ارتباط بین ویژگی‌های های شخصیت و سبک‌های مقابله در اعتیاد

ارتباط بین ویژگی‌های های شخصیت و سبک‌های مقابله در اعتیاد

در خصوص ارتیاط بین شخصیت و مقابله  بر مدل ها و پژوهش های موجود مروری داشتیم و حال به بررسی این زمینه از  پژوهش و جمعیت بالینی سوء استفاده کنندگان مواد می پردازیم.

اورن[1] و همکاران (2012) با مطالعه 118 مرد معتاد به این نتیجه رسیدند که بین سبک‌های مقابله با استرس و شخصیت در معتادان با افراد عادی تفاوت وجود دارد. نتایج نشان داد که معتادان بالاترین نمره را در بعد روان رنجوری دریافت نمودند و همچنین به طور معنی‌داری بیشتر از گروه گواه از سبک‌های مقابله‌ای هیجان‌مدار استفاده می‌کردند.

تاسکن[2] و همکاران (2011) نیز با مقایسه سبک‌های مقابله‌ای وابستگان به دارو با گروه کنترل نشان دادند که افراد وابسته به دارو از سبک‌های مقابله‌ای ناکارآمد استفاده می‌کنند.

موساس[3] و همکاران (2006) نیز سبک‌های مقابله‌ای در معتادان به الکل را مورد مطالعه قرار  دادند. نتایج نشان داد افراد معتاد به الکل از راهبردهای مسئله‌مدار کمتری استفاده می‌کنند.

بیشتر مطالعات نشان می‌دهند که راهبردهای مقابله با استرس یک عامل خطر مهم برای گرایش نوجوانان به سمت اعتیاد به سیگار و مواد مخدر است (واکارو و همکاران، 1998).

یک مطالعه در بین دانش‌آموزان کلاس ششم در کانادا نشان داد که استرس هم برای زنان هم برای مردان با گرایش آنان به مواد مخدر ارتباط دارد (کووال و همکاران، 1999).

مک کرومیک و همکارانش (1989) ، در تحقیق خود ارتباط بین 50 موءلفه شخصیت و سبک های مقابله در اعتیاد را مورد بررسی قرار داده اند. آنها با استفاده از آزمون تجدید نظر شده شخصیت NEO- PIR  5 عامل شخصیت را اندازه گیری کردند. جمعیت مورد مطالعه بالغ بر 2700 سوئاستفاده کننده مواد بودند آنها یافتند که موئلفه های شخصیتی عصبیت به طور معناداری با سبک های مقابله فرار و اجتناب مرتبط بود. توافق با سبک مقابله ای مواجهه ارتباط منفی داشت(( R=%27 و همینطور به طور منفی با فرار و اجتناب مرتبط بود( R=%29) .عصبیت نیز در حد بالا با سبک مقابله فرار و اجتناب مرتبط بود.

کاسترو و همکاران (1987) یک مدل چند متغییری برای تعیین‌کنندگان سیگار کشیدن در بین نوجوانان ارائه کردند که ویژگی‌های شخصیت و سبک‌های مقابله با استرس جزء پیش‌بینی‌کنندگان اعتیاد به سیگار بود.

می توان نتیجه گیری را به این صورت بیان کرد که با توجه به نتایج این پژوهش افراد معتاد به تریاک بدون اجتناب اثر افسردگی و اضطراب به جز در مولفه انعطاف پذیری در مقایسه با افراد غیر معتاد از نیمرخ شخصیتی متفاوتی برخوردارند و در صورت احتساب و خنثی کردن اثر افسردگی و اضطراب به جز در مولفه وجدانی بودن با افراد دیگر تفاوت معناداری ندارند.

در میزان استفاده از راهبردهای مقابله ای نیز راهبردهای متمرکز بر مسئله و راهبردهای کم اثر و غیر موثر با هم تفاوت معنادارند ولی در راهبردهای متمرکز بر هیجان این تفاوت هرچند وجود دارد ولی معنادار نیست. و همینطور مولفه شخصیتی عصبیت و وجدانی بودن با راهبردهای غیر موثر ارتباط دارند و برخی از راهبردها و مولفه های شخصیتی دیگر هر چند با هم ارتباط دارند اما این همبستگی و ارتباط معنادار نیست.

صابر و همکاران (1390) با مقایسه ویژگیهای شخصیتی و سبک‌های حل مسئله در مردان معتاد و غیرمعتاد نشان دادند که معتادین در عامل روان نژندی نمره بالاتر و در ابعاد توافق پذیری، برونگرایی و باوجدان بودن نمرات پائین‌تری را کسب نمودند. همچنین نتایج نشان داد که معتادینن از راهبردهای مقابله‌ای مسئله مدار کمتر و از راهبردهای ناکارآمد بیشتر استفاده می‌کنند.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   طبقه بندی مشکلات رفتاری– عاطفی

عرب (1390) نیزطی پژوهشی با عنوان “مقایسه ویژگی‌های شخصیتی مردان وابسته به مواد افیونی و مت‌آمفتامین” به این نتیجه رسید که، بین ویژگی‌های شخصیتی مردان وابسته به مواد افیونی و مت‌آمفتامین تفاوت وجود دارد. بنابراین شناخت شخصیت و ویژگی‌های رفتاری معتادان اقدامی موثر جهت پیشگیری یعنی شناسایی و غربالگری شخصیت های در معرض خطر و درمان یعنی بکارگیری سبک درمانی مطابق با سبک شخصیتی معتادان می باشد.

مرادی و بهرامی در سال 1390 در طی پژوهشی به عنوان مقایسه ویژگیهای شخصیتی، راهبردهای مقابله ای و سبک های اسنادی بین بیماران وابسته به مواد افیونی و افراد سالم با این نتیجه رسیدند که بیماران وابسته به مواد افیونی در هنگام بروز مشکل از راهبردهای حل مسئله، جلب حمایت اجتماعی و ارزیابی شناختی کمتر و از راهبردهای مقابله ای مهار جسمانی و مهار جسمانی و مهار هیجانی  بیشتر از افراد سالم استفاده می کنند.همچنین بیماران وابسته به مواد به لحاظ روانژند گرایی، روان پریشی گرایی و درونگرایی بالاتر بوده و نسبت به رویدادهای منفی سبکهای اسنادی بدبینانه تری داشتند.از سوی دیگر آشکار شد که برخی از ابعاد ویژگیهای  شخصیتی، راهبردهای مقابله ای و سبک های اسنادی به نحو قابل توجهی قادرند افراد سالم را از بیماران وابسته به مواد افیونی متمایز سازند.

علیلو و همکاران (1387) طی پژوهشی با عنوان بررسی ارتباط ویژگی‌های شخصیتی (اختلالات شخصیت) و سبک های حل مسأله در زندانیان مجرم به این نتیجه رسیدند که در مجرمین، سبک مقابله‌ای گرایش با ویژگی‌های اسکیزوئید و خودآزارگری ارتباط معکوس دارد. سبک اجتناب با ویژگی وابسته، ارتباط مستقیم و با ویژگی خودشیفته، ارتباط معکوس دارد. سبک اعتماد با ویژگی شخصیتی اجتنابی، ارتباط معکوس دارد. سبک خلاقیت با هیچ کدام از ویژگی های شخصیتی همبسته نیست. سبک مهارگری با ویژگی شخصیتی وابسته، ارتباط مستقیم و با سه ویژگی ضداجتماعی، پرخاشگری و منفعل پرخاشگر، ارتباط معکوس دارد. سبک درماندگی با دو ویژگی درمانده و اسکیزوئید ارتباط مستقیم و با سه ویژگی ضداجتماعی، پرخاشگری و اجباری ارتباط معکوس دارد.

با توجه به یافته های پژوهشی مربوط به عوامل موثر بر عود ، برای روی آوردن مجدد به اعتیاد تنها وجود یک عامل کافی نیست. بلکه مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی- اقتصادی با نسبت های متفاوت باعث روی آوردن مجدد به اعتیاد می شد ( شرق و همکاران ،1385) همچنین در تحقیق دیگری که توسط علیلو همکاران انجام گرفت نشان داده شد که شخصیت و راهبرد مقابله ای هیجان مدار در بیماران HIV مثبت معتاد رابطه معنا دار دارد.

جعفری (1382) نیمرخ مولفه‌های شخصیتی معتادان به تریاک را مورد بررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که نیم‌رخ معتادان به جز در مؤلفه انعطاف پذیری با نیمرخ گروه گواه تفاوت معناداری دارد. معتادین به تریاک از راهبردهای مقابله ای متمرکز بر مسئله کمتر و از راهبردهای کم اثر و غیر موثر بیشتر استفاده می نمایند. همچنین راهبردهای مقابله ای غیر موثر با مولفه شخصیتی عصبیت رابطه مستقیم و با مولفه وجدانی بودن رابطه معکوس دارد.

[1] . Evren

[2] .Taskent

[3] . Moussas