آیت الله مکارم شیرازی و قرآن کریم

دانلود پایان نامه

(الأمین، 1403هـ، ج9: 269)
ترجمه: و در حال رکوع انگشتریاش را در راه خدا صدقه داد و خدا در قرآن کریم او را ستود.


متن غایب:
إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاَهَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاهَ وَهُمْ رَاکِعُونَ ﴿مائده/۵5).
ترجمه: ولى شما تنها خدا و پیامبر اوست و کسانى که ایمان آورده‏اند همان کسانى که نماز برپا مى‏دارند و در حال رکوع زکات مى‏دهند.
عملیات بینامتنی: براساس گفتهی ابوذر غفاری آیهی 55 سورهی مائده زمانی نازل شد که پیامبر اکرم(ص) با اصحاب خویش مشغول نماز خواندن بود، در این هنگام سائلی وارد شد و از مردم تقاضای کمک کرد ولى کسى چیزى به او نداد، او دست خود را به آسمان بلند کرد و گفت: خدایا تو شاهد باش که من در مسجد رسول تو تقاضاى کمک کردم ولى کسى جواب مساعد به من نداد، در همین حال على(ع) که در حال رکوع بود با انگشت کوچک دست راست خود اشاره کرد. سائل نزدیک آمد و انگشتر را از دست آن حضرت بیرون آورد، پیامبر(ص) که در حال نماز بود این جریان را مشاهده کرد، هنگامى که از نماز فارغ شد، سر به سوى آسمان بلند کرد و چنین گفت: خداوندا برادرم موسى از تو تقاضا کرد که روح او را وسیع گردانى و کارها را بر او آسان سازى و گره از زبان او بگشائى تا مردم گفتارش را درک کنند، و نیز موسى درخواست کرد هارون را که برادرش بود وزیر و یاورش قرار دهى و به وسیلهی او نیرویش را زیاد کنى و در کارهایش شریک سازى. خداوندا! من محمد پیامبر و برگزیده توأم، سینهی مرا گشاده کن و کارها را بر من آسان ساز، از خاندانم على(ع) را وزیر من گردان تا به وسیلهی او، پشتم قوى و محکم گردد. ابوذر اشاره میکند که هنوز دعای رسول اکرم(ص) به پایان نرسیده بود که آیه 55 سورهی مائده نازل شد. برخی مفسرین نیز چنین بیان میکنند، وقتی این آیه نازل شد که، عدّهای از پیامبر(ص) سؤال کردند که بعد از شما چه کسی ولی و سرپرست مسلمین خواهد بود؟ وقتی پیامبر(ص) به همراه آنان به سمت مسجد حرکت کردند، گدایی را دیدند که از مسجد با انگشتری در دست بیرون میآید، پیامبر(ص) از او پرسید چه کسی آن را به تو داده است؟ به علی(ع)، اشاره کرد، دوباره آن حضرت پرسید: در چه حالی آن را به تو بخشید؟ گفت: در حال رکوع، پیامبر(ص) با همراهانش تکبیر گویان وارد مسجد شدند(ر.ک: مکارم شیرازی، 1361ش، ج4، 423-422). عبدی در این بیت از شعر زیبای خویش به طور زیبایی ماجرای زکات دادن حضرت علی(ع) در هنگام رکوع را به تصویر میکشد. در مصراع دوّم از شعر خویش به این نکته اشاره میکند که خداوند باریتعالی در قرآن کریم نیز بدان اشاره فرموده است. رابطه بینامتنی این فراز از شعر عبدی، هم از نوع نفی جزیی باشد؛ چرا که واژهی کلیدی «رَاکِعاً» رسیدن به متن غایب را برای مخاطب آسان نموده و هم از نوع نفی متوازی؛ چرا که شاعر به طور زیبا و کاملاً آگاهانه از مضمون آیه در شعر خویش سود برده است.
متن حاضر:
مَن ذَا یُوازِیکُم وَ أَنتُم
خَلائِفُ اللهِ فِی البِلادِ
(الأمین، 1403هـ، ج9: 269)
ترجمه: کیست که با شما روبرو شود و برابری کند در حالیکه شما جانشینان خداوند در زمین هستید.
متن غایب:
وَإِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلاَئِکَهِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الأَرْضِ خَلِیفَهً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِیهَا مَن یُفْسِدُ فِیهَا وَیَسْفِکُ الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَنُقَدِّسُ لَکَ قَالَ إِنِّی أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ ﴿بقره/۳۰﴾.
ترجمه: و چون پروردگار تو به فرشتگان فرمود: من در زمین جانشینى خواهم گماشت (فرشتگان) گفتند: آیا در آن کسى را مى‏گمارى که در آن فساد انگیزد و خونها بریزد و حال آنکه ما با ستایش تو (تو را) تنزیه مى‏کنیم و به تقدیست مى‏پردازیم فرمود: من چیزى مى‏دانم که شما نمى‏دانید.
عملیات بینامتنی: خداوند میخواست موجودى بیافریند که گل سر سبد عالم هستى باشد و شایستهی مقام خلافت الهى و نماینده «الله» در زمین گردد. در حدیثى که از امام صادق(ع) در تفسیر این آیات آمده و آیت الله مکارم شیرازی بدان اشاره دارد، نیز به همین معنى اشاره شده است که فرشتگان بعد از آگاهى از مقام آدم دانستند که او و فرزندانش سزاوارترند که خلفاى الهى در زمین و حجّتهاى او بر خلق باشند. اینکه فرشتگان سؤال کردند تنها برای این بود که میخواستند حقیقت مشخص شود نه اینکه اعتراضی داشته باشند»( مکارم شیرازی، 1361ش، ج1: 173-172). به هر حال انسان خلیفهی خدا در زمین و عهده دار استقرار حاکمیّت خدا و وارث نهایی زمین و حکومتِ در آن است. انسان موظّف است خصایص و شرایط لازم برای احراز این مسؤولیت را کسب کند و از همهی امکانات مادّی و معنوی بهره گیرد. شاعر در این فراز از شعر خویش که در مدح امامان معصوم(ع) سروده است، از ایشان به عنوان جانشینان بر حق خداوند بر روی زمین یاد میکند و در واقع چنین میگوید که شما جانشینان خداوندی هستید که کسی یارای مقابله با شما را نداشته و نخواهد داشت. در بررسی روابط بینامتنی این بیت از شعر شاعر با کلام وحی چنین برمیآید که شاعر با اطلاع کامل از آیه مورد نظر و با بهرهگیری از مضمون آیه توانسته است به طور زیبایی آن را در بین شعر خویش بگنجاند، پس رابطهی بینامتنی از نوع نفی متوازی است و با وجود واژه کلیدی «خلائف» در متن حاضر ذهن مخاطب به سوی متن غایب سوق داده میشود، از نوع نفی جزئی نیز باشد.
متن حاضر:
وَ لَم یَکُن وَالَی عَلِیاً حَبَطَت
أَعمَالُهُ وَ کَبَّ فِی نَارِ لَظَی
(الأمین، 1403هـ، ج9: 270)
ترجمه: و هر آن کس که دوستدار علی(ع) نباشد، تمام اعمال نیکاش باطل میشود و با صورت در آتش جهنم افکنده میشود.
متن غایب: