پایان نامه ارشد رایگان درباره سلسله مراتب، کانون توجه، نقطه مرکز، کتاب مقدس

رسمی درصدد ایجاد سبکی خاص نباشند.یهودیت کم تر از بقیه ی ادیان به علم معماری پرداخته، چراکه اغلب ماندگاری آنان در یک مکان ناپایدار بوده و مکان های در دسترس اجاره ای بوده اند. در نتیجه معماری حاکم بر کنیسه های یهودی ساده، فروتن، تابع محیط و پایدار بوده است. (آهنگریان،۱۳۸۷)
کنیسه متحد کننده و وحدت بخش است. کنیسه انسان ها را دور هم جمع می کند و از آن ها یک جماعت می سازد. جماعتی که به واسطه تمرکز حول یک نقطه، احساس با هم بودن و همراه بودن پیدا می کند. (صدیق پور،۱۳۷۷) کنیسه انسان را بواسطه مواجهه و رو در رو شدن با دیگران پیوند می دهد و یکی می کند. به همین خاطر است که کنیسه جزء مکان های مجزا و زیادی ندارد و فقط یک مکان است.
کنیسه مکانی برای عبادت است و مکانی برای بریدن از خود و تکلم با خداوند،. بنابراین کنیسه می باید انسان را از دنیای بیرون کاملا جدا کند و او را در خود فرو ببرد به گونه ای که هیچ عاملی حواس او را مخدوش نکند. کنیسه بستری بری تعالی روح انسان ها، برای تعالی روح جسم انسان باید ساکن شود و محیط پیرامون او آرام باشد. این امر مکانی می طلبد برای آرامش و استقرار که همان مسکن است. لیکن مسکنی موقت.(صدیق پور،۱۳۷۷)
کنیسه مکانی برای در حضور بودن است: موقع عبادت انسان می باید ذهنش را از تمامی افکار دیگر خالی کند و خویش را به گونه ای در نظر بگیرد که گویی در مقابل تجلی الهی قرار گرفته است. (صدیق پور،۱۳۷۷)
این احساس با رو کردن به یک نقطه در انسان ایجاد ایجاد می شود- نقطه ای که تجلی گاه نام الهی بوده است. محل معبد مقدس از اورشلیم، برای تاکید بر این احساس، نیز نمادین سازی آن نقطه مقدس، کانون توجه انسان به هنگام عبادت ایستاده و فردی، نقطه ای است که مقدس ترین شی در آنجا نگه داری می شود و بدین لحاظ مقدس ترین مکان در کنیسه محسوب می شود. (صدیق پور،۱۳۷۷)
صورت های مختلف عبادت در کنیسه اجرا می شود، در خواست و تقاضا برای نعمت یا عفو و بخشش، دعا، تسبیح گفتن خداوند، یکتا خواندن خداوند، ابراز محبت به ا.، ستایش و بزرگوتر خواندن خدا و … که بیشتر آن ها یا توسط پیش نماز با صدای بلند اجرا می شود و یا توسط جماعت به صورت سرود و همراه با هم. (سلطانی، ۸۴، ص۷۵)
قداست کنیسه ناشی از عوامل گوناگون است. قرار گیری یک شیء مقدس (الواح تورات)، حاضر شدن جماعت که خود امری مقدس است و به واسطه اینکه نام خداوند آنجا خوانده می شود.(سلطانی، ۱۳۸۴) بنابراین در کنیسه نیز از الگویی مقدس استفاده شده است، که عینا در متون مقدس آمده و شکل دهنده به خیمه میعادگاه در بیابان بوده است. (صدیق پور،۱۳۷۷)
کنیسه یک نقطه مرکزی و میانی دارد – نقطه ای که کانون توجه به جمات و تمرکز دهنده آنان است در مقابل این نقطه در سمتی که انسان را رو به مکان مقدس هدایت می کند. یک شیء بسیار مقدس قرار می گیرد و کانون توجه انسان به هنگام عبادت می شود. نقطه ای که یادآورنده حضور الهی برای انسان است…. (سلطانی، ۸۴، ص۷۵)
تصویر شماره ‏۵۲- کنیسه ملا یعقوب در اصفهان (منبع:www.zasta.ir)
پلان کنیسه های یهودی مربع یا مستطیل بوده. ارتفاع کنیسه ها در باور این دین باید از دیگر سازه ها ی اطراف بلندتر باشد اما این از جمله مواردی است که تقریبا“ هرگز در محیط به اجرا در نیامده زیرا یهودیت به عنوان یک اقلیت معمولا“در هیچ منطقه ای قدرت انجام این کار را نداشته است خصوصا“در مکان هایی که مسیحیان قدرت ساخت کلیسا های خود را داشتند هرگز امکان ساخت بنایی که ارتفاع آن از نا قوس کلیسای یک منطقه مرتفع تر باشد وجود نداشته.
تصویر شماره ‏۵۳- پلان مستطیلی شک کنیسه شکرا در اصفهان(منبع: میناسیان،۱۹۹۲)
پنجره در معماری کنیسه ها دارای وجوه خاصی است.در عین حال که نورگیری بنا توسط آن صورت می گیرد، زیبایی خاصی القا می کند و همین طور قدرت انتقال حس عرفانی را نیز در محیط فراهم می سازد.(آهنگریان،۱۳۸۷)
تصویر شماره ‏۵۴- پنجره نور گیر در کنیسه ملا یعقوب(منبع: میناسیان،۱۹۹۲)
از اجزای شاخص در فضای داخلی کنیسه ها میتوان به این موارد اشاره کرد:جایگاه پیشنماز و الواح تورات، ورودی(منظور از ورودی فضای گذر از بیرون کنیسه به داخل آن)، مکان های نشستن بانوان واقایان. (آهنگریان،۱۳۸۷)
جایگاه پیشنماز و الواح تورات : نگه داری تورات مقدس در صندوقچه هایی چوبی است که نهایتا در کمدهایی که درون دیوار ساخته شده و در ضلعی ازکنیسه که ناحیه ی مقدس نام دارد و رو به قبله است قرار میگیرد و جلوی این کمد ها با پرده پوشانده می شود. معمولا“ پرده ها مزین به دعا به زبان عبری است.این قسمت از کنیسه تاثیر گرفته از آیه ای از تورات مقدس است:ای موسی پرده ها را کنار بزن و پرده از صندوقچه بردار. در فضای داخلی معمولا“بیشترین تزئینات در جایگاه تورات صورت میگیرد و پس از آن در جایگاه پیشنماز و اجزای آن.
جایگاه پیشنماز(منبر) : سکویی که معمولا“با سه قدم (وجود ۲ پله به صورت مرسوم)از زمین ارتفاع می گیرد و منبر معمولا“روی این سکو که مراسم تورات مقدس بر روی آن قرار می گیرد و این جایگیری مرکزیت تورات را در دین یهودیت بصورت سمبلیک بیان می سازد.
قبله: یهودیان در سراسر دنیا رو به سمت دیوار اورشلیم (بیت المقدس) میباشد که در کشور های شرقی رو به غرب ودر کشورهای غربی رو به شرق بوده است. (آهنگریان،۱۳۸۷)
۵-۳-۴- جمع بندی خصوصیات طرح کنیسه
– مکانی نیمه روشن: عبادتگاه یهودیان معمولا مکانی است کاملا پوشیده بستری که نور را در آن به نمایش می گذارد. مکانی برای تجلی نور الهی .
– سلسله مراتب: یک راه برای اینکه مکانی خاص شود ایجاد سلسله مراتب برای دسترسی به آن است، که انسان را برای رسیدن به نقطه نهایی و عروج آماده کند این امر در عبادتگاه یهودیان به وضوح مشاهده می شود چه زمانی که خیمه عبادتگاه در خارج اردوگاه و پس از طی سلسله مراتبی بر پا می شد و چه در فضای معبد و کنیسه که سلسله مراتب در درون بنا شکل می گرفت.
– وجود یک نقطه مکزی (مرکز را): این نقطه مرکزی نقطه تمرکز دهنده و تذکر دهنده به جماعت می باشد. نقطه ای که یک نفر به نمایندگی از طرق جماعت نماز می خواند و نقطه نمادین قربانگاه در عهد قدیم می باشد.
– جهت دار بودن: اجزای کنیسه رو به جهتی دارند که شیء مقدس قرار دارد، نقطه ای که کانون توجه انسان به هنگام عبادت و نماد حضور الهی است.
– سکوت معنوی: کنیسه محل تکلم انسان با خدا، و از هیاهوی بیرون تهی است و تنها صدایی که شنیده می شود زمزمه تکلم با خداوند است.
۵-۴- عبادتگاه مسیحیان
۵-۴-۱- پیشینه کلیسا
واژه «کلیسا» از واژه یونانی Ek-kalein و لغت لاتین Ecclesia، به معنای یک جمعیت و انجمن و یا یک اجتماعی است که اغلب دارای هدفی دینی هستند؛ یعنی اجتماع انسان‌هایی که فراخوانده شده و با یکدیگر جمع شده‌اند. در ترجمه یونانی عهد عتیق، واژه «کلیسا۴۹» در ابتدا برای اجتماعمردمی است که از سوی خدا انتخاب شده بودند، به ویژه برای آن جماعت کوه سینا که در آن بنی‌اسرائیل قانون را از خدا دریافت کرد و از سوی خدا به مثابه قوم مقدس، برگزیده شد. در عهد جدید نیز این واژه برای مردمی به کار رفته است که خدا آنها را برای خدمت مخصوصی فرا خوانده است. (طاهری، ۱۳۸۹، ص۱۴۳)
کلیسا یعنی مکان مقدس مسیحیان با همان هدف اجتماعی کنیسه ها بوجود آمد. اولین طرح معماری کلیسا در کاخ امپراطوری کنستانتین ریخته شد و با نفوذ مادرش «سنت هلن» در تمام امپراطوری رواج یافت. کلیسا که همواره در تاریخ مسیحیت حضور چشمگیر داشته است در ابندا نظریات و رویه های یهودی را پذیرا شد اما از زمان به وجود آمدن نهضت اصلاحط پروتستان در اشکال مختلف وجودداشته است. (حسینی،۱۳۸۱، ص ۸۷)
کلیسا پدیده ای است که پس از رستاخیز عیسی به وجود آمده است. آنچه به هر صورت روشن است این مطلب می باشد که حضرت عیسی خود در صدد بنیان گذاشتن کلیسا نبوده است و اینکه او خود یکی مسیحی بوده است و هرگز در صدد قطع رابطه و بریدن از مذهب یهود نبوده است. (حسینی،۱۳۸۱، ص ۸۷)
در کتاب مقدس، واژه «کلیسا» به مثابه اموری مختلف معرفی شده است: قوم خدا و شراکت ایمانداران نجات یافته به وسیله مرگ مسیح، قوم خوانده شده از دنیا، هیکل خدا و روح‌القدس ، بدن مسیح ، مشارکتی روحانی یعنی همان سکونت روح،یگانگی روح، محبت و مراقبت از یکدیگر، یک خدمت روحانی، پایه و اساس حقیقت. به طور کل در عهد جدید ابتدا این واژه اختصاص به قوم خدا در مسیح دارد که به مثابه شهروندان ملکوت خدا و برای پرستش خدا جمع شده‌اند. البته به معنای بدن مسیح و همچنین به معنای محل عبادت روح‌القدس نیز بیان شده است. (طاهری، ۱۳۸۹، ص۱۴۴)
کلیدی‌ترین جمله کتاب مقدس، که به نقل از عیسی مسیح درباره کلیسا گفته شده است، عبارت است از: «و من نیز تو را می‌گویم که تویی پطرس و بر این صخره کلیسای خود را بنا می‌کنم و ابواب جهنم بر آن استیلا نخواهد یافت…». (طاهری، ۱۳۸۹، ص۱۴۴)
بر اساس آیین مسیحیت راه دخول به کلیساى مسیح که قوم جدید خدا مى‌باشد عبارت است از تعمید . تعمید درمورد کسانى اجرا مى‌شود که توبه کرده و به مسیح ایمان آورده‌اند و نشانه عضویت در خانواده روحانى خدا مى‌باشد. مسیحیان معتقدند تعمید به خودى خود کسى را نجات نمى‌دهد زیرا گناه‌کاران فقط بوسیله ایمان به مسیح نجات مى‌یابند. تعمید علامت و سمبل پاکى از گناه و شروع یک زندگى جدید در مسیح مى‌باشد. در بعضى از کلیساها مرسوم است که آب بر سر کسانى که تعمید مى‌گیرند مى‌پاشند و یا مى‌ریزند و یا در کلیساهاى دیگر اشخاص را کاملا در آب فرو مى‌برند. (طاهری، ۱۳۸۹، ص۱۴۴)
۵-۴-۲- معماری کلیسا
معماری کلیسا دو بخش مجزای “تعمیدگاه” و “میعادگاه” را در بر میگرفت . (شقاقی،۱۳۸۴،ص۱۰۰) تعمیدگاه شامل حوضی برای غسل تعمید، دیواری گرد و مشبک و گنبدی که بر طاقی استوار بود که به یک راهرو باز میشد. ساختمان میعادگاه عبارت از صحن سه رواقه ی بزرگ و میز مقدسی بود که در مرکز آن جای داشت، دو بازو نیز به طرفین صحن اضافه شدند که بیانگر صلیب مسیح بودند، محرابی نیز در جانب شرق قرار داشت که منبر کشیش (کاتدرا) را در خود جای میداد( شقاقی،، ص ۱۰۵-۹۹)
پلان بیشتر کلیساهای نخستین ترکیب یا آمیزه ای بود از حالت کشیدگی و حالت مرکزگرایی. فضای داخلی مهم وجه مشترک همه ی کلیساهای اولیه است. از این طریق میل به تعالی به ظهور میرسد و همین میل دست مایه ی بیان معنای فضای مسیحی شد. فضای وجودی مسیحی از محیط متعین آدمی حاصل نمیشود، بلکه تجلیگاه عهد و طریق رستگاری است که به صورت مرکز [: نماد عهد آدمی] و معبر[: نماد نسیر معنوی آدمی] متعین شده است. با ساختن این مرکز و معبر در قالب کلیسا، معنای جدید وجود صورتی بصری یافت(شولتز، ۱۳۸۶، ص

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه ارشد رایگان دربارهمجسمه سازی، فضای کالبدی، سلسله مراتب، نماز جماعت

دیدگاهتان را بنویسید