الگوی طبیعت گرایانه و مشارکتی و الگوهای مبتنی بر نظر خبرگان

دانلود پایان نامه

دستهبندیهای چهارگانه، پنجگانه و بیشتر نیز انجام گرفته است. از جمله این دستهبندیها، میتوان به دسته بندی هفتگانه مرکز مطالعات ارزیابی (دانشگاه کالیفرنیا) اشاره کرد. این دسته بندی به شرح زیر است:
ـ الگوهای هدف گرا
ـ الگوهای مدیریت گرا
ـ الگوهای تصمیم گرا
ـ الگوهای پاسخ گرا
ـ الگوهای مبتنی بر تحقیق آزمایشی
ـ الگوهای هدف آزاد
ـ الگوهای مبتنی بر مدافعه
الگوهای کاربرد گرا
الگوهای دسته اول بر سنجش پیشرفت یادگیری فراگیران تاکید دارد. دسته دوم الگوها بر نیازهای اطلاعاتی تصمیم گیرندگان تاکید میکنند. سومین دسته از الگوها بر فرایند برنامه تاکید دارد، در حالیکه چهارمین دسته از الگوها بر تبیین آثار برنامه و برقراری رابطه علّت و معلولی در برنامه مورد ارزیابی تاکید دارد به عبارت دیگر، دسته چهارم الگوها از روشهای تحقیق آزمایشی برای برقراری رابطه عِلّی استفاده میکند. این دسته از الگوها را می توان مثلاً در ارزیابی اثربخشی برنامههای آموزش ضمن خدمت به کار برد. دسته پنجم شامل الگوهای هدف – آزاد است، این دسته از الگوها فارغ از چار چوب آغازین برنامه مورد ارزیابی، به سنجش آثار آن می پردازد. به عبارت دیگر، این الگوی ارزیابی بدون توجه به این که هدف اصلی برنامه چه بوده است، به گردآوری آن دسته از اطلاعات ارزیابی میپردازد که بتواند میزان توان برنامه را در برآوردن نیازهای افراد زیربط بسنجد. دسته ششم، از طریق برقراری فرآیندی شبه قانونی و شنیدن آرا و نظرهای مدافعان و غیر مدافعان، درک افراد از برنامه را میسنجد. در دسته هفتم، الگوهای کاربردگرا قرار دارند، در این دسته الگوها، اطلاعات ارزیابی چنان گردآوری میشود که حداکثر استفاده را برای افراد ذیربط داشته باشد. از جمله پیشنهاد دهندگان این دسته پاتون (1997) و الکین و همکاران (1979) است . تمرکز این دسته الگوها بر آن است که ابتدا استفاده کنندگان واقعی اطلاعات ارزیابی مشخص شود. سپس به وسیله ارزیابی اطلاعاتی فراهم شود که برای آنان بیشترین کاربرد را دارد ( بازرگان،به نقل از خنیفر، 1381).
همچنین می توان بر اساس نظامهای فلسفی زیر بنایی معرفت شناسی و پارادیم های مرتبط با آنها نیز الگوهای ارزیابی را دسته بندی کرد. در این باره میتوان پارادیم خرد گرایانه و پارادیم طبیعت گرایانه را در نظر گرفت و الگوهای ارزیابی را به دو دسته عمده تقسیم کرد. همچینین می توان مکاتب فلسفی زیر بنایی اصالت تحصیلی، تفسیرگرایی و انتقادی را منظور نمود. بر این اساس چنانچه دیدگاهها و مکاتب یاد شده را مبنای پاسخ به سوالهای ارزیابی قرار دهیم، الگوهای ارزیابی آموزشی به دو دسته کلی کمّی و کیفی تقسیم می شوند. اگر این دو دسته الگو بر دو انتهای یک طیف قرار داده شوند، به طوری در یک انتهای طیف الگوهای کاملاً کمّی و در انتهای دیگر آن الگوهای کاملاً کیفی قرار داشته باشد، الگوهای مختلف ارزیابی میان آن دو انتها واقع می شوند.
ورتن و ساندرز (1987) طیف یاد شده را به شش قسمت تقسیم کرده، در هر قسمت یک دسته الگو را قرار داده اند. این دسته به قرار زیر است:
ـ الگوهای هدف گرا / الگوهای مدیریت گرا / الگوهای مصرف کننده گرا/ الگوهای مبتنی بر نظر خبرگان/ الگوی مبتنی بر مدافعه/ الگوی طبیعت گرایانه و مشارکتی/.
با توجه به نکات فوق و با منظور داشتن تقسیم بندی هشتگانه ی هاوس(1988)‌، طیف الگوهای ارزیابی که در دو انتهای آن الگوهای کمّی و کیفی قرار دارند به هشت دسته تقسیم می شوند. این دسته در جدول 2-1 نمایش داده شده است:
جدول 2-1 دسته بندی الگوهای عمده ارزشیابی آموزشی(خنیفر، 1381)
الگوهای ارزیابی
الگوها
پیشنهاد دهندگان
مخاطبان اصلی
مفروضات مورد توافق
روش های ارزیابی
پیامدهای مورد انتظار
نوع پرسش های ارزیابی
هدف گرا
تایلر
مدیران