تاریخچه فرزند خواندگی/پایان نامه ازدواج سرپرست و فرزند خوانده

تاریخچه فرزند خواندگی در ایران معاصر

دانستیم که بعد از به رسمیت شناخته شدن دین اسلام در ایران، مقررات فرزند خواندگی منسوخ اعلام گردید. اما ایرانیان بر اساس الزامات اجتماعی و اخلاقی به این سنت نیکو ادامه دادند و سرپرستی کودکان فاقد سرپرستی توسط افراد نیکوکار و خیر که دارای تمکن مالی هستند مرسوم بود و حتی در برخی موارد از طرف مقامات قانونی، سرپرستی ایتام به افراد متمکن واگذار می شد.
مثلاً سرپرستی اطفال بدون سرپرست به پیشنهاد دادستان به اینگونه افراد سپرده می شد، تا مورد حمایت معنوی و مادی قرار گیرند. روابط عاطفی بین آنها مانند روابط عاطفی پدران و مادران واقعی با فرزندان طبیعی آنان بود.[1]
فرزندخواندگی در حقوق ایران پذیرفته نشده است اگرچه قانون حمایت ازکودکان بدون سرپرست برای تامین آینده طفل حقوقی را برای وی و تکلیفی را برای متقاضی طفل معین کرده است، ولی چون منشأ حقوق در کشور ما قرآن و فقه است و حسب آن برخورداری از حقوق مکتسبه طفل از والدین با وجود رابطه نسب مشروع برقرار می‌شود و چون بین فرزند‌خوانده و افراد متقاضی طفل رابطه نسبی وجود ندارد و از حیث نسبت به یکدیگر بیگانه هستند، بنابراین نمی‌توانند به مانند سایر متولدین از والدین، حقوقی مثل ارث و…داشته باشند.[2]
قانون مدنی ایران برگرفته از فقه امامیه می باشد و راجع به فرزندخواندگی نص خاصی وجود ندارد و با توجه به ضرورت و احساسی نیاز راجع به مسائل فرزندخواندگی قانونگذار جهت نظم بخشیدن به روابط افراد و خانواده های سرپرست به تدوین قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست در سال 1353 پرداخت و تصویب شد. تصویب این قانون به معنای تاسیس نهاد فرزندخواندگی یا سرپرستی بود. با این همه اخیراً به دلیل وجود اشکالات عمده در قانون مذکور، لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بدون سرپرست مصوب 1387 تدوین گردید. اما همچنین این لایحه بخوبی نتوانست ابهامات و اشکالات را حل نماید و در سال 1392 لایحه حمایت از کودکان بدون سرپرست به تصویب رسیده است، که در بررسی های آتی به موارد مذکور می پردازیم.
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز دولت موظف شده است که حمایت از کوکان بی سرپرست را تضمین کند.[3] قانونگذار در ماده واحد، قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم مصوب 1312 رعایت مقررات خاصی که در مورد احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه وجود دارد را الزامی دانسته است و با توجه به اینکه موضوع فرزندخواندگی از جمله احوال شخصیه است لذا در خصوص ایرانیان شیعه، که در آیین ایشان فرزند خواندگی پذیرفته شده است رعایت مقررات فرزند خواندگی طبق قواعد مسلمه و متداوله مذهبی که پدر خوانده یا مادر خوانده پیرو آن است در محاکم ایران الزامی است و به نحوی فرزندخواندگی در مورد این افراد رسمیت قانونی دارد.[4]
مثلاً در مورد ایرانیان زرتشتی در خصوص فرزندخواندگی، مقررات خاصی وجود دارد. مواد47 و 48 آئین نامه احوالات شخصیه زرتشتیان در مورد فرزندخواندگی، به ذکر مقررات مربوط به فرزندخواندگی، در آئین زرتشت می پردازد.[5] همچنین در قواعد کاتولیک تهران ملاحظه می شود که در ضمن به رسمیت شناختن فرزندخواندگی مسئله ارث را بصورت یکطرفه و فقط برای فرزند خوانده به رسمیت شناخته اند.[6] بنابراین ملاحظه می شود که در تاریخ حقوق معاصر ایران قوانین و مقررات در خصوص سرپرستی از کودکان بدون سرپرست یا فرزند خواندگی وضع گردیده است.
[1]دکتر امامی و دکتر صفایی، اسدالله و سید حسین، مختصر حقوق خانواده، نشر دادگستر، چاپ اول، 1376، صفحه 27.
بوربور،احمد،قاضی بازنشسته،روزنامه حمایت،03/04/1392[2]
[3]بند 2 اصل 21 قانون اساسی دولت موظف است حمایت مادران بخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند و حمایت از کودکان بی سرپرست را تضمین کند.
[4]بند سه ماده واحده قانونی اجازه رعایت اموال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در فرزند خواندگی منشاء اثر حقوقی است و در این زمینه عادات و قواعد مسلمه و متداوله در مذهبی که پدر یا مادر خوانده پیرو آن هستند اجرا می شود.
[5]متولی، سیداحمد، احوال شخصیه بیگانگان در ایران،چاپ اول، انتشارات ساز و کار، صفحه 230.
ماده 47 آئین نامه: تعیین فرزند خوانده به منزله فرزند حقیقی است با رعایت مقررات زیر:
الف- در موردی که زن و شوهری بی اولاد با موافقت یکدیگر از زرتشتیان کسی را به رسمیت فرزند برگزیده باشند.
ب- هرکس فرزند خوانده اختیار کند آن فرزند وارث شخصی اوست.
ج- پس از تعیین فرزند خوانده باید مراقب در دفتر انجمن زرتشتیان محل ثبت و به امضاء پدر خوانده و یا مادرخوانده و چهارتن گواه برسد.
ماده 48 آئین نامه در قست (ب) فوق الذکر که زن بیوه یا شوهر کسی را به فرزندی انتخاب کند آن فرزند خوانده فقط وارث همان زن یا شوهر خواهد بود.
[6]بهنود، یوسف، احوال شخصیه از دیدگاه قوانین، انتشارات انزلی، 1369، صفحه 73.
لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:
پایان نامه ازدواج سرپرست و فرزند خوانده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *