انواع مشاغل بر حسب استرس

مشاغل «پر استرس» دارای سه جنبه هستن :

استرس

ضرر، خسارت، تهدید، رقابت.

الف. ضرر- خسارت

اندازه آسیبیه که تا اون وقت ایجاد شده، مانند کسی که پس از آسیبی جدی، بر اثر درد ضعیف می شه. بعضی وقتا مردمی که به فشار روانی نسب تاً ناچیز دچار می شن، اون رو فاجعه میدونن در مورد اثر اون غلو می کنن و موجب افزایش احساس فشار روانی می شن (الیس، ۱۹۸۷).

سیب

ب. تهدید

به زیانایی که احتمال می دیم در آینده ببینیم مانند صورت حساب بیماران، یه وقتی که بستری هستیم و از دست دادن حقوق، می گن. ارزشیابی استرس، رابطه زیادی با آزمایش ضرر- خسارت و تهدید پیدا می کنه.

ج. رقابت

به فرصتی واسه رشد کردن، ماهر شدن و سود بردن می گن. مثلا، ممکنه افزایش رتبه کاری، وضعیتی فشار روانی زا آزمایش شه، اما موقعیت خوبیه واسه کسب مهارتای جدید، نشون دادن تواناییا، و به دست آوردن حقوق بیشتر (خدادادی و دولتیار باستانی، ۱۳۸۶: ۹).

آزمایش ثانویه: به آزمایش دائم از منابعی که واسه سازگاری در دسترس داریم، می گن با اینکه ما معمولاً پس از اون که واقعه ای رو پر فشار روانی آزمایش کردیم به بررسی منابع مون می پردازیم، آزمایش ثانویه ً از نظر وقتی پس از آزمایش اولیه انجام نمی گیره (کوهن و لازاروس، ۱۹۸۳: ۶۰۹). این دو روند شدیدا به یه دیگه مربوطند. بعضی وقتا آزمایش ثانویه ما از منابع محدودی که در اختیار داریم موجب می شه موقعیت رو تهدید کننده ارزشیابی کنیم، که وگرنه ممکن بود اینجور نمی کردیم (کوهن و هالروید، ۱۹۸۲: ۱۰۹). با این همه، هروقت موقعیتی رو پرفشار روانی به حساب بیاریم، بیشتر احتمال داره که به آزمایش ثانویه بپردازیم و منابعی رو که واسه رویارویی با ضرر تهدید یا رقابت نیاز داریم، بررسی کنیم (حسن زاده، ۱۳۸۷: ۶۸).

۲-۱۱-      علایم و عوامل فشار روانی شغلی

بیر و نیومن در ۱۹۷۸ سه دسته از نشونه هایی راکه در شرایط فشار روانی شغلی بروز می کنن نام بردن: نشونه های روانی، نشونه های جسمی و نشونه های رفتاری.

  1. نشونه های جسمی: اونا رو مشکل تر میشه تشخیص داد، چون در حالی که شرایط کاری معینی با بیماریا و ناراحتی‏های جسمی معینی همراه هستن، اما سخت میشه فهمید که این نا خوشیا چقدر فقطً معلول شغل و چقدر نتیجه دیگه جنبه های زندگی شخصه. مثلاً کارگری که در مواقع معینی دچار سردرد می شه، ممکنه خود اون کارش رو موجب فشار روانی بدونه که منتهی به سر درد اون شده اما چه بسا که ناراحتیای خانوادگی اون هم به همون اندازه در این سر دردا موثر باشن. هر چند که قضیه به اینجاها ختم نمی شه. با این حال دلایل و مدارک پژوهشی نشون دادن که همیشه رابطه ای بین فشار روانی شغلی و نشونه ها و بیماریای جسمی مشخص هست. یکی از عمومی ترین نشونه های مریضی جسمی مربوط به فشار روانی شغلی بیماریای قلبی – عروقیه. پژوهشای معتبری هست که رابطه بین شرایط فشار روانی زای کار رو با عوامل خطر آفرین مریضی قلبی – عروقی نشونه میدن. پژوهشایی که ساترلند و کوپر در (۱۹۹۰) انجام دادن اطلاعات بیشتری رو در این باره به ما میده همین طور ثابت شده که ناراحتیای معده‏ای – روده ای مثل زخمای دستگاه گوارش و فشار روانی شغلی با هم رابطه دارن. از دیگر مریضی‏های جسمی که ممکنه نتیجه فشار روانیای شغلی پشت سر هم باشن شکل های جور واجور حساسیتا (آلرژیا) و بیماریای پوستی، مشکل در خواب سردرد و ناراحتیای تنفسی رو میشه نام برد (آبلارد، ۲۰۰۳: ۹۰).
  2. نشونه های روانی: اون دسته از مشکلای عاطفی و شناختی هستن که بر اثر ناراحتیای به وجود اومده توسط فشار روانی شغلی بروز می‏کنن. نارضایتی از شغل یکی از عادی ترین نتیجه های فشار روانی شغلیه. شخصی که از شغل خود ناراضیه با بی میلی و تأخیر به سر کار خود میاد و واسه اون که کارش رو خوب انجام بده دلیل چندانی نمی بینه. دیگه نشونه های روانی عبارتند از: افسردگی، اضطراب[۱]، ملالت[۲]، احساس شکست، تنهایی و بیزاری، بعضی از این نشونه ها به خودی خود مشکلایی هستن و تا جایی که ممکنه موجب خیلی بد تر شدن فشار روانی شغلی می شن
  3. اضطراب

  4. نشونه های رفتاری: نشونه های رفتاری به دو دسته تقسیم می شن:

دسته اول نشونه هایی هستن که میشه گفت مستقیما متوجه خود فرد شاغله. این دسته شامل رفتارهاییه مثل دوری از کار کردن، مصرف روز افزون مشروبات الکلی و دارو، پرخوری یا بی اشتهایی، رفتارای از سر لج در برابر همکاران یا اعضای خونواده و کلا مشکلای میان فردی (کامرون و پیرس، ۲۰۰۵: ۱۳۲).

دسته دوم از نشونه های رفتاری پیامدش به سازمانی یا سازمان اداری برمی‏شه، از جمله غیبت از کار، رها کردن شغل، افزایش حادثه های به وجود اومده توسط کار و از دست دادن بهره وری (رندال و همکاران، ۱۳۸۵: ۳۸۵).

هر چند که محققان، منابع فشار روانی رو به گونه های جور واجور طبقه بندی می کنن اما، نکته قابل تأمل در پژوهشای مورد بررسی، تاکید همه اونا به عوامل خانوادگی و شغلی به عنوان منابع اصلی فشار روانیه (فونتانا، ۱۹۹۰؛ کوردون، ۱۹۹۷؛ مارکهام[۳] ۱۹۹۲؛ اسمیت[۴]، ۲۰۰۳؛ رابینز، ۱۹۹۸، هافمن، ۲۰۰۶؛ کومار[۵] و همکاران، ۲۰۰۲). هومن (۱۳۷۷) نشون داد که عوامل و منابعی چون مسایل شخصی، مشکلات جسمی، مشکلات خانوادگی، مشکلات تحصیلی، مشکلات هیجانی، مسایل اجتماعی و مسایل زناشویی، سطح فشار روانی دانشجویان رو بالا می بره. پژوهشی که در مورد ۲۵ تحقیق انجام شده بین‏المللی و ده تحقیق استرالیایی، بین سالای ۲۰۰۴-۱۹۹۹ انجام شده بود نشون داد عوامل فردی و سازمانی ایجادکننده فشار روانی در بهزیستی مردم (دولارد[۶] و همکاران، ۲۰۰۷) و انتظارات خودکنترلی در افزایش فشارهای کاری، موثره. در DSM-IV-TR، اضطراب، پیش بینی خطر یا سختیای آینده، همراه با ملالت و نشانگان تنش  بدنی تعریف شده (انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۰۰). پژوهشای جور واجور نشون داده که افراد با عوامل فشار روانی زای زیادی مانند شرایط کاری ضعیف، شرایط سیاسی غیرقابل تحمل، مرگ، تولد (سیاس[۷] و همکاران، ۲۰۰۴، به نقل از هافمن[۸] ۲۰۰۶) فشار زمان، نگرانیای مالی، جر و بحثای همیشگی در موقعیتای خانوادگی یا کاری (دلاهانتی[۹] و همکاران، ۲۰۰۰، به نقل از هافمن، ۲۰۰۶) تغییر در نوع تغذیه، تغییر آب و هوا، جدایی از خونواده و تغییر  در نوع نقش (پرسود[۱۰]، ۱۹۹۴، به نقل از براون[۱۱]، ۲۰۰۸) از طرفی آمارها نشون میدن که محیطای کاری شلوغ با اربابان مراجعه فراوون، سطح فشار روانی کارکنان رو شدیدا بالا برده و عوامل ایجاد کننده اون فردی، سازمانی و بیرونیه (عباس زادگان، ۵۶،۱۳۷۸) که کان و بایوسییر این محرکا رو به محتوای کار یعنی ساده، پیچیده، یکنواخت و جور واجور بودن و ویژگی‏های شغل یعنی ابعاد اجتماعی شغل یا روابط با سرپرست و اختلاف شغلی تقسیم بندی کردن (ساعتچی، ۱۳۷۷، ۳۳۲). هدف‏ها، ساختار، شرایط فیزیکی و پروسه های سازمانی نمونه هایی از عوامل ایجاد کننده فشار روانی شغلی هستن که تحقیقات مربوطه علل زیر رو واسه بروز اون خاطر نشون شده‏ان (Robbins, 2001, 512):

مشکلات

۱) لایق نبودن آموزش واسه افزایش توانایی، نشون ندادن راه پیشرفت شغلی.

۲) نبود اعتماد و تفویض اختیار واسه اراده کردن.

۳) کار بیش ازحد با تو منگنه گذاشتن کارمندان واسه کارای لازم.

۴) نبود تعریف روشن نقشای شغلی و جور واجور بودن وظایف شغلی.

۵) محیط کاری ناجور و طراحی ضعیف فضای کاری.

۶) نبود توازن کافی در زندگی کاری و ارتباطات ناسالم بین پرسنل.

به هر حال باید توجه داشت که استرس، شرایطی فیزیکی و روانیه که روی بهره وری، سلامت وکیفیت کاری پرسنل موثره و یافته های مضِر و هزینه اون، تدوین استراتژیایی رو می خواد (Clegg, 2006,55). البته در سطوح پایین استرس، اندازه کارکرد پایینه ولی در فشار روانی حد متوسط، سطوح کارکرد بهینه س (گملچ، ۳۷۵،۱۳۷۵). از طرفی نتیجه نتیجه مثبت استرس، فعالیت، جدیت و انگیزشه و اون چه بیشتر روش زوم شده نتیجه های منفی فشارعصبیه. در این رابطه مهم ترین نتیجه های فشار روانی عبارتند از (زارعی متین، ۹۹،۱۳۸۲):

۱) نتیجه های فردی رفتاری

۲) نتیجه های فردی روانی

۳) نتیجه های فردی فیزیولوژیکی

۴) نتیجه های سازمانی

 

 

[۱] Anxiety

[۲] Dysphasia

[۳] Markham

[۴] Smith

[۵] Kumar

[۶] Dollard

[۷] Sias

[۸] Huffman

[۹] Delahanty

 

[۱۰] Persaud

[۱۱] Brown