رابطه ریسک و بازده(سیستماتیک و فوق العاده)سهام با مدت تصدی هیات مدیره شرکت ها- …

هیات مدیره ها به عنوان عنصری فعال و تسهیل کننده در فعالیتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی سازمان، از مسئولیتهایی برخوردارند که این مسئولیت ها به صورت رسمی یا غیر رسمی در شرح شغلی آنها تعریف می گردد. آنچه که به وضوح در تحقیقات اخیر به چشم می خورد درک این موضوع است که هیات مدیره ها زمانی می توانند به مسئولیتهای خود جامه عمل بپوشانند که آنها را به درستی درک کرده و اقدامات مقتضی را برای تحقق آنها اعمال کنند.
انواع نقش های هیات مدیره از منظر نظریات حاکمیتی عبارتند از:
عاملیت: ایفای نقش نظارت – مدیران خطاکارند و می بایست نظارت شوند.
خادمیت: ایفای نقش هادی سازمانی- مدیران خادمان سازمانند و در مواقع مورد نیاز به نصایح هادیان سازمانی نیازمندند.
وابستگی منابع : ایفای نقش منبع یاب- هیات مدیره پل بین سازمان و محیط است.
انتخاب استراتژیک : ایفای نقش استراتژیک – هیات مدیره استراتژی نویس و ارزیاب استراتژی سازمانی است ( در مواقع لزوم از مدیرعامل و تیم وی استفاده می شود). اجرای استراتژی برعهده مدیران بوده و هیات مدیره تنها در این مرحله ناظر است.
برتری سهامداران : ایفای نقش نگهبان- هیات مدیره پاسبان منافع سهامداران است.
ذینفعان : ایفای نقش حافظ منافع عمومی- هیات مدیره پاسبان منافع کلیه ذینفعان است.
تسلط مدیریت: ایفای نقش عروسک خیمه شب بازی – هیات مدیره صرفاً تصویب کننده طرحهای مدیران است.
قانون گرایی : ایفای نقش قانون مآب – هیات مدیره همچون یک افسر ارتشی، تنها به فکر کسب حداقل مقبولیت قانونی است(غفاری،۱۳۸۹).
حال در این میان هیات مدیره با ایفای صحیح نقش های حاکمیتی خود بر عملکرد شرکت ها تاثیرگذار خواهد بود.یکی از ویژگی های هیات مدیره که بر وابستگی به نهادها یا انجمن ها ، روابط دولتی ، روابط شخصی با افراد برجسته و به طور کلی به موفقیت های فوق العاده آنها منتج می شود مدت تصدی هیأت مدیره می باشد.
۲-۵ مدت تصدی هیأت مدیره
یکی از مباحث موجود در زمینه موضوع هیأت مدیره ، بر مسئله مدت تصدی اعضای هیأت مدیره تمرکز دارد .قضاوت سرمایه گذاران از توانایی هیأت مدیره می تواند تحت تاثیر روابط بلندمدت سرمایه گذاران و اعضاء هیأت مدیره باشد ، به عبارت دیگر دوره تصدی طولانی تر هیأت مدیره باعث ایجاد فرصت های بیشتری برای شرکت کنندگان در بازار سرمایه می شود تا توانایی هیأت مدیره را ارزیابی کنند . سرمایه گذاران از اعضاء هیأت مدیره انتظاراتی دارند . اعضاء هیأت مدیره می توانند از طریق انعقاد قراردادهای کارا در طی دوره تصدی خود و ارائه خدمات مطلوب ، بیش از حد انتظار سرمایه گذاران موجب ایجاد اعتبار شغلی و در نتیجه تصدی طولانی تر خود شوند . در واقع حضور طولانی مدت اعضاء هیأت مدیره موجب ایجاد تمایل در آنان برای حفظ قدرت و تصدی می شود . تلاشی که هیأت مدیره در جهت حفظ قدرت و اعتبار به کار می گیرند و یا ترس از احتمال طرح دعاوی حقوقی علیه آن ها ، ساختارهایی است که مانع از رفتارهای نامناسب هیأت مدیره می شود .سرمایه گذاران با گذشت زمان شناخت بهتری از فعالیت های هیأت مدیره به دست آورده و تجربه بیشتری کسب می کنند و بدین ترتیب توانایی آن ها در مورد مناسب بودن یا نبودن فعالیت های هیأت مدیره افزایش می یابد . بنابراین تصدی طولانی مدت اعضاء هیأت مدیره می تواند اعتبار هیأت مدیره را بهبود بخشد . با توجه به اینکه مدیران جدید هر دو سال یک بار از میان سهامداران و با رای اکثریت آنان انتخاب می شوند لذا هیأت مدیره می تواند گزینه ارزش خود را افزایش دهد و موجب جلب رضایت و اعتماد سهامداران شود تا سهامداران برای دوره های آتی آنان را به سمت اعضاء هیأت مدیره منصوب نمایند و در طی دوره تصدی طولانی مدت ، هیأت مدیره می تواند با افزایش ارزش ، اعتبار شغلی خود را در بازار سرمایه ارتقاء بخشد (رضایی و حیدرزاده ،۱۳۹۲).
از متغییر مدت تصدی (جابه جایی) هیات مدیره می توان به عنوان نشانه ای از کیفیت اعمال حاکمیت شرکتی استفاده شود.زیرا چنین فرض میشود که در صورت وجود نظام مطلوب حاکمیت شرکتی ، مدیران ناکارا و غیر موثر قبل از اینکه موجب ضرر و زیان شرکت گردند، از کار بر کنار می شوند. در شرکتهایی که دارای سازو کار مطلوب حاکمیت شرکتی هستند ، به احتمال زیاد نظارت موثرتری بر مدیران صورت می گیرد. البته باید در نظر داشت که وجود جا به جایی های گسترده ، همواره به معنی جایگزینی مدیران ضعیف تر توسط مدیران قوی تر نیست بلکه در پشت پرده این تغییرات ، انگیزه های پنهان دیگری نیز در کار باشد و موجب راه نیافتن افراد شایسته تر به هیات مدیره شود . با این حال ، با فرض جایگزینی مدیران بد توسط مدیران خوب میتوان ادعا کرد در شرکت هایی که نرخ جابه جایی آنها بالاست ، ساز و کارهای بهتر حاکمیت شرکتی و اثر بخشی بیشتر اعضای هیات مدیره ،زمینه ساز دستیابی به عملکرد مالی مطلوب تری خواهند شد. داهیا و همکاران(۲۰۰۲) بر اساس تحلیل های مبتنی بر مفروضات مذکور ، به این نتیحه رسیدند که جابه جایی های صورت گرفته در اعضای هیات مدیره شرکت هایی که ساختار هیات مدیره خود را بر اساس توصیه های گزارش کدبری تغییر داده بودند،پس از انتشار این گزارش ، بیشتر از سابق شده است.آنان همچنین دریافتند که در مقطع زمانی مقارن با انتشار گزارش مذکور ،دبین جابه جایی های گسترده در اعضای هیات مدیره نمونه بزرگی از شرکت های انگلیسی و عملکرد مالی نامطلوب آنها ، رابطه آماری وجود داشته است. آنها به این نتیجه رسیدند که افزایش جابه جایی در اعضای هیات مدیره شرکت ها امری تصادفی نیست . بلکه با عملکرد شرکت رابطه معکوس دارد.پس از بررسی و کنترل عملکرد احتمال اینکه اعضا سمت خود را از دست بدهند، بیشتر از زمانی است که درشرکت های دارای عملکرد ضعیف ، تصمیم به رعایت مفاد و شرایط مندرج در قانون گرفته می شود. بدین ترتیب ، به نظر می رسد که با فرض درست بودن معیارهای تعیین شده برای اندازه گیری عملکرد، پاسخ به این سوال که آیا مدت تصدی هیات مدیره می تواند متاثر از عملکرد شرکت ها و به تبع آن ریسک و بازده سهام شرکت ها قرار باشد، می بایستی مورد بررسی قرار گیرد .
۲-۶ عملکرد هیات مدیره
عملکرد سازمان ها اعم ازمالی و غیر مالی تحت تاثیرعوامل درون سازمانی و برون سازمانی قرار دارد . از عوامل درون سازمانی که بر عملکرد شرکت ها تاثیر گذار خواهد بود تصمیم گیری است .کیفیت و چگونگی تصمیمات بر میزان موفقیت و تحقق اهداف سازمانی تاثیر گذار است .به عبارتی سرنوشت سازمان به نحوه تصمیم گیری مدیران و نتایج حاصل از آن بستگی دارد.پیشرفت روز افزون تکنولوژی ، جهانی شدن اقتصاد و تجارت و همچنین شدت تغییرات محیطی و افزایش عدم قطعیت در روند این تغییرات موجب شده اند که ریسک و عدم اطمینان از عناصر لاینفک فرایند تصمیم گیری در سازمان ها به شمار آمده و درنتیجه اداره سازمان امروزی بیش از هر زمان دیگری پیچیده تر شده است. در چنین فضایی مدیران به عنوان تصمیم گیرندگان اصلی سازمان ها ، واکنش ها و عکس العمل های متفاوتی از خود نشان میدهند که بیانگر نحوه رفتار آنان است.میل به ریسک پذیری و نحوه نگرش آنان به ریسک به عنوان یکی از ویژگی های شخصیتی خاص ، تعیین کننده میزان رفتار ریسک پذیرانه یا ریسک گریزانه ایشان به هنگام تصمیم گیری است .برخی مدیران به دنبال پذیرش ریسک بوده و ریسک پذیرند و برخی دیگر از قبول و پذیرش ریسک اجتناب کرده و ریسک گریزند.گروهی دیگر نسبت به قبول و یا رد ریسک بی تفاوت بوده و به عنوان افراد خنثی تلقی می شوند (مظلومی و لطیفی ،۱۳۸۶).
وجود هر یک از ویژگی های ریسک پذیرانه یا ریسک گریزانه در میان مدیران مسلما” بازده و سود آوری شرکت ها که در واقع نشان دهنده عملکرد سازمان ها می باشد را تحت تاثیر قرار می دهد. چون این طرز تفکر و نحوه تصمیم گیری بر حال و آینده شرکت ها تاثیر گذار خواهد بود.
بررسی مبانی نظری و تحقیقات گذشته حاکی از آن است که عملکرد سازمان ها از رفتار ریسک گریزانه افراد تاثیر می پذیرد. اهمیت رفتار ریسک پذیرانه در سازمان به گونه ای است که به هنگام انتصاب افراد در پست ها و مشاغل مختلف سازمانی مورد توجه قرار می گیرد زیرا میتواند بر عملکرد افراد و در نهایت عملکرد سازمان تاثیرگذار باشد.
انتظار می رود یک هیأت مدیره با نفوذ و معتبر حجم بالایی از معاملات را که توسط مدیران انجام می شود کنترل و هدایت نماید و فعالیت های مخاطره آمیز شرکت و درجه ریسک پذیری آنرا مدنظر قرار دهد . تحقیقات تائید می کنند بازده مورد انتظار هر سرمایه گذاری با سطح ریسک آن رابطه بنیادی و اساسی دارد ، به طوری که زمانی یک طرح با ریسک بالا قابل قبول است که بازده پیش بینی شده آن نیز ، بسیار بالا باشد . بنابراین بین ریسک و بازده رابطه مستقیم وجود دارد.
مدیران با نفوذی که در طرح های مخاطره آمیز سرمایه گذاری می کنند بازده بالایی را پیش بینی می نمایند و انتظار می رود عملکرد( بازده ) بالاتری را نیز نسبت به سایر شرکتهای رقیب موجود در صنعت داشته باشند (رضایی و حیدرزاده ،۱۳۹۲). در تحقیقات پیشین از جمله در تحقیق انحام شده توسط عرب مازار یزدی(۱۳۹۰) نشان داده شد که متغییرهای راهبری شرکتی از جمله تعداد اعضای هیات مدیره ، تعداد اعضای غیر موظف و تعداد سهامداران عمده هیچ تاثیری بر عملکرد شرکت ها ندارد .حال با توجه به موارد ذکر شده پیش بینی می شود عملکرد شرکت ها بر مدت تصدی هیأت مدیره تاثیر گذار باشد. لذا عنصر اساسی در تصمیم گیری برای حفظ یا خلع هیات مدیره ، ارزیابی توانایی های نهفته اعضای هیات مدیره با توجه به عملکرد سازمان و ریسک متواتراز آن می باشد. با توجه به عملکرد سازمان تصمیم گیری در مورد مدت تصدی هیات مدیره شدیداً به منابع ریسک بستگی دارد.
۲-۷ ریسک
اصل ثابتی در فرهنگ سرمایه گذاری وجود دارد مبنی بر اینکه سرمایه از ریسک و خطر گریزان است و به سوی بازده و سود تمایل دارد . به همین خاطراست که سرمایه گذاران ریسک گریز از ورود سرمایه خود به جایی که خطر و ریسک وجود دارد یا افق نامشخصی در برابر سود و اصل سرمایه شان هست، امتناع می کنند. اما آیا می توان جایی را پیدا کرد که سرمایه گذاری در آن ریسک نداشته باشد؟
ریسک و خطر از دست دادن اصل و فرع سرمایه در همه جا هست، بعضی سرمایه گذاری ها پر خطرند و برخی کم خطر. سرمایه گذار با توجه به میزان خطر و ریسک سرمایه گذاری، انتظار سود و بازده متناسب را دارا می باشد. معمولا سرمایه گذاران به وسیله تجزیه و تحلیل های مالی خود به دنبال بازده متناسب با توجه ریسک مربوط می باشند .
تعاریف متعددی از مفهوم ریسک در سرمایه گذاری به عمل آمده است . در یک تعریف کلی می توان چنین بیان داشت که نوسان پذیری بازده سرمایه گذاری را ریسک سرمایه گذاری می نامند.
هر نوع سرمایه گذاری با عدم اطمینان هایی مواجه میگردد که بازده سرمایه گذاری را در آینده مخاطره آمیز میسازد.ریسک یک دارایی سرمایه ای بدین خاطر است که این احتمال وجود دارد که بازده حاصل از دارائی کمتر از بازده مورد انتظاراست. بنابراین ریسک عبارت است از احتمال تفاوت بین بازده واقعی و بازده پیش بینی شده و یا می توان گفت ریسک یک دارایی عبارت است از تغییر احتمالی بازده آتی ناشی از آن دارایی.
وستون بریگام، ریسک یک دارائی نظیر اوراق بهادار را تغییر احتمال بازده آتی ناشی از دارائی می داند. بنابراین با معیارپراکندگی بازده دارایی، ریسک را میتوان انحراف معیار نرخ بازده تعریف نمود. پس می توان پراکندگی بازده های ممکنه از بازده مورد انتظار را با واریانس محاسبه و بعنوان یک معیار از ریسک تلقی نمود (مصوبه ریسک و بازده سازمان اوراق بهادار تهران ).
ریسک بازده دارایی ها به دو قسمت نوسانات بازار و نوسانات مختص شرکت تجزیه می شود که به ترتیب به ریسک سیستماتیک و فوق العاده مشهور می باشند و در ادامه هر دو نوع ریسک به تفصیل تشریح می شود.
۲-۷-۱ ریسک سیستماتیک
آن قسمت از تغییرپذیری در بازده کلی محصولات مالی را که مستقیما” به تغییرات بازار یا اقتصاد بستگی دارد ریسک سیستماتیک گویند . معمولا تمامی اوراق بهادار تا حدودی ازریسک سیستماتیک برخوردارند و در بر گیرنده عواملی همچون ریسک تورم، بازار، نرخ بهره و ریسک کشور است. این نوع ریسک غیرقابل کاهش است و تنوع در اوراق بهادار ، نمی تواند باعث کاهش ریسک سیستماتیک شود (فروغی و نعل شکن،۱۳۸۹).
ریسک هر دارایی با بتای آن که معیار ریسک سیستماتیک است ،اندازه گیری می شود. بنابراین بتا یکی از پرکاربردترین و پذیرفته ترین ابزار اقتصاددانان مالی و متخصصان بازار ، برای سنجش و مدیریت ریسک است.افزون بر این بتا در حوزه های مختلف علوم مالی و حسابداری ،نظیر تعیین ارزش منصفانه حقوق صاحبان سهام ، پژوهش های مربوط به رابطه قیمت وسود از اهمیت ویژه برخوردار است (سعیدی و رامشه ،۱۳۸۹).
۲-۷-۲ ریسک فوق العاده
در مقایسه با مطالعات بی شماری که رابطه بین ریسک سیستماتیک و بازده را بررسی نموده اند ، نقش ریسک فوق العاده نادیده گرفته شده است.زو و مالکیل (۲۰۰۳) مشاهده نمودند که در ادبیات مالی ، توجه بسیار کمی به رفتار ریسک فوق العاده شده است .
مطابق مصوبه ریسک و بازده اوراق بهادار تهران به آن قسمت از تغییرپذیری در بازده کلی محصولات مالی که به تغییرپذیری کلی بازار بستگی ندارد ، ریسک فوق العاده می گویند. این نوع ریسک منحصر به محصول خاصی نیست و به عواملی همچون ریسک تجاری، مالی و ریسک نقدینگی بستگی دارد. عواملی از قبیل مدیریت ، ترجیحات مصرف کننده و اعتصابات کارگری باعث نوسان در بازده های یک شرکت می شود . این عوامل عمدتا” مستقل از عوامل تاثیرگذار بر بازارهای اوراق بهادار هستند. این نوع ریسک را می توان با ایجاد پرتفلیو کاهش داد. هر چه تنوع اوراق بهادار بیشتر شود ریسک فوق العاده کوچکتر و کوچکتر می شود و ریسک کل پرتفلیو به ریسک سیستماتیک نزدیکتر می شود.
مرتون (۱۹۸۷ ) معتقد است سرمایه گذاران اطلاعات کامل از تمام اوراق بهادار ندارند ، نتایج تحقیق وی نشان داد که ریسک فوق العاده، بزرگترین بخش ریسک کلی یک شرکت را تشکیل می دهد.ریسک فوق العاده را باید در قیمت گذاری دارایی به حساب آورد.کمپل و دیگران[۱۱] (۲۰۰۱) بیان می کنند که ریسک فوق العاده به سه دلیل مهم میباشد:
اولا”، سرمایه گذاران ممکن است پرتفوی های متنوع نداشته باشند ،
ثانیا”، اگرچه برخی از سرمایه گذاران تلاش میکنند تا پرتفوی های ۲۰ تا ۳۰ سهمی داشته باشند ولی این موفقیت بستگی به ریسک فوق العاده سهام دارد ،
ثالثا”، آربیتراژ گران با ریسک های مرتبط با ریسک فوق العاده مواجه می باشند .
آنها نشان دادند که ریسک فوق العاده، بزرگترین بخش ریسک کلی یک شرکت را تشکیل می دهد.

این مطلب را هم بخوانید :  دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت : بررسی ارتباط بین حاکمیت شرکتی، کیفیت اقلام تعهدی و بازده سهام

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.