تحقیق درباره مشروعیّت تقیّه از نظر عقل و نهی از منکر

5- قال امیر المؤمنین ☻: التَّقِیَّهُ مِنْ أَفْضَلِ أَعْمَالِ الْمُؤْمِنِ یَصُونُ بِهَا نَفْسَهُ وَ إِخْوَانَهُ عَنِ الْفَاجِرِین‏
تقیّه با این دسته از روایات گاهی بهترین عمل و گاهی بهترین وسیله دفاع و گاهی حصن و سدّ و ترس و جنّه معرفی شده است و تماما دال بر مشروعیّت و رجحان تقیّه دارد ولی بر ضرورت و وجوب آن دلالت ندارد.
Widget not in any sidebars

ب) روایاتی که دلالت بر وجوب تقیّه دارد
1- امام باقر ☻ می فرماید: کان رسول الله ☺ یقول: لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا تَقِیَّهَ لَه‏
2- امام صادق ☻ فرمودند: لَا دِینَ لِمَنْ لَا تَقِیَّهَ لَه‏
3- در حدیثی از امام صادق ☻ وارد شده است.َ إِنَّ تِسْعَهَ أَعْشَارِ الدِّینِ فِی التَّقِیَّهِ وَ لَا دِینَ لِمَنْ لَا تَقِیَّهَ لَه‏
نه دهم دین در تقیّه است. و هر که تقیّه ندارد دین ندارد.
4- امام هادی ☻ در ضمن مسائل داود الصرمی روایت می‌کند که فرمود: قَالَ لِی یَا دَاوُدُ لَوْ قُلْتُ إِنَّ تَارِکَ التَّقِیَّهِ کَتَارِکِ الصَّلَاهِ لَکُنْتُ صَادِقاً
اگر می‌گفتم که چشم پوشی از تقیّه همچون تارک الصلاه است، در این گفته صادق بودم.
5- امام صادق ☻ می‌فرماید: … اسْتِعْمَالُ التَّقِیَّهِ فِی دَارِ التَّقِیَّهِ وَاجِب‏
به کار گرفتن تقیّه در هنگام تقیّه واجب است.
6- در حدیث مفصلی است که امام رضا ☻ به عدّه‌ای از شیعیان راه نمی‌دهد و آن‌ها را نمی‌پذیرد و بعد از اذن دخول، به آن‌ها توجه نمی‌کند و در برابر اعتراض آن‌ها که ما از شیعیان هستیم و این همه جفا و بی‌اعتنایی برای چیست؟ حضرت به نکته‌هایی اشاره می‌فرماید از جمله این که: وَ تَتْرُکُونَ التَّقِیَّهَ حَیْثُ لَا بُدَّ مِنَ التَّقِیَّهِ
در جایی که باید تقیّه می‌کردید، تقیّه نکردید!
چند نکته در رابطه با روایات تقیّه:
1- برخی از روایات مثل، لا ایمان لمن لا تقیّه له، در حد استفاضه و همراه با عباراتی مثل: لا دین لمن لا تقیه له، و مانند آن بلکه در حد متواتر در روایات نقل شده است. و نشان می‌دهد که چشم‌پوشی از تقیّه، تمرّد از دستور و چشم‌پوشی از امر پیامبر و ائمه ♣ است که در حد کفر و ارتداد است.
2- از روایات دسته دوم بعضی صراحت در وجوب تقیّه دارد مثل روایت چهارم و پنجم.
3- در روایت ششم، ترک تقیّه گناهی است که حضرت در مقام نهی از منکر تارکین به تقیّه را توبیخ و نسبت به آن‌ها بی‌اعتنایی و سخت‌گیری می‌کند.
4- از مجموع روایات بدست می‌آید که مشروعیّت و جواز تقیّه قطعی است. بلکه در بعضی از اوقات واجب است و سید حسن بجنوردی در کتاب «القواعد الفقهیّه» می‌نویسد:
لا شکّ فی جوازه، بل وجوبه فی بعض الاحیان، و جوازه من القطعیّات و الیقینیّات اجماعاً و کتاباً و سنّهً
تمام این روایات مربوط به مسائل حکومتی است که ائمه ♣ به آن اهمیّت بسیاری می دادند. چرا که اگر اسلام بخواهد پر و بال پیدا کند و نقش ایفا کند. زیر سایه حکومت حق می‌تواند به این اهداف برسد. و این نشانگر این است که تقیّه در اصل یک امر سیاسی است و جایگاه آن در فقه حکومتی است.
مشروعیّت تقیّه از نظر عقل