اهل بیت(ع) و حضرت موسی

دانلود پایان نامه

عملیات بینامتنی: این فراز از شعر دیکالجن که در مدح اهل بیت(ع) سروده است اشارهای مستقیم دارد به حدیث منزلت. این حدیث شریف در مقاطع مختلف از رسول خدا(ص) نقل شده که از جمله معروف‌ترین آنها غزوهی تبوک است. بخاری از مصعب بن سعد از پدرش نقل می‌کند که رسول خدا(ص) برای غزوهی تبوک از مدینه خارج شدند و حضرت علی(ع) را به جانشینی خود در مدینه قرار دادند. حضرت علی(ع) به ایشان فرمودند: «آیا مرا در میان بچه‌ها و زنان به جانشینی خویش قرار می‌دهی؟» پیامبر اکرم(ص) در پاسخ فرمودند: «آیا راضی نمی‌شوی که نسبت به من به منزله‌ی هارون نسبت به موسی(ع) باشی؟ جز اینکه هیچ پیامبری بعد از من نیست»(بخاری، بیتا، ج3: 86). «در حدیث شریف منزلت، تمام منزلتها و مقامات حضرت هارون برادر حضرت موسی(ع)، برای حضرت علی(ع) ثابت می‌شود، غیر از مسألهی نبوّت که استثنا شده است. دلالت حدیث منزلت بر ولایت امیرالمؤمنین(ع) از آن جهت است که یکی از منزلتهای ظاهری حضرت هارون(ع) مسألهی جانشینی ایشان از حضرت موسی(ع) است، در زمان‌هایی که ایشان به دلایلی چون سفر، رحلت و… در میان قوم خود نبودند. بنابراین استحقاق خلافت حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) از پیامبر اکرم(ص) در صورت غیبت ایشان به دلیل سفر، رحلت و…ثابت می‌شود»(مجلسی، 1382ش، ج9: 241). رابطهی بینامتنی این ابیات از قصیده شاعر با کلام پیامبر اکرم(ص)، هم از نوع نفی جزئی میباشد؛ چرا که واژگان کلیدی «مِنِّی، مُوسَاه، هَارُون ونَبِیٌّ بَعدِی»، موجود در متن حاضر، ذهن مخاطب را به سوی متن غایب سوق میدهد، همچنین از نوع نفی متوازی میباشد؛ چرا که شاعر در بیان مقصود خویش با آگاهی کامل از متن غایب بهره گرفته است.
متن حاضر:


إِذ فِیکَ حَلَّت بِضعهُ الهَادِی الَّتِی
تَجَلَّی مَحَاسِنُ وَجهَهَا حُلِّیتَا
(دیکالجن،1412هـ :46)
ترجمه: چرا که تو دختر پیامبرِ هدایتگر را در خود جای دادهای و با زیبای جمالش زیباییات افزون گشته است.
متن غایب:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّمَافَاطِمَهُ بَضْعَهٌ مِنِّی یُؤْذِینِی مَا آذَاهَا (نوری، 1408هـ ، ج12: 203).
ترجمه: فاطمه پارهی تن من است هر که او را اذیت کند مرا اذیت نموده.
عملیات بینامتنی: با دقت و امعان نظر در این بیت از قصیدهی دیکالجن که در رثای حضرت زهرا(س) میباشد، میتوان چنین گفت که مضمون بیت به این امر اشاره دارد که شاعر با آگاهی کامل از کلام رسول اکرم(ص)، برای بیان مقصود خود سود برده، مبنی بر این که وی بیان داشته، آنکس که در قبر مدفون میباشد پارهی تن پیامبر(ص) است. رابطهی بینامتنی این فراز از شعر دیکالجن، هم از نوع نفی جزیی بوده؛ چرا که واژهی کلیدی موجود در متن حاضر «بِضعهُ» تأییدکنندهی این امر است، و هم از نوع نفی متوازی؛ چرا که از مضمونِ کلام نیز در شعر خویش استفاده نموده است.
متن حاضر:
فَلِـــفَتکِـــــهِ و لِـــــهَــــدیِهِ
سَمَّــــاهُ ذُو العَــرشِ الفَــتَی
(دیکالجن،1412هـ :47)
ترجمه: و به دلیل شجاعتش در روی آوردن به سوی گمراهان برای هدایت آنها و بازگرداندن ایشان به راه راست، پیامبر اکرم(ص) او را جوانمرد نامید.
متن غایب:
لا فَتى اِلاّ عَلِىّ، لا سَیفَ اِلاّ ذُو الفَقار(ابن ابی الحدید، بیتا، ج14: 251).
ترجمه: جوانمرد شجاعى چون على(ع) و شمشیرى چون ذوالفقار وجود ندارد.
عملیات بینامتنی: شاعر ما دیکالجن در این بیت از شعر خویش که در مدح امیر المؤمنین علی(ع)، سروده است، به جوانمردی و راد مردی ایشان اشاره میکند که نشأت گرفته از حدیث قدسی است که پیامبر(ص) در جنگ احد آن هنگام که سپاه اسلام از مشرکین شکست خورد آن را بیان داشتند. که اشارهای است به نقش بزرگ حضرت على(ع) به عنوان تنها مدافع خستگى‎ناپذیر سپاه اسلام؛ زیرا على(ع) با شجاعت و رشادتى بى نظیر در کنار پیامبر شمشیر مى‎زد و از وجود مقدّس پیشواى عظیم الشّأن اسلام در برابر یورش‎هاى مکرّر و فوج‎هاى متعدد مشرکان حراست مى‎کرد. پس در بررسی روابط بینامتنی این فراز از شعر شاعر با حدیث شریف هم رابطهی نفی جزئی و هم رابطهی نفی متوازی صورت گرفته است؛ چرا که واژهی کلیدی «الفَتَی»، موجود در متن حاضر ذهن را به متن غایب میرساند، همچنین از مضمون متن غایب برای رساندن مقصود سود برده شده است.
متن حاضر:
ثِقـــلُُ الهُـــدَی وَ کِتــَـابُهُ