبات قرار می گیرد.
ب) ضرورت بحث
وقتی بحث از تقیّه در بین مذاهب و جوامع به خصوص جامعه اسلامی می شود. برداشت های مختلفی مشاهده می شود. بعضی تقیّه را محدود به ضرر شخصی می دانند و برخی تقیّه را یک نوع نفاق و یا دروغ پردازی می دانند. و بعضی دیگر تقیّه را فرار از مسؤلیّت های اجتماعی و سیاسی و نوعی گوشه گیری و سازش با حکومت های ظالمانه تلقی می کنند. و برخی دیگر تقیّه را، خلاف اصل امر به معروف و نهی از منکر می دانند. و گاهی به دسته ای از روایات استناد می کنند که از ائمه ♣ نقل شده است که هر قیامی را نفی، و هرگونه مبارزه با حکومت های ظالم را محکوم می کردند.
به عنوان مثال از امام صادق☻ نقل شده است: « کُلُّ رَایَهٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ یُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ »
«هر پرچمی که پیش از قیام قائم برای مبارزه افراشته شود. صاحب آن طاغوتی است که می خواهد به جای خداوند عبادت شود.»
و با استناد به این نوع احادیث چنین نتیجه گرفتند که ائمه ♣ برای خویش حقی در حکومت ها قائل نبودند و گرنه با قیام بر ضد حکومت ها مخالفت نمی کردند بلکه آن را تشویق می نمودند. این برداشت های غیر صحیح از این دسته روایات سبب شده است تا دشمنان شیعه فضا سازی کنند. و چهره شیعه را در نظر دیگران مخدوش سازند.
لذا ضرورت دارد تا بحث تقیّه با رویکرد سیاسی، اجتماعی مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. و پرده از چهره واقعی و حقیقی آن برداشته شود تا بدین وسیله بتوان از مهمترین اصلی که ریشه قرآنی دارد و مورد تاکید اسلام است و همواره شیعه را از شرّ اقدامات خشن اموی ها و غیر اموی ها محافظت نموده است دفاع گردد.
که امام صادق ☻ فرمودند: لا ایمان لمن لا تقیّه له…
ج) اهداف تحقیق
با توجه به این که زمینه گرایش به معارف دینی و ارزش های معنوی در دنیا به شدّت افزایش یافته است و جوامع دینی بخصوص قشر جوان به دنبال کشف حقایق و رسیدن به یک ثبات فکری می باشند. و از طرفی مردم بسیاری از کشورها در سیطره حکومت های جور زندگی می کنند و نمی توانند ایده های خود را بصورت علنی ابراز کنند بنابراین طرح بحث تقیّه سیاسی و احکام و ظوابط آن می تواند ابزار بسیار مناسبی جهت مبارزه خاموش و بکارگیری آن به عنوان یک دستور العمل اجرایی در بعد سیاسی مورد استفاده آن ها قرار گیرد.
لذا اهداف در این تحقیق عبارتند از:
1- شناخت معنای لغوی و اصطلاحی تقیّه
2- شناخت فلسفه تقیّه از نظر مکتب اهل بیت♣
3- آشنایی با مبانی مشروعیّت تقیّه
4- شناخت انواع تقیّه و کارکردهای آن در ابعاد سیاسی و اجتماعی
5- آشنایی با تقیّه حکومتی و جایگاه و ابعاد آن در فقه سیاسی
6- آشنایی با قلمرو و دامنه تقیّه در عرصه فقه سیاسی
د) سابقه پژوهش( پیشینه تقیّه پژوهی)
دانشمندان شیعه در آثار تفسیری، فقهی، اصولی و تاریخی و… به بحث از تقیّه پرداخته اند. پیشینه کتاب نویسی و رساله نویسی درباره تقیّه، نزد دانشمندان شیعی، به اصحاب ائمّه اطهار♣ برمی گردد. که بعضی از اصحاب آنان در این زمینه رساله ای را به رشته تحریر درآورده اند.
در زمان غیبت کبری(260 تا 321) نیز کتاب هایی با عنوان «التقیّه» از سوی دانشمندان شیعه به نگارش درآمده است مانند صاحب بصائر الدرجات و عیّاشی(متوفای320.ق)
در واقع شروع نگارش مباحث تقیّه را باید از دوره جمع آوری روایات تقیّه ای بدانیم یعنی (دوره امام رضا تا زمان غیبت) که بعدها این روایات در جوامع روایی شیعه گنجانده شده، از جمله می توان از کتاب اصول کافی شیخ کلینی◙ متوفای (328) که محتوی 23 حدیث در باب «تقیّه» و 16 حدیث در باب «الکتمان» می باشد، ذیل کتاب الایمان و الکفر نام برد.